مبارزان کمونیست
عباس منصوران
مبارزه برای توقف حکم اعدام وریشه مرادی و طنین‌انداز ساختن صدای زنان، مسئولیتی تاریخی است
کنگره استار (Kongra Star) بیانیه‌ای درباره حکم اعدام علیه فعال زن کورد، وریشه مرادی، صادر کرده و اعلام کرد که مبارزه برای توقف حکم اعدام (قتل حکومتی) و طنین‌انداز ساختن صدای زنان یک مسئولیت تاریخی است.
در ادامه، نخست معرفی کوتاه کنگره استار، تاریخچه، مبانی نظری و عرصه‌های فعالیت آن آمده و سپس متن کامل بیانیه شورای هماهنگی این تشکل درج شده است.
درباره‌ی کنگره استار (Kongra Star)
کنگره استار (Kongra Star – که پیش‌تر با نام یه‌کیتییا استار / Yekîtiya Star شناخته می‌شد) کنفدراسیونی جامع و چتر فراگیر تمامی سازمان‌ها، نهادها، شوراها و مبارزات زنان در شمال و شرق سوریه (روژاوا) است. این سازمان در ۱۵ ژانویه ۲۰۰۵ (در دوران خفقان و سرکوب شدید رژیم بعث سوریه) به‌صورت مخفیانه پایه‌گذاری شد و باآغاز انقلاب روژاوا در سال ۲۰۱۲، به نیروی پوینده و کنشگر و شالوده‌ساز محوری سیستم خودمدیریتی دموکراتیک تبدیل گردید.
۱. دیدگاه، بینش و پارادایم نظری
بینش بنیادی کنگره استار بر مبنای تز تاریخی «آزادی جامعه بدون آزادی زن امکان‌پذیر نیست» استوار است:
- کنفدرالیسم دموکراتیک زنان: کنگره استار خود را نه یک نهاد فرادستی اداری و دیوان‌سالاری، بلکه ساختاری کنفدرال و برخاسته از پایین‌ترین سطوح جامعه (کمون‌ها، محلات، روستاها و کارگاه‌ها) می‌داند که بر خودسازمان‌دهی أراده‌ی آزاد زنان تأکید دارد.
- پارادایم جامعه دموکراتیک، اکولوژیک و مبتنی بر آزادی جنسیت: این ساختابر با نقد جدی ساختارهای دولت-ملت، ملت‌باوری، سرمایه‌داری و پدرسالاری، نسلی نو از زیست جمعی را پیشنهاد می‌کند که بر همزیستی تمامی اتنیک‌ها (کورد، عرب، سریانی، آشوری، تركمن و غیره) استوار است.
- ژئولوژی (Jineolojî – دانش زن): کنگره استار علم و دانش رسمی را به دلیل سرشت مردسالارانه آن نقد کرده و «دانش زن» را برای بازخوانی تاریخ، اقتصاد، جامعه‌شناسی و سیاست به عنوان مبنای آموزشی و معرفتی خود قرار داده است.
- دفاع مشروع (Self-Defense): مفهوم دفاع در دیدگاه کنگره استار تنها محدود به ابزار نظامی (نظیر یگان‌های مدافع زن – YPJ) نیست، بلکه در برادارنده‌ی «دفاع فکری، فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی» در برابر هرگونه ذهنیت سلطه‌جو (هژمون) نیز می‌شود.
۲. مرکزیت و قلمرو اصلی در روژاوا (شمال و شرق سوریه)
کانون سازمانیابی، سازمان‌دهی و عمل سیاسی-اجتماعی کنگره استار در روژاوا (شمال و شرق سوریه) قرار دارد.
این ساختار شورایی، تمامی کانتون‌ها و مناطق خودگردان (از جمله جزیره، کوبانی، عفرین، شهبا، منبج، طبقه و رقه) را تحت پوشش ساختارهای خود قرار داده بود که با یورش های پی در پی و اشغالگرانه و ویرانگرانه‌ی ارتش ترکیه و نیروهای نیابتی و حکومت جایگزین و برآمده از القاعده ، دربر می گرفت. اکنون با اشغال مناطقی مانند بخش‌هایی از کانتون فرات مانند رقه، دب بش های پهناوری از شمال شرق سوریه (روژآوا) پوشش دارد.
- کمون‌ها و شوراهای زنان: سازمانیابی کمون‌های پیژه زنان در سطح روستاها و شهرها جهت تصمیم‌گیری در امور حیاتی و اقتصادی.
- خانه‌های زن (Mala Jin): نهادهای خودگردان حقوقی و اجتماعی برای حل منازعات، مقابله با خشونت‌های خانگی، منع کودک‌همسری و پاسداری از حقوق زنان.
- تعاونی‌های اقتصادی زنان: راه‌اندازی تعاونی‌های کشاورزی، صنعتی و خدماتی مستقل برای رهایی زنان از وابستگی اقتصادی.
- نظام مدیریت مشترک (Hevserokatî): تثبیت اصل سهم‌پذیری برابر ۵۰ درصدی و حضور هم‌زمان یک زن و یک مرد در رأس تمامی نهادهای اجرایی و سیاسی.
۳. فراگیری و ابعاد فرامنطقه‌ای در سایر بخش‌های کردستان و جهان
اگرچه پایگاه ساختاری کنگره استار در روژاوا است، اما کارکرد الهام‌بخش، سازمانی و فکری آن مرزهای جغرافیایی سوریه را درنوردیده است:
- الگوپذیری در چهاربخش کردستان (باکور، باشور، روژهلات):
- در روژهلات (شرق کردستان/ایران): شعار و فلسفه محوری «زن، زندگی، آزادی» (Jin, Jiyan, Azadî) که شالوده فکری کنگره استار است، به رمزواژه انقلاب اجتماعی زنان در ایران و روژهلات مبدل شد.
- در باکور و باشور: الگوهای سازمانی، آکادمی‌های زنان و ساختارهای کنفدرال آنان به‌طور مستقیم الهام‌بخش تشکل‌های زنان در شمال و جنوب کردستان بوده است.
- پوشش همگرایانه اتنیکی: در شمال و شرق سوریه، کنگره استار توانسته است زنان عرب، سریانی، ایزدی و تركمن را در قالب شوراهایی نظیر «شورای زنوبیا» و نهادهای فراملی متصل و هم‌پیمان سازد.
- دیپلوماسی جهانی و شبکه همبستگی فمینیستی: کنگره استار با ایجاد کمیته‌های دیپلوماسی، روابط گسترده‌ای را با جنبش‌های فمینیستی، کارگری و دموکراتیک در اروپا، آمریکای لاتین و آسیا سازمان داده و صدای خودپوی زنان خاورمیانه را به سطح بین‌المللی رسانده است.
۴. استقلال، پراتیک انقلابی و ایستادگی در برابر اشغالگری
پراتیک عملی کنگره استار برای نخستین بار در تاریخ جهان، مدلی از خودمختاری ساختاری را به نمایش گذاشت که در آن زنان بدون وابستگی به دولت‌های حاکم یا احزاب مردسالار، دست‌اندرکار ساختن تمام عیارِ جامعه‌ای نو در میانه جنگ شدند:
- تجربه بی‌نظیر تاریخی: ساختن یک مدل بدیل (جایگزین) دموکراتیک که زیست سیاسی، قضایی، دفاعی و اقتصادی جامعه را با محوریت آزادانه زنان بازتعریف می‌کند.
- مقاومت در برابر اشغالگری ترکیه و گروه‌های وابسته:
- مناطق وسیعی از قلمرو روژاوا (مانند عفرین، سری‌کانی و گری‌سپی) تحت اشغال نظامی ارتش ترکیه و گروه‌های شبه‌نظامی دست‌نشانده در سوریه قرار گرفت.
- کنگره استار و کادرهای زن آن مستقیماً هدف حملات پهپادی، ترورهای هدفمند، بمباران زیرساخت‌های زیستی و هجوم ایدئولوژیک حکومت ترکیه و گروه‌های افراطی قرار داشته‌اند.
- با وجود فشارها، آوارگی‌های اجباری و شرایط سخت جنگی، کنگره استار نهادها و کمون‌های خود را در کمپ‌های آوارگان (مانند شهبا) بازسازمان‌دهی کرده و مبارزه علیه تغییر دموگرافی، اشغالگری و ساختارهای تمامیت‌خواه را با صلابت ادامه داده است.
- فدراسیون جانبازان و زخمی‌ها جنگ
تجربه بی‌نظیر کنگره استار و پراتیک انقلاب زنان در روژآوا، نه‌تنها در عرصه‌های مدنی و آکادمیک، بلکه در سازمانیابی نهادهای پشتیبانِ مقاومت—همچون «فدراسیون جانبازان و زخمی‌های جنگ» (Federasyona Gaziyan)—تجلی یافته است؛ نهادی که مبارزانی پیشگام و برجسته چون فرمانده سورخین روژههَلات (فاطما ساکان) و فرمانده نوروز روج‌هلات (کبری درویش) از روژآوا، انداموار میان حماسه دفاع ذاتی و مشروع، بازپروری کرامت انسانی جانبازان و ساختار مستقل از کنگره استار نمایانگر آن است که بافت کنفدرالِ کنگره استار ساختار اراده انقلابی زنان در شمال و شرق سوریه، با وجود فشارهای مداوم نظامی، ترورهای هدفمند و اشغالگری‌های حکومت دست‌نشانده، سازوکاری مستقل، زنده و تزلزل‌ناپذیر است که بیش از ۱۳ سال تا هنوز توانسته پیشروترین نمونه‌ی خودگردانی و پایداری اجتماعی را در برابر چشم جهانیان رقم بزند.
نتیجه‌گیری
کنگره استار تجسم عینی شکوه انگیز تغییر سوژه تاریخی زن در خاورمیانه است؛ تشکلی که از اعماق سرکوب بعثی و تاریک‌اندیشی داعش سر برآورد و توانست الگویی استوار، مستقل و فراگیر از خودگردانی زنان ارائه دهد که امروزه به عنوان یکی از پیشروترین جنبش های اجتماعی و انقلابی عصر حاضر در سراسر جهان شناخته شود.
متن کامل بیانیه شورای هماهنگی کنگره استار درباره حکم اعدام وریشه مرادی
«صدور مجدد حکم اعدام علیه فعال زن کورد، وریشه مرادی، بار دیگر نشان می‌دهد که رژیم ایران بر سیاست‌های سرکوب، ارعاب و به سکوت کشاندن زنان اصرار می‌ورزد.
امکان‌پذیر و پذیرفتنی نیست زنی که حیات خود را وقف مبارزه برای آزادی خلق کورد، جستجوی زنان برای برابری و آزادی، حقوق بشر و ساخت حیاتی شایسته کرامت انسانی کرده است، زیر تهدید اعدام نگاه داشته شود. این تصمیم در عین حال هجوم و حمله‌ای آشکار علیه اراده آزادیِ زنان، مطالبات دموکراتیک خلق کورد و صداهای اجتماعی است.
نزدیک به دو سال است که او در زندان‌ها علیه انزوای شدید، شکنجه جسمی و روانی و شرایط زندان که کرامت انسانی را پایمال می‌سازد، مبارزه می‌کند. فشارهایی که از نخستین روز بازداشت بر او تحمیل شده، مشکلات جسمانی و درمانی و موانع ایجادشده در دسترسی او به مداوا، همگی بخشی از سیاست سیستماتیک ارعاب علیه وی است. با وجود تمامی این فشارها، او از اراده آزادی‌خواهی خود عقب‌نشینی نمی‌کند. اکنون نیز می‌خواهند با اعدام، وریشه مرادی را خاموش سازند. اما هیچ سیاست سرکوبی که زندگی یک زن و مبارزه آزادی‌خواهانه او را هدف قرار دهد نمی‌تواند به پیروزی برسد، به‌ویژه هنگامی که پاسخ او در برابر سرکوب، مقاومت باشد.
از سوی دیگر، رویکرد رژیم ایران در قبال خلق کورد، زنان و بخش‌های معترض جامعه تنها در چارچوب امنیتی و مجازات محدود می‌شود، مطالبات دموکراتیک به عنوان تهدید دیده می‌شود، حق‌خواهی جرم‌انگاری می‌گردد و خواسته هویت‌های گوناگون برای زندگیِ آزاد با سرکوب پاسخ داده می‌شود. تلاش برای سرکوب کردن مبارزه آزادی زنان با احکام اعدام نیز وجه سیاسی این سرکوب را آشکار می‌سازد.
اما خواستِ آزادیِ زنان با تصمیم یک دادگاه از بین نمی‌رود. هر تلاشی برای خاموش ساختن صدای یک زن، بار دیگر نشان می‌دهد که چرا مبارزه برای برابری و آزادی همچنان ضروری است.
پاسخ به مطالبات بخش‌های گوناگون مردم ایران برای آزادی، دادگری، برابری و زندگی شرافتمندانه نمی‌تواند سرکوب بیشتر، اعدام و عملیات‌های نظامی باشد. اما در روزهای پس از تکرار حکم وریشه مرادی، افزایش حملات نظامی رژیم ایران در مناطق مختلف روژهلات کوردستان نیز قابل توجه و معنادار است. از یک سو فعالان زن کورد زیر تهدید اعدام قرار می‌گیرند و از سوی دیگر عملیات‌های نظامی و بمباران در مناطق کوردها ادامه دارد. این امر رویکرد رژیم ایران در قبال مسئله کورد و موضع آن در برابر حقوق سیاسی را برملا می‌سازد.
از اینجا ما تمامی سازمان‌های زنان، جنبش‌های فمینیستی، سازمان‌های حقوق بشری، نهادهای حقوقی، ساختارهای دموکراتیک و شبکه‌های همبستگی بین‌المللی را فرا می‌خوانیم: برای توقف حکم اعدام علیه وریشه مرادی، طنین‌انداز ساختن صدای خود یک مسئولیت تاریخی است. در برابر سیاست‌های سرکوب و ارعاب رژیم ایران، نیاز به ایجاد فشار افکار عمومیِ موثر و مداوم وجود دارد. همچنین باید برای افشای تمامی نقض‌های حقوقی صورت‌گرفته علیه وریشه مرادی، خواستار تشکیل یک کمیته حقیقت‌یاب و تحقیقات مستقل شد و برای تحقق آن مبارزه کرد.»
شورای هماهنگی کنگره استار (Kongra Star)
دو شنبه ۱۹ اکتبر ۲۰۲۶
