مبارزان کمونیست
۲ سال قبل در اوج قدرت نیروهای کُرد در سوریه مطلبی چند بخشی تحت عنوان “ناسیونالیسم کُرد این دوره، پدیدهها و مفاهیم جدید” نوشتم. قسمت مربوط به منطقه کُرد نشین سوریه حاوی نکاتی خواندنی و قابل تامل هست و بار دیگر آن را برای علاقمندان پخش میکنم. مجید حسینی ۱۲ سپتامبر ۲۰۲۶
۲- تحولات سوریه و “کوبانی”
مقابله نیروهای مسلح کُرد، “یگانهای مدافع خلق” (ی پ گ YPG ) با داعش در شهر کوبانی سوریه که از سپتامبر ۲۰۱۴ شروع شد و تا ماههای آخر سال ۲۰۱۵ ادامه داشت مورد حمایت و سمپاتی وسیع مردم در آن منطقه و در بسیاری از نقاط دیگر جهان قرار گرفت. داعش نیروی سنی مذهبی بود که جنایات و توحش دوره اولیه پیدایش اسلام را تقلید میکرد. این جریان مخالفین خود، و مردم غیر سنی را سرمی برید، کوچک و بزرگ را زنده زنده در قفسهای آهنی میسوزاند، اموال و خانه آنها را غارت و زنان را چون برده جنسی اسیر میکرد و بازار خرید و فروش زن و بچه را در قرن ۲۱ در آنجا باز کرده بود. آمریکا و اروپا شاهد این اعمال بودند اما وجدان حقوق بشری و دمکراسی خواهی آنها به دلیل اینکه دستی در آن داشتند به غیر ادعاهای تبلیغی عمومی خم به ابرو نیاورد.
عامل اصلی بوجود آمدن آن وضعیت آمریکا بود و تا از این طریق ناکامی خود در لشکرکشی به عراق و تسلط بر خاورمیانه، برای کنار زدن گروههای شیعه مذهب وابسته به ایران را جبران نماید. داعش سنی مذهب را در سوریه و شمال غربی عراق چون حلقههای ضعیف خاورمیانه درست کرد و مسلح نمود و با همکاری ترکیه به جان مردم انداختند. اما وقتیکه توحش داعش نتیجه مورد نظر را بار نیاورد و تنفر عمومی مردم مدرن در جهان را برانگیخت و مقاومت پیشمرگان ی پ گ در شهر کوبانی مورد حمایت وسیع قرار گرفت، آمریکا صلاح را در این دید که حساب خود را از داعش جدا کند و از کانال دفاع از یگانهای مدافع حلق که ظاهرا علیه بشار اسد هم بودند امر خود را دنبال کند. بدنبال آن در دفاع از ی پ گ بمباران مواضعی را که داعش در اطراف و داخل شهر کوبانی تصرف کرده بود آغاز کرد و به آنها اسلحه و مهمات داد و به نیروی نیابتی خود تبدیل نمود. در این جنگ داعش دچار شکست شد. در ادامه بخاطر اینکه نیروهای ی پ گ شاخه سوریهای پ ک ک بودند و کُرد زبان، دولت ترکیه پشتیبانی از داعش را بر خلاف میل آمریکا ادامه داد.
اگر گرفتن اسلحه و کمک از آمریکا از طرف نیروهای مدافع خلق (نیروهای دمکراتیک سوریه) در روبروئی با داعش در آن دوره قابل درک و گذشت باشد، ادامه این رابطه با آمریکا که امروز به سطح تامین تدارکاتی و پزشکی و تسلیحاتی و آموزش نظامی پیشمرگان آن رسیده است چیزی نیست جز تبدیل شدن به خدمتکار حلقه بگوش آمریکا در این منطقه. این موضوعی است که بدنبال شروع جنگ اخیر در غزه تشدید شده و سرنخهای آن به برنامه آمریکا در خاورمیانه و بطور ویژه در عراق و سوریه و لبنان و فلسطین ربط دارد که خارج از این مبحث است.
حمایت مردم از مقاومت تاثیرگذار ی پ گ در تقابل با داعش در آن مقطع، فقط در آن مقطع و تقابلش با داعش در آن محدوده زمانی سیاست درستی است و جای هیچگونه تردیدی نیست. نکته مورد نظر این است که مقاومت آن مقطع زمانی ی پ گ در برابر داعش دستاویزی برای ایدهآلیزه کردن و تعمیم و ارتقاء این مقاومت توسط اکثریت احزاب ناسیونالیست و متاسفانه گروههای چپ که خود را کمونیست یا سوسیالیست مینامیدند تا حد اصول آرمانی شد. هیاهوی شادمانه این جریانات حول آن اتفاق و تشکیل کانتونها در آن دوره، سر دادن شعار “روژآوا، روژآوا،” نوشتن مقالات، گرفتن سمینار، جلسات، تجمع حمایتی از این جریان ناسیونالیستی دست ساز در کشورهای اروپائی و وصف آن سرتیتر اطلاعیهها و موضوع مقالات این احزاب طی سالهای متمادی بود. اینها دانسته و نداسته مبلغ ناسیونالیسم کُرد و عامل تقویت ارزشهای سیاسی و اجتماعی آن علیه جنبش کمونیستی در کردستان ایران و دیگر مناطق کُرد زبان شدند. گرفتن جلسه مشترک با سران مرتجع ی پ گ و پخش عکسهای آن مایه افتخارشان بود. صحبت از تجربه کانتونها ورد زبان و محتوای اطلاعیه هایشان بود. اما صحبت از این کانتونها که خانه و زندگی بسیاری از مردم عرب زبان را در شهرها و ۱۴ روستای منطقه گرفتند و آنها را از محل زندگی خود بیرون راندند مسکوت گذاشتهاند. سازمان عفو بینالملل در ۱۳ اکتبر سال ۲۰۱۵ ی پ گ و متحدین همراهش را به جنایات جنگی متهم نمود. این احزاب اینها را نادیده گرفتند و همانطوریکه حالا مزدوری پیشمرگان ی پ گ برای آمریکا را نادیده می گیرند و راجع به آن سکوت کردهاند.
در هر صورت آن زمان با استفاده از آن فضا هجوم مشترک چپ ملی سنتی ایرانی و سخنگویان ناسیونالیست کُرد علیه خط کمونیستی در کردستان در ابعاد اجتماعی صورت گرفت و از آن رویداد اهرمی ساختند برای چرخش به راست، برای تعدیل موضع “کمونیستی”شان و حمله به سازش ناپذیری کمونیسم منصور حکمت با ناسیونالیسم کُرد در هر فرم و قالب و ادعایی که خود نمایی کند. طی آن جریان توضیح ماهیت ناسیونالیستی ی پ گ نادیده گرفته شد و ابدا مطرح نبود. سالهای زیادی است که ناسیونالیسم کُرد بمثابه جنبش و احزاب و سازمانهایش، با استفاده از رویدادهای مختلف منطقهای و ابداع مفاهیم و تعابیر و الگوهای تازه ای که از آنها صحبت شد تعرض وسیعی را از نظر سیاسی و فکری به مدرنیسم و جنبش کمونیستی در کردستان شروع کردهاند و میداندار سیاسی و فکری در بخشهای مختلف آن هستند.
جریان چپ ملی در کردستان ایران و چپ ملی رفرمیست ایرانی بمثابه یک ترند فکری سیاسی با ادعای کمونیست و سوسیالیست بودن مستقیم و غیر مستقیم یاری دهنده و همراه ناسیونالیسم کُرد در آن تحولات بودند. ما نه تنها شاهد هیچ نقدی به پدیده و مفاهیم جدیدی که ناسیونالیست کُرد علیه آزادیخواهی ابداع کرد و براه انداخت نیستیم بلکه شاهد سکوت و همراهی و آوانس دادن از طرف این خانواده در میان آنها هستیم. اینها قلمروهای دست نخورده تعرض ناسیونالیستها علیه کمونیستها است.
نکته دیگری که موضوع این جریانات نیست عوامل و زمینههای سیاسی پیدایش ی پ گ در کردستان سوریه است. این جریان را پ ک ک بعد از شروع اعتراضات در کشورهای منطقه (بهارعربی) و اساسا بدنبال شروع پروژه آمریکا در سوریه ایجاد کرد. در حقیقت ی پ گ محصول پروژه خونین نظم نوین آمریکا در منطقه است و جریان برآمده از دل مبارزه و اعتراضات تودهای مردم کُرد زبان سوریه نیست و تحمیل شده بر آنها است. همانطوریکه باند پژاک هم هیچگونه ربط و ریشهای در مبارزات مردم کردستان ایران ندارد و دست ساز پ ک ک و اساسا جمهوری است و بر مردم تحمیل کردهاند. اما کومهله ابراهیم علیزاده بخاطر رقابت با دیگر احزاب ملی گرا با پژاک این همکار دیرینه و همیشگی جمهوری اسلامی سر دوستی دارد و ائتلاف باز کرده است.
باید در نظر داشت که ما در سوریه با مساله ملی کُرد، چون بقیه مناطق عراق و ایران و ترکیه روبرو نیستیم. در سوریه ستم ملی و تبعض ملی هست، اما مبارزه با آن دارای سابقه و پیشینه جنگ و خونریزی و لشکر کشی و مقاومت اجتماعی و جنبشی از طرف مردم نیست بطوریکه مساله کُرد و شکل پیشمرگانه را تبدیل به سنت کرده باشد. تاریخ آن منطقه در سوریه از جنگ اول جهانی به این طرف با بقیه مناطق کُرد نشین در دولتهای دیگر جدا است و تفاوت دارد. در این دوره هم تاریخ آن با دیگر مناطق شبیه هم نیست، نیرویی که بنام پیشمرگ از آن نام می برند برآمده از دل مبارزات مردم برای رفع ستم ملی نیست و بلکه نیروی دست سازی است که با نام کُرد و مساله کُرد بر مردم تحمیل کردهاند. مبانی شکل گیری این جریانات و اعمال نژاد پرستانه آنها بر میگردد به شرایط امروز دنیا، در ارتباط با برنامه منطقهای آمریکا در خاورمیانه، و استفاده جمهوری اسلامی از این شرایط و بدنبال آن بهره برداری پ ک ک از این اوضاع را باید در نظر گرفت و بعنوان مبنای سیاست فعلی کمونیستها در قبال برخورد به پژاک و ی پ گ در نظر قرار داد.
مجید حسینی
۴ فروردین ۱۴۰۳
۲۳ مارس ۲۰۲۴
