مبارزان کمونیست
مسئله از یک سؤال ساده شروع میشود: طبقه کارگر در این شهر و در کردستان کجاست؟ چه جایگاهی در کشمکشهای اجتماعی و سیاسی دارد و چرا با وجود حضور دائمی کارگران در زندگی و تولید اجتماعی، حضور سیاسی و اجتماعی این طبقه تا این اندازه پراکنده و کمرنگ است؟
این سؤال را نمیتوان فقط با نگاه کردن به تعداد احزاب و سازمانهایی که خود را کارگری، سوسیالیستی یا کمونیستی میدانند پاسخ داد. وجود حزب و تشکیلات به خودی خود نشان نمیدهد که یک جنبش اجتماعی وجود دارد یا اینکه آن تشکیلات واقعاً به آن جنبش متصل است. برای فهم این مسئله باید از خود طبقه و از مبارزات اجتماعی آن شروع کرد.
طبقه کارگر پیش از آنکه یک تشکیلات سیاسی باشد، یک واقعیت اجتماعی و طبقاتی است. کارگران در زندگی و کار خود با مسائل مشترکی روبهرو هستند: دستمزد، شرایط کار، امنیت شغلی، اخراج، قرارداد، بیمه و شأن انسانی. همین زندگی مشترک، مبارزه و سازمانیابی جمعی را به یک امکان دائمی تبدیل میکند. اعتراض، اعتصاب، همبستگی، مجمع و انواع شکلهای سازمانیابی از دل همین زندگی و مبارزه بیرون میآیند.
اما کارگران از نظر سیاسی یکدست نیستند. در میان آنها گرایشها و افقهای سیاسی مختلف وجود دارد. بنابراین، وجود طبقه کارگر به خودی خود به معنی وجود یک سیاست واحد کارگری یا یک سنت سیاسی سوسیالیستی نیست. مسئله این است که در میان این واقعیت اجتماعی، کدام افقها و سنتهای سیاسی توانستهاند خود را در مبارزات واقعی طبقه نمایندگی کنند و به نیروی اجتماعی تبدیل شوند.
اینجاست که مفهوم سنت سیاسی اهمیت پیدا میکند.
سنت سیاسی را نباید با سابقه یک حزب یا مجموعهای از افراد و نوشتههای سیاسی اشتباه گرفت. سنت سیاسی مجموعهای از تجربهها، ارزشها، روشهای مبارزه، شیوههای سازمانیابی، زبان سیاسی و افقهایی است که یک جنبش اجتماعی در جریان مبارزه خود تولید میکند و از نسلی به نسل دیگر انتقال میدهد.
به این معنا، سنت سیاسی یک قطبنما برای جنبش است: به انسانهای درگیر در مبارزه کمک میکند مسائل خود را چگونه ببینند، آنها را چگونه تعریف کنند، چه چیزی را ممکن بدانند و برای تغییر آن چه راههایی را انتخاب کنند.
از این منظر، تفاوت احزاب و سازمانهای سیاسی را نیز نمیتوان فقط از روی نام، برنامه یا ادعای آنها تشخیص داد. باید دید هرکدام در کدام جنبش اجتماعی قرار دارند، چه منافع و افقی را نمایندگی میکنند، در مبارزات واقعی چه نقشی دارند و آیا افق سیاسی آنها در میان نیروهای اجتماعی و نسلهای جدید بازتولید میشود یا نه.
این مسئله درباره احزاب و سازمانهای کمونیستی اهمیت بیشتری دارد. اگر یک سازمان خود را متعلق به طبقه کارگر و جنبش سوسیالیستی میداند، معیار رابطه آن با طبقه نباید فقط وجود تشکیلات، اعضا، نشریه یا سابقه تاریخی آن باشد. باید دید آیا در مبارزات واقعی کارگران حضور دارد؟ آیا به تجربههای مبارزاتی آنها متصل است؟ آیا میتواند این تجربهها را به آگاهی و افق سیاسی تبدیل کند؟ آیا در میان نسلهای جدید چیزی از آنچه نمایندگی میکند بازتولید میشود؟
به همین دلیل، سازمان سیاسی باید محصول یک نیاز اجتماعی باشد، نه جایگزین آن.
جامعه برای اعتراض کردن منتظر حزب نمیماند. کارگران و دیگر بخشهای جامعه پیش از آنکه حزبی برای آنها تصمیم بگیرد، با مسائل خود روبهرو میشوند، اعتراض میکنند، راههای مختلف مبارزه را امتحان میکنند، شکست میخورند، پیروز میشوند و تجربه جمع میکنند. سیاستهای مختلف نیز در درون همین مبارزات با یکدیگر روبهرو میشوند.
وظیفه یک کمونیست یا یک سازمان کمونیستی، جایگزین شدن با این جنبش نیست؛ بلکه حضور در آن و تلاش برای تبدیل افق سیاسی خود به یک نیروی اجتماعی است.
بنابراین، سؤال فقط این نیست که چه حزبی داریم؟ سؤال مهمتر این است که چه سنت سیاسیای در میان طبقه کارگر وجود دارد؟
این سنت چه افقی را نمایندگی میکند؟ در کدام مبارزات اجتماعی حضور دارد؟ چه تجربهای پشت آن قرار دارد؟ آیا در میان کارگران و نسلهای جدید قابل تشخیص است؟ آیا میتواند در برابر مسائل جدید پاسخ تولید کند؟ و آیا انسانهایی که امروز در مبارزهاند میتوانند بدون وابستگی به یک فرد یا تشکیلات معین، قطبنماهای آن را بفهمند و بر اساس آن دست به عمل بزنند؟
این معیارها میتوانند به ما کمک کنند که هم جنبش خود را بشناسیم و هم نسبت تشکیلاتهای موجود با آن را بفهمیم.
اگر یک سنت سیاسی در میان کارگران ریشه داشته باشد، ممکن است حتی با ضعف یا فقدان یک سازمان قدرتمند نیز ادامه پیدا کند. برعکس، ممکن است سازمانی سالها وجود داشته باشد، اما اگر نتوانسته باشد در مبارزات واقعی و در میان نیروهای اجتماعی ریشه بدواند و تجربه و افق خود را بازتولید کند، صرف ماندگاری آن به معنی وجود یک سنت سیاسی زنده نباشد.
[2026-09-23 19:12] خبرنامه کارگران در سنندج: از اینجا مسئله به وضعیت خودمان برمیگردد.
اگر در این شهر و در کردستان احزاب و سازمانهایی وجود دارند که خود را به طبقه کارگر و جنبش سوسیالیستی منتسب میکنند، باید بتوانیم رابطه آنها را با خود جنبش بررسی کنیم. نه برای اینکه صرفاً درباره این یا آن تشکیلات قضاوت کنیم، بلکه برای اینکه بفهمیم جنبش خودمان در چه موقعیتی قرار دارد و چه چیزی برای پیشروی آن لازم است.
معیار این بررسی نیز باید خود جنبش باشد: مبارزات واقعی کارگران، تجربههای آنها، میزان سازمانیافتگی و همبستگیشان، افقهایی که در میان آنها حضور دارند و توانایی این افقها برای تبدیل شدن به نیروی اجتماعی.
در این نگاه، تشکیلات ارزش خود را از رابطهاش با جنبش میگیرد.
تشکیلاتی که بتواند تجربههای مبارزاتی را جمع کند، آنها را به آگاهی و سیاست تبدیل کند، در میان کارگران حضور داشته باشد، نسلهای جدید را درگیر کند و به بازتولید یک سنت سیاسی زنده کمک کند، میتواند به جنبش خدمت کند. اما اگر تشکیلات جای جنبش را بگیرد، یا خود را به جای نیروی اجتماعی بنشاند، فاصله میان تشکیلات و جنبش بیشتر میشود.
پس مسئله ما فقط ساختن تشکیلات نیست. مسئله این است که یک نیروی اجتماعی کارگری و یک سنت سیاسی زنده و قابل بازتولید داشته باشیم؛ نیرویی که بتواند در برابر سیاستها و جنبشهای دیگر، منافع و افق مستقل خود را بیان کند و در زندگی واقعی کارگران حضور داشته باشد.
این همان جایی است که کارگران کمونیست میتوانند نقش خود را پیدا کنند.
نقش آنها فقط در سازمان دادن یک تشکیلات نیست. این نقش در تمام عرصههای زندگی و مبارزه جاری است: در مبارزه اقتصادی، در ایجاد همبستگی، در مقابله با تفرقه، در روابط میان انسانها و اقشار دیگر اجتماعی و مبارزات آنها و مبارزه بر علیه هر نوع تبغیض، در برابر خرافات مذهبی و ملی، در برابر زنستیزی و کودکآزاری، در حمایت از هنر آزاد و پیشرو، در نقد و انعطاف و در تلاش برای برابر بودن و آماده شدن برای کسب تمام و یا هر بخشی از قدرت سیاسی.
اگر چنین فعالیتی بتواند به بخشی از تجربه زنده کارگران تبدیل شود، آنگاه سیاست کمونیستی از یک ادعا یا نام تشکیلاتی فراتر میرود و به یک نیروی اجتماعی تبدیل میشود.
بنابراین شاید سؤال اصلی امروز این نباشد که ما چه تشکیلاتی داریم؟
سؤال این است:
ما چه جنبشی داریم؟ چه سنت سیاسیای در آن زنده است؟ چه افقی در میان کارگران خودنمایی میکند؟ و جمع و گروه و تشکیلاتهایی که خود را متعلق به این جنبش میدانند، تا چه اندازه توانستهاند در جغرافیای خود به آن متصل باشند و در خدمت پیشروی آن قرار گیرند؟
پاسخ به این پرسشها را نمیتوان فقط در اسناد و برنامههای احزاب پیدا کرد. باید آن را در خود زندگی، مبارزه و تجربه اجتماعی طبقه کارگر جستوجو کرد.
چون در نهایت، جنبش است که باید خود را ببیند، خود را بشناسد و راه پیشروی خود را پیدا کند، سازمان های صنفی و سیاسی اش را بسازد که در خدمت همین جنبش باشد.
https://t.me/hn_kargari_sanandaj
