مبارزان کمونیست
برگزاری شو-نمایشگاه خودرو در مریوان در روزهای ۳۰ و ۳۱ تیرماه، صرفاً یک رویداد تبلیغاتی یا اقتصادی نبود؛ این نمایشگاه تصویری از شکاف عمیق طبقاتی در کردستان را به نمایش گذاشت. صدها نفر، بهویژه جوانان، برای تماشای خودروهای چند ده میلیارد تومانی گرد آمدند؛ خودروهایی که برای اکثریت مردم، در شرایط بیکاری، کولبری، دستفروشی و ناامنی معیشتی، تنها نمادی از فاصله عظیم میان ثروت و زندگی روزمره آنان است.
این نمایشگاه فقط ویترین خودروهای لوکس نبود؛ ویترین مناسبات اقتصادیای بود که بر پایه رانت، انحصار و پیوند سرمایه با مراکز قدرت شکل گرفته است. در چنین ساختاری، ثروت در دست اقلیتی کوچک انباشته میشود، در حالی که اکثریت جامعه سهمی جز فقر، بیثباتی و محرومیت ندارند.
شعار «زنده باد کردستان» که از سوی برخی برگزارکنندگان یا حامیان این نمایشگاه مطرح شد نیز این واقعیت را تغییر نمیدهد. دفاع از کردستان یعنی پایان دادن به تبعیض ملی، سرکوب، حضور نظامی، کشتار کولبران، بیکاری و فقر؛ نه استفاده از نام کردستان برای مشروعیت بخشیدن به مناسباتی که سود آن نصیب گروهی محدود میشود. مسئله کرد با نمایش ثروت یا رونق بازار کالاهای لوکس حل نمیشود، بلکه با آزادی، برابری، رفع تبعیض و تأمین حقوق اجتماعی مردم گره خورده است.
از همین رو، بورژوازی محلی و سرمایهدارانی که منافع خود را در پیوند با اقتصاد رانتی جمهوری اسلامی و شبکههای قدرت جستوجو میکنند، نه نماینده مطالبات مردم کردستاناند و نه راهحلی برای مشکلات آن دارند. تا زمانی که رانت، انحصار و سودجویی بر رفاه عمومی مقدم باشد، حاصل آن چیزی جز گسترش شکاف طبقاتی و تداوم فقر نخواهد بود.
در همین چارچوب باید به پروژه منطقه آزاد بانه–مریوان نگریست. سالهاست این طرح با وعده اشتغال و رونق اقتصادی تبلیغ میشود، اما پرسش اساسی همچنان پابرجاست: این توسعه به سود چه کسانی خواهد بود؟
اگر منطقه آزاد به معنای معافیتهای مالیاتی، امتیازات ویژه، سوداگری زمین و تمرکز تجارت در دست شرکتهای بزرگ باشد، برندگان اصلی آن شبکههای رانتی و صاحبان سرمایه خواهند بود، نه کارگران، کولبران، تولیدکنندگان و کسبه محلی. تجربه مناطق آزاد نیز نشان داده است که اشتغال ایجادشده، در صورت تحقق، غالباً موقت، کمدستمزد و فاقد امنیت شغلی است.
مسئله مردم کردستان تنها ایجاد یک منطقه آزاد نیست؛ مسئله، ساختار اقتصاد رانتی جمهوری اسلامی است که در آن تولید، اشتغال و رفاه عمومی جای خود را به رانت، سوداگری، واردات و انحصار داده است. در چنین ساختاری، هر پروژه اقتصادی نیز در معرض آن است که به جای خدمت به جامعه، به ابزاری برای انباشت ثروت در دست گروههای برخوردار تبدیل شود.
جامعه کردستان به توسعه نیاز دارد، اما توسعهای که معیار آن کاهش بیکاری، پایان کولبری، گسترش تولید، امنیت شغلی، آموزش و درمان مناسب، رفاه عمومی و رفع تبعیض باشد؛ نه افزایش واردات، سوداگری زمین یا نمایش خودروهای لوکس.
ما مخالف رونق اقتصادی نیستیم. برعکس، کردستان بیش از هر زمان به تولید، صنعت، اشتغال پایدار و خدمات عمومی نیاز دارد. اما توسعه زمانی به سود جامعه است که در خدمت اکثریت مردم باشد و نظارت بر آن در دست شوراهای مردمی، تشکلهای کارگری، انجمنهای صنفی، تعاونیها و نهادهای مدنی قرار گیرد، نه در انحصار دولت، سرمایهداران رانتی و شبکههای فساد.
پرسش همچنان باقی است؛ منطقه آزاد بانه–مریوان قرار است چه چیزی را آزاد کند؟ آزادی سرمایه برای کسب سود بیشتر، یا آزادی مردم از فقر، بیکاری، کولبری و ناامنی اقتصادی؟
از نگاه ما، توسعه زمانی واقعی است که ثروت و امکانات در خدمت رفاه، آزادی و برابری اکثریت مردم قرار گیرد. هر الگویی که سود آن به جیب اقلیتی برخوردار سرازیر شود، هر نامی بر خود بگذارد، ادامه همان اقتصاد رانتی و نابرابریساز جمهوری اسلامی است، نه توسعهای در خدمت مردم.
نسان نودینیان
٨ مرداد ١٤٠٥
٣٠ ژوئیه ٢٠٢٦
