از اعتراض معیشتی تا شعار سرنگونی؛ جوانان در خط مقدم

خیزش دی‌ماه یک خیزش عمیقاً سیاسی است. هم‌زمان، خیزشی است برای معیشت، آینده و کرامت نسل جوان. کافی است به تصاویر ۵ و ۶ دی‌ماه۱۳۸۸ در تهران نگاه کنیم؛ از میان صدها هزار نفر شرکت‌کننده در تظاهرات، اکثریت عظیم را جوانان تشکیل می‌دهند. همان‌گونه که در آبان ۹۸، خیابان و میدان، صحنه رویارویی مستقیم جوانان با سرکوبگران بود.
در انقلاب ژینا (زن، زندگی، آزادی)، جرقه اعتراضات از آرامستان آیچی سقز زده شد؛ جایی که دختران و پسران جوان آغازگر فصلی نوین از مبارزه بودند. فعالیت‌های محله‌محور، مقاومت‌های خیابانی و برپایی سنگرها و بستن خیابان‌ها در مهاباد، دیواندره و دیگر شهرها، امتداد حضور پرشور جوانان، به‌ویژه زنان، علیه تبعیض جنسیتی و سرکوب ساختاری بود.
جمعیت ایران بیش از ۹۰ میلیون نفر است و در خیزش‌های ۸۸، ۹۸، ۱۴۰۱ و ۱۴۰۴، این جوانان بوده‌اند که نیروی محوری میدان را شکل داده‌اند. خیزش دی‌ماه ۱۴۰۴ اما به‌معنای واقعی کلمه اوج حضور نسل جوان در تظاهرات‌ها بود؛ حضوری که نه مقطعی، بلکه تاریخی و تعیین‌کننده  و ادامه دارد است.
در شرایطی که گرانی افسارگسیخته و فساد ساختاری خشم عمومی را به مرز انفجار رسانده بود، در خلأ یک سازمان فراگیر که بتواند میلیون‌ها جوان را به‌طور متشکل نمایندگی کند، و در حالی که پرچم مطالبات رادیکال بیشتر در دست بازنشستگان و اعتصابات کارگران نفت و پتروشیمی بود، این جوانان بودند که با شعار صریح سرنگونی، میدان را تصرف کردند و ابتکار عمل را به دست گرفتند.
میانگین سنی هزاران جان‌باخته این خیزش‌ها ـ که اغلب زیر ۴۰ سال بوده‌اند ـ بر یک واقعیت اجتماعی انکارناپذیر تأکید می‌کند: از بیش از ۲۵ میلیون جوان کشور، اکثریت قاطع از طبقات کارگر و زحمتکش‌اند؛ فاقد دسترسی به فرصت‌های شغلی پایدار، یا در شمار کم‌درآمدترین و بی‌ثبات‌ترین اقشار جامعه. آنان نسلی هستند که با بیکاری، فقر، تبعیض، ناامنی شغلی و سرکوب آزادی‌های فردی و اجتماعی دست‌به‌گریبان‌اند.
حضور گسترده جوانان در خیابان، نماد میلیون‌ها جوان ناراضی است که رفاه، شغل، امنیت، آزادی بیان، حق تشکل‌یابی، رهایی از فرهنگ تحمیلی و تبعیض‌آمیز، و حق شادی و زیست آزادانه را مطالبه می‌کنند. این شکاف عمیق میان زندگی تحمیل‌شده و زندگی شایسته، موتور محرک اعتراضات است.
در یک نگاه واقع‌بینانه، آینده خیزش دی‌ماه با گسترش و تعمیق اعتصابات کارگری و سراسری قدرت بیشتری خواهد گرفت؛ اما سرنوشت پیروزی نهایی، به تداوم قیام جوانان و پیوند ارگانیک آن با قیام مردمی در میدان گره خورده است. هر جا جوانان به‌صورت میلیونی و سازمان‌یافته در صحنه مانده‌اند، توازن قوا تغییر کرده است.
دی‌ماه نشان داد که نسل جوان نه‌تنها معترض، بلکه مدعی آینده است؛ نسلی که دیگر تماشاگر نیست، بلکه بازیگر اصلی تحولات پیشِ روست.
بار دیگر گرامی می‌داریم یاد عزیز هزاران جان‌باخته خیزش دی‌ماه.
نسان نودینیان
۱۷ فوریه