مبارزان کمونیست
بیماری سرطان … بهداشت و درمان … سرمایهداری!
بهرام رحمانی
جهان امروز، مملو از خبرهای ناگوار است و خبر خوش کمتر به گوش میرسد. در این جهانی، شنیدن خبر پیشرفت در شیمی درمانی بیماران مبتلا به سرطان بسیار خوشآینده است.
سرطان، نامی است که به مجموعه بیماریهایی گفته میشود که از تکثیر مهارنشده سلولهای بدن بهوجود میآیند. به عبارت دیگر، سرطان یعنی رشد، تکثیر و گاهی انتشار غیرطبیعی سلولهای بدن.
سرطان جزو کشندهترین بیماریها در جهان است که سالانه افراد زیادی به آن درگیر میشوند. این بیماری دارای انواع مختلفی است که با یکدیگر متفاوت هستند.
برای اولین بار در اروپا، در کشور انگلستان یک نوع درمان جدید به شکل آمپول شروع شده است که به بدن کمک میکند خودش با سرطان بجنگد. این روش با شیمیدرمانی فرق دارد. شیمیدرمانی هم به سلولهای سالم و هم به سلولهای سرطانی آسیب میزند، اما این درمان جدید فقط سلولهای سرطانی را هدف میگیرد. به همین دلیل عوارض کمتری دارد و بیمار سریعتر بهتر میشود.
این آمپول فقط چند دقیقه وقت میگیرد، اما نتیجه سالها تحقیق دانشمندان است. برای خیلی از بیماران، این درمان فقط یک روش تازه نیست، بلکه امید تازهای برای ادامه زندگی است. متخصصان میگویند این پیشرفت میتواند راه را برای درمانهای شخصی و دقیقتر در سراسر اروپا باز کند.
امروز ۴ ژوئن ۲۰۲۶، سازمان ملی بهداشت انگلستان (NHS)و موسسه ملی تعالی سلامت و مراقبت (NICE)خبر از معرفی یک داروی انقلابی جدید به نام «میرتوکسیماب سوراوتانسین» (Mirvetuximab soravtansine)با نام تجاریElahere دادند.
به نقل از رویترز، دانشمندان تایید این دارو موسوم به کاپیواسرتیب(capivasertib) از سوی مؤسسه ملی بهداشت و مراقبت عالی بریتانیا(NICE) را بهعنوان یک «اتفاق برجسته» توصیف میکنند.
سازمان بهداشت ملی بریتانیا(NICE) گفت: بیش از ۱۰۰۰ زن مبتلا به نوع «HER2-منفی» این بیماری «HR-مثبت» میتوانند از مصرف دو بار در روز این قرص در هر سال سود ببرند.
این دارو که به نام تجاری تروکاپ(Truqap) نیز شناخته میشود، توسط غول داروسازی بریتانیایی یعنی شرکت آسترازنکا(AstraZeneca) ساخته شده است و به کند کردن یا توقف پیشرفت سرطان کمک میکند، به این معنی که میتواند به برخی از بیماران کمک کند عمر طولانیتری داشته باشند.
هلن نایت(Helen Knight)، مدیر ارزیابی دارویی NICE گفت: درمانهایی مانند «کاپیواسرتیب» برای افراد مبتلا به سرطان پیشرفته پستان ارزشمند است، چرا که نیاز به شیمیدرمانی و عوارض جانبی مرتبط با آن را به تاخیر میاندازد.
نوع پیشرفته سرطان پستان دارای جهشهای ژنتیکی خاصی است و در بافت پستان یا سایر قسمتهای بدن گسترش مییابد.
قرص «کاپیواسرتیب» با مسدود کردن عملکرد پروتئینی غیرطبیعی که به سلولهای سرطانی میگوید تکثیر شوند، عمل میکند.
نتایج یک کارآزمایی بالینی نشان داد که «کاپیواسرتیب» به همراه هورموندرمانی، مدت زمان قبل از بدتر شدن سرطان را در مقایسه با دارونما حدود ۴ ماه افزایش داد.
مؤسسه تحقیقات سرطان(ICR) در لندن از این اقدام که به دنبال دههها تحقیق توسط دانشمندان آن انجام شده است، استقبال کرد.
کریستین هلین(Kristian Helin)، مدیر اجرایی ICR گفت: این دارو، درمان این بیماران مبتلا به شایعترین نوع سرطان پیشرفته پستان را بهبود میبخشد.
حدود نیمی از بیماران مبتلا به این نوع سرطان پستان دارای جهش در یک یا چند ژن هستند و «کاپیواسرتیب» برای این بیماران میتواند پیشرفت بیماری را متوقف کند.
سازمان بهداشت ملی بریتانیا(NICE) میگوید ۴۰ هزار و ۱۹۲ نفر در سال ۲۰۲۰ در این کشور مبتلا به سرطان پستان تشخیص داده شدند که تقریبا ۱۵ درصد از آنها در هنگام تشخیص، به مراحل پیشرفته این بیماری مبتلا بودهاند.
خبری که ۱۰ خرداد ۱۴۰۵- ۳۱ مه ۲۰۲۶، منتشر شد نتیجه یک مطالعه نشان میدهد: «میلیونها بیمار مبتلا به سرطان پستان ممکن است بتوانند با خیال راحت از شیمیدرمانی اجتناب کنند.»
بر اساس نتایج یک کارآزمایی، میلیونها نفر مبتلا به سرطان پستان ممکن است بتوانند با خیال راحت از شیمیدرمانی اجتناب کنند، زیرا دانشمندان آزمایش دیانای جدیدی را امتحان کردهاند که میتواند میان بیمارانی که احتمالا از این درمان سود میبرند و کسانی که سودی از آن نمیبرند، تمایز قائل شود.
این مطالعه بینالمللی نشان داد که بیش از دو سوم شرکتکنندگان میتوانند از عوارض جانبی شیمیدرمانی در امان بمانند و تنها با هورموندرمانی درمان شوند.
شیمیدرمانی میتواند باعث خستگی، تهوع، ریزش مو، تضعیف سیستم ایمنی و مشکلات باروری شود.
این مطالعه که با هدایت کالج دانشگاهی لندن(یوسیال) انجام شد، بیش از ۴۰۰۰ بیمار بالای ۴۰ سال را که تازه تشخیص داده شده بودند، در بریتانیا، نروژ، سوئد، استرالیا، نیوزیلند و تایلند دربر گرفت.
دانشمندان از آزمایش ژنی موسوم به پروسیگنا برای اندازهگیری فعالیت ۵۰ ژن دخیل در رشد سرطان پستان و محاسبه خطر بازگشت بیماری در هر بیمار استفاده کردند.
افرادی که از نظر فعالیت این ژنها امتیاز پایینی دریافت کردند، یعنی دو سوم این گروه، تحت شیمیدرمانی قرار نگرفتند. نرخ بقای پنج ساله(احتمال زنده ماندن در پنج سال آینده) در این گروه 7/93 درصد بود، در مقایسه با 9/94 درصد در میان بیمارانی که شیمیدرمانی بخشی از روند درمان آنان بود.
درمان اصلی سرطان پستان، معمولا جراحی برای برداشتن تومورها است. اغلب پس از آن شیمیدرمانی توصیه میشود تا خطر بازگشت بیماری کاهش یابد.
به گفته کالج دانشگاهی لندن، پزشکان نگران هستند که این درمان برای افراد مبتلا به شایعترین نوع سرطان پستان سود چندانی نداشته باشد.
این دانشگاه، اعلام کرد که در نتیجه این کارآزمایی، سالانه بیش از ۵۰۰۰ بیمار در نظام سلامت همگانی بریتانیا میتوانند از شیمیدرمانی اجتناب کنند.
کارن بانهام از شهر کاردیف که در این کارآزمایی شرکت کرده بود، گفت که نتایج آن «آسودهخاطری عظیمی» به همراه داشته است و «مثل کریسمس» است.
این زن ۶۴ ساله به لطف آزمایش پروسیگنا از شیمیدرمانی اجتناب کرد و در عوض طی هشت سال تحت پرتودرمانی و هورموندرمانی قرار گرفته است. او گفت: «تشخیص سرطان و درمان آن میتواند تکاندهنده باشد.»
او افزود: «این موضوع قطعا شما را وارد دنیایی از عدم قطعیت میکند. اولویتهای زندگی از نو تنظیم میشوند. شما فقط میخواهید زنده بمانید.»
پروفسور دیوید مایلز، از متخصصان برجسته سرطان، این یافتهها را «تغییردهنده رویههای درمانی» توصیف کرد. او به برنامه «نیوز آور» بیبیسی گفت: «اکنون میتوانیم با اطمینان پیشبینی کنیم که بسیاری از بیماران هیچ سودی از شیمیدرمانی نخواهند برد و بنابراین نیازی نیست این درمان را دریافت کنند.»
او افزود این آزمایش به پزشکان اجازه میدهد «با اطمینان جمعیت بزرگی از زنان را شناسایی کنند که اساسا هیچ سودی از این درمان نخواهند برد و نیازی ندارند بدون هیچ منفعتی آن همه سختیهای ناخوشایند را تحمل کنند.»
او گفت: «قبلا به ۱۰۰ زن شیمیدرمانی میدادیم تا ۱۰ نفر از آن سود ببرند، در حالی که میدانستیم ۹۰ نفر به آن نیازی ندارند.»
تانیا هاتسون که در سال ۲۰۲۲ مبتلا به سرطان پستان تشخیص داده شد و شیمیدرمانی بخشی از درمان او بود، این آزمایش جدید دیانای را «کاملا شگفتانگیز» توصیف کرد.
او گفت: «این فقط نشان میدهد وقتی برای پژوهش سرمایهگذاری میشود چه اتفاقی میافتد»، و افزود که شیمیدرمانی برای او «بسیار طاقتفرسا» بوده است. او گفت: «برای تمام افرادی که به آن نیازی ندارند اما همچنان آن را دریافت میکنند، این یک تحول اساسی است.»
به گفته کالج دانشگاهی لندن، هنوز مشخص نیست که آیا این یافتهها در مورد افراد زیر ۴۰ سال نیز صدق میکند یا نه، و دستیابی به نتیجه در این زمینه هنوز چند سال زمان خواهد برد.
تأیید داروی جدید برای سرطان دهانه رحم در بریتانیا
سازمان MHRA بریتانیا داروی تیسوتوماب ودوتین را برای بیماران مبتلا به سرطان دهانه رحم عودکننده یا متاستاتیک که پس از درمان قبلی دچار پیشرفت بیماری شدهاند، تأیید کرد.
این دارو که یک کانژوگه آنتیبادی–دارو است، فاکتور بافتی را در سلولهای سرطانی هدف قرار میدهد و هر ۳ هفته بهصورت تزریق قطره ای ۳۰ دقیقهای تزریق میشود.
در مطالعات فاز ۲ و ۳، این دارو پاسخ درمانی بالاتر و بهبود بقا نسبت به شیمیدرمانی نشان داد.
نرخ پاسخ عینی در فاز ۲ برابر ۲۴٪ و در فاز ۳ ۱۷.۸٪ در برابر ۵.۲٪ برای شیمیدرمانی بود. همچنین طول عمر میانه با این دارو ۱۱.۵ ماه در برابر ۹.۵ ماه گزارش شد.
داروی جدیدی که روند پیشرفت یک نوع سرطان پستان درمانناپذیر را کاهش میدهد، اکنون در دسترس مرکز ملی بهداشت و درمان بریتانیا قرار دارد. اسکاینیوز با تحسین این درمان نوظهور مینویسد که این داروی جدید «تحولآفرین» است.
آزمایشها گواه آن است که داروی «کاپیواسرتیب»(capivasertib) انتشار شایعترین سرطان پستان درمانناپذیر را کند میکند. طبق نتایج بهدستآمده، این دارو در ترکیب با درمان هورمونی موجود، مدت زمان توقف پیشرفت سلولهای سرطانی را دو برابرمیکند.
نتایج امیدبخش آزمایش خون برای تشخیص سریع ۵۰ نوع سرطان
در ماه ۱۸ اکتبر سال ۲۰۲۵ نیز نتایج آزمایش خون «گالری» که در آمریکای شمالی انجام شده، نشان میدهد که این آزمایش توانسته طیف گستردهای از سرطانها را شناسایی کند، که برای سه چهارم آنها هیچ نوع برنامه غربالگری وجود ندارد.
با این آزمایش خون، بیش از نیمی از سرطانها در مراحل اولیه تشخیص داده شدند، زمانی که درمان آنها آسانتر است و به طور بالقوه قابل درمان هستند.
آزمایش خون گالری، محصول شرکت داروسازی آمریکایی گریل، میتواند قطعاتی از دیانای سرطانی را تشخیص دهد که از تومور جدا شده و در خون در گردش هستند. هماکنون سازمان سلامت ملی بریتانیا این آزمایش خون را تحت بررسی دارد.
این آزمایش طی یک سال روی ۲۵ هزار بزرگسال در ایالات متحده و کانادا انجام شد و تقریبا از هر ۱۰۰ نفر، نتیجه یک نفر مثبت بود. در ۶۲ درصد از این موارد، وجود سرطان در آنها بعدا تایید شد.
دکتر نیما نبویزاده، محقق ارشد و دانشیار پزشکی پرتودرمانی در دانشگاه بهداشت و علوم اورگون، گفت که دادهها نشان میدهد که این آزمایش میتواند «تغییر اساسی» در غربالگری سرطان ایجاد کند.
او توضیح داد که این روش میتواند به تشخیص سریع بسیاری از انواع سرطان کمک کند: «در مراحل اولیه، یعنی زمانی که احتمال درمان موفقیتآمیز یا حتی درمان قطعی در بیشترین حد است.»
این آزمایش به درستی وجود سرطان در بیش از ۹۹ درصد از افرادی را رد کرد که نتیجه آزمایششان منفی بود.
این آزمایش هنگامی که با غربالگری پستان، روده و دهانه رحم ترکیب شد، تعداد سرطانهای شناسایی شده را در مجموع به هفت برابر افزایش داد.
نکته مهم این است که سه چهارم سرطانهای شناسایی شده، سرطانهایی بودند که هیچ برنامه غربالگری نداشتند از جمله سرطان تخمدان، کبد، معده، مثانه و پانکراس.
این آزمایش خون منشاء سرطان در ۹ مورد از هر ۱۰ مورد را به درستی شناسایی کرد.
این نتایج چشمگیر نشان میدهد که آزمایش خون در نهایت میتواند نقش مهمی در تشخیص زودهنگام سرطان داشته باشد.
اما دانشمندانی که در این تحقیق دخیل نبودند، میگویند که شواهد بیشتری لازم است تا ثابت شود که آیا آزمایش خون مرگ و میر ناشی از سرطان را کاهش میدهد یا نه.
کلر ترنبول، استاد ژنتیک سرطان در موسسه تحقیقات سرطان لندن، گفت: «برای تعیین اینکه آیا تشخیص سرطان در مراحل اولیه با آزمایش خونگ الری به کاهش مرگ و میر منجر میشود یا نه، به دادههایی از آزمایشهای تصادفی نیاز داریم که در آنها مرگ بهعنوان نقطه پایانی در نظر گرفته شود.»
سازمان بهداشت و درمان بریتانیا پیش از این گفته بود که اگر نتایج موفقیتآمیز باشد، این آزمایشها را روی یک میلیون نفر دیگر نیز انجام خواهد داد.
هارپال کومار، رییس بیوفارما در شرکت گریل، این نتایج را «بسیار قانعکننده» خواند.
او در گفتوگو با رادیو ۴ بیبیسی گفت: «مرگ اکثریت قریب به اتفاق افرادی که بر اثر سرطان میمیرند، به این دلیل است که ما سرطانهای آنها را خیلی دیر تشخیص میدهیم.»
او افزود که در حال حاضر بسیاری از سرطانها زمانی تشخیص داده میشوند که «در مرحله بسیار پیشرفته» هستند. به گفته او هدف «به کار گرفتن روشهایی برای تشخیص زودهنگام است، زمانی که ما فرصت استفاده از درمانهایی را داریم که بسیار مؤثرتر هستند.»
داروی جدید درمان سرطان پانکراس
برای اولین بار، یک داروی جدید ژنی را که عامل ۹۰ درصد موارد سرطان پانکراس است، «مسدود» کرده و به بیماران کمک کرده ۱۳ ماه بیشتر زنده بمانند.
داروی خوراکی نسل جدید داراکسونراسیب توانایی خنثیسازی سلولهای بدخیم را نشان داده و به تقریبا دو برابر شدن طول عمر بیماران مبتلا به سرطان پانکراس در مراحل پیشرفته کمک کرده است.
گزارشی که اخیرا در نشست سالانه انجمن انکولوژی بالینی آمریکا(ASCO) در شیکاگو در تاریخ 31 مه 2026 ارائه شد، نشان داد که داروی خوراکی داراکسونراسیب، زمان بقا را برای افراد مبتلا به سرطان پانکراس در مراحل پایانی تقریبا دو برابر میکند.
یک کارآزمایی بالینی فاز ۳ بینالمللی به رهبری موسسه سرطان دانا-فاربر(ایالات متحده آمریکا) شامل ۵۰۰ بیمار در آمریکای شمالی، اروپا و آسیا بود. نتایج نشان داد که گروه تحت درمان با داراکسونراسیب به میانگین زمان بقای 2/13 ماه دست یافتند که دو برابر 6/6 ماه گروه شیمیدرمانی است.
شرکت Revolution Medicines این دارو را برای هدف قرار دادن ژن جهشیافته KRAS که عامل بیش از ۹۰ درصد موارد سرطان است، تولید کرده است. داراکسونراسیب با اتصال به مولکولهایی که این پروتئین تغذیهکننده سلولهای سرطانی را به دام انداخته و کاملا خنثی میکنند، عمل میکند.
این قرص که روزی یک بار مصرف میشود، نه تنها طول عمر را افزایش میدهد، بلکه سطح بالایی از ایمنی را نیز نشان میدهد. آمارها نشان میدهد که میزان بیمارانی که هنگام استفاده از داراکسونراسیب عوارض جانبی جدی را تجربه میکنند، 6/43 درصد است که به طور قابل توجهی کمتر از میزان 5/75 درصد شیمیدرمانی است.
دکتر راچنا شروف، رییس بخش خونشناسی و انکولوژی در مرکز سرطان(دانشگاه آریزونا)، معتقد است که نتایج این آزمایش، چشمانداز بالینی بیماران مبتلا به سرطان پانکراس متاستاتیک حامل جهش ژن KRAS را بهطور کامل تغییر خواهد داد.
دکتر سام گادفری، رئیس اطلاعات تحقیقاتی در موسسه تحقیقات سرطان(ICR) در لندن، بیشتر توضیح داد که جامعه پزشکی زمانی جهشهای KRAS را یک هدف غیرقابل نفوذ میدانست. او این مکانیسم سیگنالدهی درون سلولی را به یک کلید برق که در موقعیت “روشن” گیر کرده است تشبیه کرد، و هنوز کسی دکمه «خاموش» آن را کشف نکرده است.
متخصصان پزشکی، سرطان پانکراس را به دلیل رشد سریع تومور و مقاومت در برابر درمانهای سنتی، بهعنوان یکی از دشوارترین بدخیمیهای امروزی برای کنترل میشناسند. آمار نشان میدهد که بیش از نیمی از بیماران ظرف سه ماه پس از دریافت تشخیص قطعی، جان خود را از دست میدهند. تشخیص زودهنگام دشوار است زیرا علائم بالینی مانند زردی، خارش پوست، ادرار تیره، مدفوع کمرنگ، کاهش وزن یا خستگی اغلب در مراحل بعدی ظاهر میشوند و به راحتی با سایر بیماریهای رایج اشتباه گرفته میشوند.
آنا جول، مدیر خدمات، تحقیقات و نوآوری در سرطان پانکراس بریتانیا، تأیید کرد که این داروی جدید، مورد انتظارترین پیشرفت در این زمینه در دوران اخیر است. او از مقامات خواست تا روند عملی کردن این روش را تسریع کنند.
سرطان چیست؟ چگونه متوجه سرطان شویم؟
یکی سرطان یکی از بیماریهای رایج در بین مردم جهان است که امروزه افراد زیادی را با خود درگیر کرده است. این بیماری در ابتدا از یک نقطه بدن شروع میشود. در صورتی که در اسرع وقت برای تشخیص آن اقدامات لازم انجام نشود تمام بدن بیمار را درگیر میکند.
به گفته پزشکان متخصص، سرطان یک نوع بیماری سخت است که در آن سلولهای مختلف بدن بدون اینکه در رشد آنها توقف ایجاد شود، شروع به تقسیم شدن میکنند و در بافتهای بدن پخش می شوند. در حالت عادی سلولهای بدن بهطور مداوم در حال رشد و تقسیم شدن هستند و سلولهای جدید را ایجاد میکنند. در صورتی که سلولها پیر باشند یا دچار آسیب شوند، میمیرند و سلولهای جدید به جای آنها قرار میگیرند. اگر سرطان در بدن بیمار ایجاد شود، این روند دچار اختلال میشود و سلولهای پیر و آسیب دیده زنده خواهند ماند. در نهایت این سلولها شروع به تقسیم میکنند و تومورهایی به وجود میآورند.
سرطان از چی پیدا میشود؟
سرطان از جایی شروع میشود که اطلاعات ژنتیکی سلولها دچار اختلال شود و در نهایت تقسیم سلولی تعادل خود را از دست میدهد. در نهایت این تقسیم غیرطبیعی باعث میشود که توده یا برجستگیهایی ظاهر شود که به عنوان تومور شناخته شدهاند. این تومورها میتوانند بدخیم یا خوش خیم باشند. تومور خوش خیم از مکان اولیه خود خارج نمیشود و به اندامهای دیگر نمیرسد. اما تومور بدخیم در محل موردنظر تقسیم میشود و اگر درمان نشود، میتواند اندامهای دیگر را هم درگیر کند.
چگونه متوجه سرطان شویم؟
امروز پزشکان متخصص برای تشخیص سرطان از آزمایش و روشهای مختلف استفاده میکنند. بهترین روش برای اینکه متوجه شوید سرطان دارید یا نه، انجام «تست غربالگری» است. غربالگری تغییراتی که در بدن شما رخ میدهد و امکان دارد به سرطان تبدیل شود را تشخیص میدهد. در این صورت میتوان قبل از اینکه علائم آن بروز پیدا کند، بیماری را تشخیص داد و برای درمان آن در کمترین زمان ممکن اقدامات لازم را انجام داد. با توجه به اینکه قبل از پیشرفت بیماری سرطان با استفاده از غربالگری تشخیص داده میشود، پس درمان آن هم راحتتر خواهد بود.
از شروع سرطان تا متاستاز
سرطان وقتی آغاز میشود که اطلاعات ژنتیکی یک سلول تخریب میشود و این اتفاق باعث تقسیم سلولی به میزان غیرقابل کنترلی شود. حاصل این تقسیم غیرطبیعی اغلب به شکل توده یا برجستگی ظاهر میشود که معمولا بهعنوان تومور شناخته میشود. تومور میتواند خوشخیم یا بدخیم باشد. تومور خوشخیم به خارج از محل اولیه خود تکثیر نمییابد و وارد اندامهای دیگر نمیشود اما تومور بدخیم که از سلولهای سرطانی تشکیل میشود ابتدا در همان محل تکثیر میشود و اگر در این مرحله درمان شروع نشود آنها میتوانند به سایر اندامها مهاجرت کنند، تکثیر شوند و در نهایت تبدیل به سرطان تهاجمی شوند.
پس تومور میتواند رشد کند و بافتها یا ارگانهای سالم اطراف را تخریب کند یا ممکن است سلولهای سرطانی از تومور اصلی جدا شود و از طریق گردش خون یا سیستم لنفاوی به سایر قسمتهای بدن گسترش یابد که آن را متاستاز مینامند.
برخی علل و عوامل ایجاد سرطان
با اینکه هنوز علت بسیاری از سرطانها مشخص نشده است اما بهنظر میرسد نوع شیوه زندگی مثل قرار گرفتن طولانیمدت در برابر نور خورشید، سیگار کشیدن، نوع رژیم غذایی، عوامل روانی و معنوی یا مواد موجود در محیط زیست مثل مواد شیمیایی، رادیواکتیو و آزبستوز در ایجاد سرطان مؤثر هستند. این عوامل از طریق واکنشهای شیمیایی، رادیواکتیوی یا ویروسی باعث تولید سلولهای غیرطبیعی و ایجاد سرطان میشوند. دریافت کم آنتیاکسیدانها و مواد مغذی، دریافت بیش از حد کالری از طریق مصرف زیاد کربوهیدراتها و چربیها، به ویژه چربیهای غیراشباع از جمله عوامل ایجاد سرطان هستند که با تغذیه نامناسب در ارتباط است. بهطورکلی برخی از علل ایجاد سرطان که تا امروز شناخته شده، شامل موارد زیر است:
*استعمال دخانیات
*مصرف الکل
*عوامل شغلی مثل تماس با مواد شیمیایی
*هورمونها
*آلودگیهای خاک و آب
*آلودگیهای هوا با آلایندههای صنعتی و آلایندههای ناشی از سوختوسوز
*آلودگیهای درون خانه و محیط مثل گرمایش تنور در خانههای روستایی
*آلودگی غذا
*داروهای مصرفی
*تابش پرتو
*عفونتهای مزمن
*رژیم غذایی و تغذیه نامناسب
پیشرفت سرطان یک پروسه بیولوژیک پیچیده است که کاملاً شناختهشده نیست و تحقیقات دانشمندان هنوز در این زمینه ادامه دارد. اما هورمونها، شرایط ایمنی و دگرگونیهای توارثی در مواد ژنتیکی سلول، همگی میتواند در پیشرفت سرطان نقش داشته باشند. با این وجود سهم کوچکی از سرطانها توسط ژنهای معیوب به وجود میآید و تنها درصد کمی از سرطان یعنی بین ۲ تا ۱۰ درصد از مواد کل سرطان ارثی هستند. اما سرطانها با تغییر ماهیت ژنها بهعلت عوامل خطری که در بالا به آنها اشاره شد ایجاد میشود.
انواع سرطان
انواع سرطان عبارت است از:
– سرطان معده
– سرطان مغز
– سرطان روده
– سرطان مثانه
– سرطان پوست
– سرطان پانکراس
– سرطان رحم و دهانه آن
– سرطان پروستات
– سرطان سینه
– سرطان ریه
– سرطان خون
– سرطان استخوان
– سرطان کلیه
– سرطان تخمدان
و غیره.
علائم سرطان
بیماری سرطان ممکن است با علائم مختلف در بدن ظاهر شود و شما هنگام مشاهده ی آن ها باید به پزشک مراجعه کنید. برخی از مهمترین و جدیترین این علائم عبارت است از:
*کاهش وزن شدید
*خستگی بیدلیل
*درد همیشگی و بدون دلیل
*کاهش اشتها
*افزایش تعریق در طول شب
*حالت تهوع و استفراغ زیاد
*مشاهده خون در ادرار و مدفوع
*اسهال و یبوست
*طبل سرفه شدید
*تغییر رنگ پوست و ایجاد زخم
مراحل سرطان
بعد از اینکه با استفاده از تست غربالگری و آزمایشات دیگر سرطان تشخیص داده شد، پزشک متخصص مراحل بیماری را تعیین میکند که عبارت است از:
مرحله صفر: در این مرحله توده سرطان در محلی که تشکیل شده است، قرار دارد و به سایر اندامهای بدن منتقل نشده است. اگر درمان بیماری از این مرحله شروع شود، احتمال بهبودی تا حد زیادی افزایش مییابد.
مرحله ۱: در این مرحله اندازه ی تومور کوچک است ولی رشد آن نسبت به مرحله صفر افزایش پیدا کرده است. در این مرحله تومور در یک مکان مشخص قرار دارد و به اندامهای بدن منتقل نشده است.
مرحله دو: در این مرحله چند حالت مختلف وجود دارد در حالت اول تومور قابل مشاهده نیست اما امکان دارد به گره لفاوی گسترش پیدا کند. در حالت دوم تومور در بافت مشاهده میشود و به گرههای لنفاوی اطراف هم گسترش پیدا کرده است. در حالت سوم اندازه تومور نسبت به حالتهای قبلی بزرگتر است؛ اما در گرههای لنفاوی اطراف ممکن است سلول سرطانی مشاهده نشود.
مرحله ۳: در این مرحله از سرطان، تومور نسبت به حالتهای قبلی اندازه بزرگتری دارد و به یک تا ۳ گره لنفاوی منتقل شده است.
مرحله ۴: یکی از مشخصات اصلی این مرحله گسترش توده سرطانی به سایر نقاط بدن است. اندازه ی تومور در این مرحله با سر مراحل فرق دارد و سلول سرطان قابل مشاهده است.
عوارض سرطان
سرطان در یک بافت یا اندام خاص شروع به رشد میکند و در نتیجه به اندامها، رگهای خونی و اعصاب هم فشار وارد میکند، در نهایت ممکن است عوارض زیادی را در بدن ایجاد کند که برخی از آنها عبارت است:
*تب
*خستگی زیاد
*کاهش وزن
*کاهش انرژی بدن
*اختلال در سیستم ایمنی
درمان سرطان
امروزه روشهای مختلف برای تشخیص درمان سرطان ایجاد شده است که درمان این بیماری با توجه به عوامل مختلف تعیین میشود. معمولا بر اساس نوع و مرحله سرطان، سلامت عمومی بیمار و ترجیحات آن نوع بیماری فرق میکند. معمولا پزشک متخصص با توجه به شرایط موجود یک روش درمان مناسب را انتخاب میکند و میتواند مزایا و معایب این روش را به شما اطلاع دهد.
توصیه پزشکان برای مراقبت از بیمار سرطانی
بیمارانی که به سرطان مبتلا میشوند، به مراقبتهای زیادی نیاز دارند. در این زمینه باید داروهای بیمار سر وقت مصرف شود و برای اینکه تحرکی نداشته باشند، باید برای آنها از لگن استفاده کنید. سعی کنید همیشه به وضعیت بیمار نظارت داشته باشید و نشانههای آن را بررسی کنید. بیماران باید در طول روز فعالیت کافی داشته باشند و در این زمینه بهتر است از پیادهروی و سایر فعالیتهای بدنی استفاده کنند. بیماران هنگام تحرک ممکن است سرگیجه داشته باشند! به همین دلیل همیشه باید مراقب آنها باشید. بیماران سرطانی علاوه بر مراقبت فیزیکی به مراقبتهای عاطفی هم نیاز دارند.
در طول درمان باید محبت زیادی را به بیمار منتقل کنید و به حرفهای آن گوش دهید. شما باید با آنها صحبت کنید و روزانه برای آنها موسیقی پخش کنید. همچنین از بیماران بخواهید که در مورد نگرانی و ترسهای آنها با شما صحبت کنند تا بتوانید تمامی احساسات و نگرانیهای بیماران را درک کنید.«در لینگ فوق انواع سرطانها و راه های درمان سرطانها را میتوانید بهصورت کامل مطالعه کنید.(https://www.cancer.gov/about-cancer)
عوارض شیمی درمانی: آیا شیمی درمانی باعث مرگ میشود؟
تجربه شما از شیمی درمانی به سلامت کلی و انواع خاصی از داروهای شیمی درمانی که دریافت میکنید بستگی دارد. ممکن است برخی از عوارض شیمی درمانی زیر را تجربه کنید یا اصلا هیچکدام را نداشته باشید.
شیمی درمانی که برای درمان بیماران سرطانی انجام می شود، داروی قدرتمندی است که برای کشتن سلولهای سرطانی استفاده میشود و اجتناب از ایجاد آسیب به سایر سلولها و بافتهای بدن غیرممکن است. بنابراین، وقتی بیماران داروی کشتن سلولهای سرطانی را میخورند، بیماران مریض میشوند، گاهی بسیار بیمار میشوند و متاسفانه برخی ممکن است بمیرند.
عوارض شیمی درمانی عبارتند از:
خستگی از شایع ترین عوارض شیمی درمانی و پرتودرمانی است. در طول درمان، بدن شما نه تنها در حال مبارزه با سرطان است، بلکه برای ترمیم آسیب سلولی ناشی از درمان نیز کار می کند. در نتیجه، ممکن است برای انجام فعالیت های معمول خود احساس خستگی بیش از حد کنید. خستگی ممکن است به تدریج ایجاد شود و به شما فرصت میدهد تا خود را تنظیم کنید. ممکن است به طور ناگهانی شروع شود و شما را ملزم به سازگاری سریع کند.
ریزش مو
ریزش مو از اصلیترین عوارض شیمی درمانی است. فولیکولهای مو به پرتو درمانی و شیمی درمانی حساس هستند. اگرچه ممکن است ریزش موی دائمی را تجربه کنید، اما معمولا موها دوباره رشد میکنند. مو طی دو تا سه ماه پس از این دوره شروع به رشد مجدد میکند. البته بافت و رنگ موهای شما ممکن است پس از رشد مجدد متفاوت باشد.
تغییرات پوستی
از عوارض شیمی درمانی می توان به تحریک پوست، خارش، خشکی، قرمزی و تورم اشاره کرد. این درمان ها همچنین می توانند باعث تغییر رنگ یا تیره شدن پوست شون. بثورات پوستی، از جمله سندرم دست و پا، در طول شیمی درمانی شایع است. شیمی درمانی، همچنین ممکن است شما را به نور خورشید حساس کند و خطر آفتاب سوختگی-صورت و بدن را افزایش دهد.
اکثر بثورات و سایر اشکال تحریک پوست پس از درمان بهبود می یابند، اما برای بهبودی نیاز به زمان دارند.
حالت تهوع، استفراغ و اسهال
از شایع ترین عوارض شیمی درمانی و پرتودرمانی می توان به اسهال، تهوع و استفراغ اشاره کرد. نوع دارویی که مصرف میکنید، نحوه مصرف آن، دوز و دفعات مصرف آن همگی در تجربه این علائم تأثیر دارند. حتی ممکن است مقدار زیادی آب یا سایر مواد مغذی مورد نیاز خود را از دست بدهید.
حالت تهوع و استفراغ، مربوط به عوارض شیمی درمانی را تهوع و استفراغ ناشی از شیمی درمانی (CINV)مینامند. شیمی درمانی می تواند باعث شود که شما بهطور موقت به عدم تحمل لاکتوز دچار شوید. اگر متوجه اسهال یا مدفوع شل بر اثر شیر یا فرآوردههای شیری شدید، ممکن است لازم شود که این غذاها یا نوشیدنیها را تا زمانی که مدفوع نرمال داشته باشید کاهش دهید یا حذف کنید.
از دست دادن اشتها یا مشکل در غذا خوردن
عوارض شیمی درمانی مانند حالت تهوع، استفراغ و اسهال میتواند تمایل شما را به غذا خوردن کمتر کند. با این حال، ممکن است به دلایل دیگر اشتهای خود را از دست بدهید یا در خوردن مشکل داشته باشید.
برخی از داروها میتوانند جوانه های چشایی شما را تغییر دهند، بنابراین طعم غذاهای تلخ، تلختر از حد معمول است، غذاهای شیرین طعم شیرین کمتری دارند و بهطور کلی غذا طعم فلزی دارد. این تغییرات اغلب پس از درمان بهتر میشوند.
برخی افراد در این دوره، حساسیت بیشتری به غذاهای سرد و گرم دارند. این علائم ممکن است باعث ایجاد احساس ناراحتی یا حتی درد در خوردن شود.
مشکل در یادآوری و تمرکز
در طول درمان سرطان، مشکلاتی در تفکر، تمرکز یا به خاطر سپردن تجربه میشود. معمولا افراد بهطور خاص با مشکلات حافظه کوتاه مدت و حواس پرتی مواجه میشوند. صرفنظر از درمان شما، استرس ناشی از تشخیص سرطان میتواند تفکر و تمرکز را چالش برانگیزتر کند. شاید بتوانید روال عادی خود را انجام دهید، اما ممکن است بیشتر از زمان معمول طول بکشد.
مشکلات مثانه
برخی داروها با عوارض شیمی درمانی میتواند مثانه شما را تحریک کند و ادرار کردن یا تخلیه مثانه را سخت کند. ممکن است هنگام ادرار کردن متوجه درد یا احساس سوزش ادرار شوید، یا ممکن است احساس نیاز دائمی به دستشویی رفتن داشته باشید که از عوارض شیمی درمانی است.
مسائل جنسی و باروری
استرس ناشی از تشخیص و درمان سرطان میتواند بر زندگی جنسی شما تاثیر بگذارد. عواملی که بر میل تاثیر میگذارند -مانند خستگی، تغییرات هورمونی یا تغییر در تصویر شما از خود- همچنین ممکن است در توانایی برای بچهدار شدن بعد از درمان نقش داشته باشند.
تاثیر شیمی درمانی در زنان
شیمی درمانی میتواند سطح استروژن را کاهش دهد و باعث علائمی مانند خشکی واژن و شرایطی مانند نارسایی اولیه تخمدان شود. با این وضعیت، تخمدانها تولید تخمک را زودتر از موعد(قبل از ۴۰ سالگی) متوقف میکنند.
شیمی درمانی و ناباروری مردان
شیمی درمانی میتواند سطح تستوسترون و تعداد اسپرم شما را کاهش دهد. اگر در طول درمان فردی را باردار کنید، برخی از داروهای مصرفی میتوانند به جنین آسیب برسانند.
عوارض شیمی درمانی در گلو
مشکلات دهان و گلو ممکن است شامل موارد زیر باشد:
– تغییر در طعم یا بویایی
– خشکی دهان
– عفونتها و زخمهای دهان
– درد یا تورم در دهان(موکوزیت دهان)
– حساسیت به غذاهای سرد یا گرم
– مشکلات بلع
– پوسیدگی دندان
– بیحسی دست و پا بعد از شیمی درمانی
سوزن سوزن شدن یا بیحسی در دستها یا پاها از رایجترین عوارض داروی شیمی درمانی است. ممکن است تا چند ماه پس از پایان درمان ادامه داشته باشد یا ممکن است دائمی باشد.
عوارض شیمی درمانی روی اعصاب
برخی از عوارض داروهای شیمی درمانی میتوانند به اعصابی که سیگنالها را بین سیستم عصبی مرکزی و بازوها و پاها ارسال میکنند، آسیب بزنند. این نوروپاتی محیطی نامیده میشود. علائم شامل سوزن سوزن شدن، بیحسی یا درد در دستها و پاها، و ضعف عضلانی در پاها است.
عوارض شیمی درمانی برای همراه بیمار
همراه بیمار که معمولا با آن وارد محیط شیمی درمانی میشود، به هیچوجه نباید با داروهای شیمی درمانی بهطور مستقیم در ارتباط باشد. حضور همراه بیمار در اتاق تزریق دارو، باید با رعایت موارد ایمنی برای عدم مواجهه با دارو باشد.
عوارض شیمی درمانی برای اطرافیان
باید توجه داشته باشید که هنگام استفاده از دارو در خانه یا بیمارستان، دوستان و اعضای خانواده نباید مستقیم در معرض آنها قرار گیرند. ملاقات شما با دوستان و آشنایان، حتی با کودکان، آنها را تهدید نمیکند. دلیل آن این است که آنها در تماس مستقیم با دارو نبودند. بنابراین، هیچ نگرانی برای آنها وجود ندارد.
اما اگر فرد سالمی در تماس مستقیم با داروی شیمی درمانی باشد، ممکن است توسط این دارو آسیب ببیند. این داروها بهمدت یک هفته یا بیشتر در بدن باقی میمانند.
ترکیبات این داروهای شیمی درمانی را میتوان از طریق مدفوع، ادرار، بزاق یا محتویات استفراغ از بدن خارج کرد، در نتیجه اجازه ندهید دیگران با مایعات بدن شما تماس پیدا کنند.
عوارض شیمی درمانی برای اطرافیان باردار
به همان دلیلی که بالا ذکر شد، بهتر است زنان باردار از عوارض احتمالی این داروها روی جنین تا مدتی اجتناب کنند. افراد باردار تا چند ساعت پس از تزریق دارو، نباید نزدیک بیمار شوند.
عوارض شیمی درمانی برای اطرافیان مخصوصا نوزادان
زمانی که فردی داروهای شیمی درمانی مصرف میکند، هیچ کودک و نوزادی اجازه نزدیک شدن به او را ندارد، زیرا این داروها در هوا پخش میشود و در محیطهای خاصی به بیماران تزریق میشود. هیچ فرد سالمی نباید در حین تزریق نزدیک فرد بیمار باشد زیرا بیمار میشود. اما وقتی تزریق آنها تمام شد و به خانه آمدند، مشکلی نیست که کودک شما به آنها مراجعه کند.
عوارض شیمی درمانی از جلسه چندم شروع میشود؟
ممکن است در عرض چند ساعت پس از اولین درمان دچار عوارض شیمی درمانی شوید -مانند برخی از درمانهای شیمیدرمانی- که به تدریج شروع به بهبود میکنند. یا ممکن است تا زمانی که چندین جلسه درمانی را تکمیل نکرده باشید، عوارض را تجربه نکنید. با پزشک خود در مورد اینکه چه زمانی احتمال دارد «خطرات شیمی درمانی» را بر اساس نوع و برنامه درمانی خود تجربه کنید، صحبت کنید.
بررسی چالشها و راهکارهای حوزه بهداشت، درمان و سلامت در ایران نشان داد
عدم توجه دولت و خلأهای موجود در خدماترسانی به بیماران، کاهش سرمایهگذاریها در بخش سلامت، سودجویی از عرصه بهداشت و درمان، ضعفهای نظام بیمه، چالشهای تامین دارو و تجهیزات پزشکی، روند روزافزون قیمت دارو و تجهیزات، قاچاق و فروش داروهای تقلبی، سوءاستفاده از قوانین و مقررات، مشاهده برخی موارد فساد در زنجیره سلامت، کمبود دارو، بدهیهای عظیم دولت و سازمانهای دولتی، خدمات ضعیف بیمارستانهای دولتی و هزینههای نجومی بیمارستانهای خصوصی، نبود امکانات لازم و تخت مورد نیاز و دهها موضوع دیگر همگی حکایت از آن دارد که کُمیت بهداشت و درمان در این کشور میلنگد.
این در حالی است که موضوعاتی مانند توزیع نادرست و ناعادلانه خدمات درمانی در کشور، نبود نظارت مناسب روی بازار دارو، ورود سرمایهگذاران غیردارویی به حوزه داروخانهها و… نیز بهصورت ساختاری در حال از بین بردن ریشههای نظام دارویی در کشور است. در عین حال، بخش خصوصی دیگر مانند گذشته تمایلی به ارائه خدمات در این حوزه ندارد؛ دلیل آن نیز مشخصا قیمتهای دستوری در حوزه دارو، سیاستهای تکلیفی، بدهیهای دولتی، چالشهای کسبوکارها در ایران، نوسانات قیمت ارز و هزینهها و تحریم است که همگی بازدهی فعالیت در این حوزه را کاهش داده است.
مهاجرت پزشکان نیز مشکل دیگری است که باید به این مجموعه بیفزاییم. آمارهای متعددی وجود دارد که روزانه در رسانههای کشور منتشر میشود و همگی از سیل مهاجرت نخبگان پزشکی و کادر درمان حکایت دارد. در یکی از این آمارها که یک نماینده پیشین مجلس ارائه کرده رقمی در حدود ۱۰ هزار پزشک و کادر درمانی در هر سال از کشور خارج میشوند و این بهمعنای کاهش ذخایر علمی و فنی مورد نیاز نظام سلامت است که دولت ظاهرا برنامهای برای آن ندارد.
چالشهای تعرفهای پزشکان، نبود برنامه مشخص در حوزه تعرفهگذاری، نامشخص بودن نقش برخی رشتههای تخصصی در ایران، ممنوعیت برخی دیگر از رشتهها به دلیل جنسیت، قوانین و مقررات محدودکننده برای فعالیت پزشکان و پرستاران مرد در بخش زنان، کمبود پزشک برای برخی رشتهها یا کمبود ۸ تا ۱۲ هزار ماما در کشور همگی باعث شده خلأهای بزرگی در بخشهای درمان و بهداشت اتفاق بیفتد.
این در حالی است که چندی پیش رضا لاریپور، سخنگوی سازمان نظام پزشکی ایران اعلام کرد «مهاجرت جامعه پزشکی» نسبت به سالهای قبل از کرونا «افزایش دو برابری» داشته و ایران اکنون به ۵ قاره جهان پزشک «صادر» میکند.
محمد رئیسزاده، رییس کل سازمان نظام پزشکی نیز مرداد امسال با هشدار نسبت به مهاجرت جامعه پزشکی گفته بود که افت آموزش، نقش بزرگی در انهدام احترام به جامعه پزشکی داشت و بیشک یکی از دلایل این موج گسترده مهاجرت پزشکان در همین دو مورد، یعنی احترام اجتماعی و وضع اقتصادی، خلاصه میشود.
همه این موارد در حالی است که سرمایهگذاری در حوزه سلامت یکی از مهمترین حوزههای سرمایهگذاری محسوب میشود، چرا که در ایران، ورود بخشهای دولتی و شبهدولتی و اتخاذ سیاستهای نادرست در این حوزهها باعث شده بهداشت و درمان و سلامت مردم فدای سودجویی شود.
کارشناسان معتقدند ماموریت اصلی وزارت بهداشت سیاستگذاری، تنظیم مقررات، نظارت و ارزیابی بخشهای مرتبط با سلامت است، اما درعمل مشاهده میشود که خود این وزارتخانه به بزرگترین ارائهدهنده خدمات درمانی و تاجر تبدیل شده است. در طرح تحول سلامت نیز وزارت بهداشت مسئول نظارت و ارزیابی طرحی است که خود تامین مالی و اجرای آن را بر عهده دارد. این مسئله موجب شده تا بار مالی ناشی از وظایف و تعهدات مربوط به اجرای طرح تحول نظام سلامت روند فزاینده به خود بگیرد و بهنظر میرسد وظایف تصدیگری دولت در این حوزه در حال افزایش است.
در مقالهای که پیش از این، چهار تن از پزشکان در نشریه حوزه سلامت منتشر کردهاند(رامش نشاط، یسنا حسینینیاز، محمدحسن درخشان و زهرا پورجمشیدی) موضوعات و راهکارهای مفیدی برای نجات بخش سلامت از چالشهای افزایش هزینه مورد اشاره قرار گرفته است.
در این مقاله آمده در سراسر دنیا یکی از دغدغههای اصلی تصمیمگیران نظامهای سلامت رشد روزافزون هزینهها است. نظام سلامت ایـران نیز همچون سایر کشورها، با چالش افزایش شدید هزینهها روبهرو است. در حالی که شاخص کلی هزینهها در کشور در ۲۰ سال گذشته ۳۰ برابر شده است؛ این رشد در هزینههای بخش سلامت 71 برابر شده و این موضوع همه بخشهای نظام سلامت کشور را با مشکلات زیادی مواجه کرده است. از دلایل مهم این رشد عوامل ذیل را میتوان نام برد:
*گسترش مداوم فناوری و تجهیزات و فناوریهای نوین و گرانقیمت سلامت
*افـزایش انتظارات جوامع از نظامهای سلامت، تغییر سیمای بیماریها و مرگهای ناشی از بیماریهای غیرواگیردار به دلیل تغییر سبک زندگی مردم و حضور همزمان اپیدمی بیماریهای واگیردار نوپدید و بازپدید
*افزایش مخاطرات طبیعی و انسانساخت بهخصوص در مناطق شهری و رشد بیماریهای مزمن و غیر واگیر
*اجرای کامل سطحبندی خدمات، برنامه پزشک خانواده، نظام ارجاع و استقرار گامهای اجرایی ۱۲گانه برنامه
*اصلاح نظام پرداخت هدفمند یارانهها و سایر پرداختهای انتقالی دولت
*مدیریت وزارت بهداشت بر همه امور مربوط به سلامت
*تجدید ساختار بیمهها و تجمیع آنها در قالب صندوق مشترک
*ارتقای کنترل و نظارت وزارت بهداشت بر خدمات بخش خصوصی
*ارتقای درآمدهای پایدار دولت از طریق برقراری مالیات سلامت جهت کمک به تامین مالی طرح تحول سلامت
*گسترش و بهبود مستمر زیرساختها با رویکرد مراقبت جامعهمحور
*بهبود کیفیت مراقبت در راستای افزایش رغبت و رضایتمندی خدمتگیرندگان.
در پایان باید گفت با توجه به تعدد مشکلات مطرحشده و تمرکز آنها در حیطه تولیت، چالشهای موجود مانع از استقرار مواد قانونی برنامههای توسعه در بخش بهداشت خواهد بود. اما تجارب 47 سال حاکمیت جمهوری اسلامی، این واقعیت را در مقابل جامعه قرار میدهد تا روزی که این حکومت بر جامعه ایران حاکمیت دارد نه عرصه بهداشت و درمان، نه عرصه آموزش و پرورش و نه عرصههای دیگر اقتصادی، سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و امنیتی جامعه بهتر نخواهد شد بلکه برعکس، روزبروز هم بدتر و خیمتر میگردد.
آمار هولناک رشد سرطان در ایران
در گزارش وزارت بهداشت، بهمن ماه 1404، درمان و آموزش پزشکی تاکید شده است که ۳۴ هزار مرگ از مجموع ۱۲۲ هزار مرگ سالانه زودرس؛ زیر ۷۰ سال است.
برهمین اساس میزان مرگ و میر افراد زیر ۵۰ سال ۱۱ هزار مورد اعلام شده است که به دلیل ابتلا به انواع سرطانها رخ میدهد.
بر اساس آخرین دادههای ملی ثبت سرطان مبتنی بر کل جمعیت کشور، پیشبینی شده که ابتلا به سرطان در ایران با ۴۳ درصد رشد به ۱۶۰ هزار مورد در سال ۱۴۰۴ خواهد رسید.
به گزارش رسانهها، محمداسماعیل اکبری، رییس مرکز تحقیقات سرطان درباره میزان شیوع این بیماری در ایران توضیح داد. محمداسماعیل اکبری اظهار کرد: هر ۵ دقیقه یک نفر مبتلا به سرطان میشود و سرطان دومین علت مرگ در ایران است و هر سال ۱۰۰ هزار مورد به موارد ابتلا به سرطان کشور اضافه میشود.
وی درباره شایعترین انواع سرطانها در ایران افزود: سرطان پستان شایعترین سرطان در هر دو جنس مرد و زن است. سرطانهای پروستات، روده، معده، روده بزرگ، مثانه، ریه، تیروئید، مری و تخمدان نیز جزو سرطانهای شایع هستند.
وی ادامه داد: در زنان سرطان پستان شایعترین سرطان است، روده بزرگ، تیروئید و معده نیز در رتبههای بعدی قرار دارند. زنان مبتلا به سرطان پستان در ۵ سال اول ابتلا ۹۰ درصد بهبود مییابند و در ۱۵ سال بعد از ابتلا ۷۵ درصد زنده میمانند که این گروه را به عنوان افرادی که علاج یافتهاند در نظر میگیریم.
او بیان کرد: کشندهترین سرطان بین زنان و مردان ایرانی هنوز سرطان معده است و سرطان تیروئید که سومین سرطان زنان است خیلی کشنده نیست.
وی با مقایسه میزان بروز سرطان در زنان و مردان ایرانی تصریح کرد: در ایران از هر ۱۰۰ هزار نفر زن ۱۵۰ نفر و در مردان از هر ۱۰۰ هزار نفر ۱۸۰ نفر سرطان میگیرند.
وی با اشاره به توزیع جغرافیایی درصد رشد سرطانها بیان کرد: کشور ما جزو کشورهای پررشد از نظر بیماری سرطان است و کشور ما با ۶۷ درصد سرطان رشد سرطان تا سال ۱۴۱۴ در رتبه ۴۸ بین کشورهای دنیا قرار میگیرد و ایران بالاترین میزان رشد سرطان را در سال ۲۰۴۰ در دنیا خواهد داشت.
وی تاکید کرد: به نظر میرسد ساختمار حاکمیتی ما هنوز این بیماری را به خوبی نشناخته، زیرا سرطان پرهزینهترین بیماری است و فاصله زیادی بین افراد فقیر و غنی در بروز سرطان نیست.
وی با اشاره به وجود مافیا و دلالی در حوزه درمانها و داروهای سرطان هشدار داد: درمان سرطان بالاترین گردش مالی را در حوزه سلامت در دنیا به خود اختصاص داده و بخش زیادی از آن بار مالی نیاز واقعی بیماران نیست و تجارت دارویی و تشخیصی پیرامون این بیماری شکل گرفته و باید خیلی عالمانه با آن برخورد کنیم.
این موضوع پیشتر نیز در نشست مشکلات پیشگیری و درمان سرطان در ایران، در 12 آذر ۱۴۰۳ اعلام شده بود. در این نشست، یک متخصص گفتد: «متاسفانه طی سه سال گذشته، آمار و ارقام ابتلا به انواع سرطان در ایران منتشر نمیشود. افزایش تعداد سرطان در همه دنیا و بهویژه در کشورهای در حال توسعه، مانند ایران، رایج است. طبق پیشبینیها بین سالهای ۲۰۲۰ تا ۲۰۴۰ حداقل ۱۱۵ درصد افزایش سرطان در کشور داریم، در حالی که متوسط جهانی ۶۳ درصد است؛ یعنی افزایش موارد ابتلا به سرطان در ایران نزدیک به دو برابر متوسط جهان است.»
متاسفانه جامعه ایران با مافیای دولتی و شبهدولتی «درمان سرطان؟» دست به گریبان است.
این مسئله برای مبتلایان به سرطان، بیماریهای نادر و برخی بیماریهای خودایمنی اهمیت دوچندان دارد، زیرا بخش مهمی از درمان این بیماران وابسته به داروهای وارداتی و تخصصی است که مشابه داخلی موثری برای آنها وجود ندارد.
پیشتر نیز رسانه اعتمادآنلاین در گزارشی درباره کودکان مبتلا به سرطان نوشته بود که برخی داروهای اروپایی که زمانی با قیمت مناسب در اختیار بیماران قرار میگرفت، اکنون تنها در بازار آزاد و با قیمتهایی تا دهها میلیون تومان پیدا میشود. در آن گزارش آمده بود که برخی خانوادهها برای ادامه درمان فرزندانشان ناچار به فروش دارایی یا تعطیلی کسبوکار خود شدهاند.
این روند در سال جاری شدت بیشتری گرفته است. بسیاری از داروخانهها اعلام کردهاند تنها سهمیه محدودی از داروهای وارداتی دریافت میکنند؛ مسئلهای که باعث شکلگیری صفهای طولانی، مراجعه مکرر بیماران و سرگردانی خانوادهها شده است.
در برخی استانها، بیماران برای یافتن تنها یک قلم داروی خاص مجبورند به تهران یا مراکز استانهای بزرگ بروند. این مسئله نهتنها از کمبود دارو، بلکه از نبود توازن در توزیع دارو در استانهای مختلف حکایت دارد.
گزارشهای داخلی نشان میدهد تمرکز اصلی توزیع داروهای کمیاب در تهران و چند کلانشهر است و بیماران ساکن استانهای محروم، دسترسی دشوارتری به دارو دارند. همین موضوع هزینههای مضاعفی برای خانوادهها ایجاد کرده است؛ از هزینه سفر و اقامت گرفته تا پرداخت مبالغ سنگین برای خرید دارو از بازار آزاد.
در کنار کمبود دارو، افزایش مداوم هزینه درمان نیز فشار مضاعفی بر بیماران وارد کرده است. امروز بسیاری از خانوادهها علاوه بر تامین هزینه دارو، باید هزینه آزمایشهای تخصصی، تصویربرداری، بستری شدن، رفتوآمد و مراقبتهای جانبی را نیز پرداخت کنند؛ هزینههایی که برای بخش بزرگی از جامعه ایران، بهویژه در شرایط کنونی، عملا تحملناپذیر است.
پزشکان و فعالان حوزه سلامت، همواره هشدار میدهند که پیامد مستقیم این وضعیت، افزایش پدیده «رهاسازی درمان» است؛ یعنی بیمار به دلیل ناتوانی مالی یا نبود دارو، روند درمان را نیمهکاره رها میکند یا جلسات درمانی خود را به تعویق میاندازد.
متخصصان سرطان میگویند تاخیر در جلسات شیمیدرمانی یا قطع مصرف داروهای تخصصی مستقیما بر امکان بقا و موفقیت درمان تاثیر میگذارد. به گفته آنان، برخی داروهای نسل جدید سرطان یا اساسا وارد کشور نمیشوند یا با قیمتهایی عرضه میشوند که خارج از توان خرید اکثر بیماران است.
در جنگ ۴۰ روزه اخیر آمریکا و اسرائیل در ایران، تنها به زیرساختهای نظامی، صنعتی و اقتصادی ایران آسیب وارد نکرد؛ یکی از مهمترین پیامدهای آن، تشدید آشفتگی در بازار دارو و درمان بود؛ بحرانی که مبتلایان به بیماریهای خاص و صعبالعلاج، بهویژه مبتلایان به سرطان، بیش از دیگر گروهها هزینههای سنگین آن را متحمل شدهاند.
در حالی که نظام دارویی ایران طی دو سال اخیر نیز به دلیل جهش نرخ ارز، محدودیتهای ناشی از تحریم، دشواری واردات مواد اولیه و افزایش هزینههای تولید با بحران مزمن کمبود دارو مواجه بود، جنگ اخیر و اختلال در زنجیره تامین، این بحران را وارد مرحلهای تازه کرد، مرحلهای که در آن، مسئله تنها کمبود دارو نیست، بلکه ناتوانی شمار بسیاری از بیماران در تامین همان داروهای محدود موجود است.
گزارشهای رسمی دولتی، روایت بیماران و هشدار پزشکان حاکی از آن است که بسیاری از داروهای حیاتی کمیاب شدهاند، قیمت برخی اقلام چند برابر افزایش یافته و دسترسی به دارو در استانهای مختلف کشور با نابرابری گسترده همراه است؛ وضعیتی که کارشناسان آن را زنگ خطری جدی برای آینده درمان بیماران خاص در ایران میدانند.
در هفتههای اخیر، مقامهای جمهوری اسلامی از آسیبدیدگی بخشی از صنعت داروسازی کشور در جریان جنگ خبر دادهاند. بر اساس اظهارات رسمی، حدود ۳۰ کارخانه و شرکت دارویی در جریان درگیریها خسارت دیدهاند و برخی خطوط تولید نیز بهطور موقت از مدار خارج شدهاند.
این مسئله در کنار اختلال در حملونقل، دشواری تامین مواد اولیه و کاهش ظرفیت توزیع، بازار دارو را بیش از پیش دچار تنش کرده است. پیامد مستقیم این وضعیت، کمبود گسترده داروهای حیاتی برای مبتلایان به بیماریهای خاص است، بیمارانی که سلامت و امکان حیات آنان به دسترسی منظم به دارو وابسته است.
در این میان، مبتلایان به سرطان بیش از دیگران تحت فشار قرار دارند. داروهای شیمیدرمانی، آمپولهای وارداتی، داروهای هدفمند نسل جدید و برخی اقلام حیاتی برای مبتلایان به سرطان و اماس، بهسرعت کمیاب شد و همزمان بازار سیاه دارو نیز رونق گرفت.
روز شنبه 19 اردیبهشت 1405، برخی رسانههای داخلی درمورد وضعیت مبتلایان به سرطان پس از جنگ نوشتند که بسیاری از خانوادهها برای تهیه دارو ناچارند از شهری به شهر دیگر بروند و برخی داروها ظرف مدت کوتاهی چند برابر شدهاند. در این گزارشها، بیماران از نایاب شدن داروهای وارداتی، سردرگمی در تامین نسخههای درمانی و ناتوانی در ادامه روند درمان سخن گفتهاند.
یکی از بیماران در گفتوگو با رسانههای داخلی، اظهار کرد که دارویی که پیش از جنگ حدود یک میلیون تومان قیمت داشته، اکنون در بازار آزاد با چند برابر قیمت فروخته میشود. پزشکان نیز هشدار دادهاند که هرگونه وقفه در روند درمان سرطان، به بازگشت بیماری، پیشرفت تومور یا کاهش امکان بقا منجر میشود.
برخی گزارشها نشان میدهد قیمت داروهای سرطان در بعضی اقلام بین 30 تا 300 درصد افزایش یافته است. این جهش قیمتی در شرایطی رخ میدهد که کاهش منابع ارزی دولت و محدود شدن امکان تخصیص یارانه دارویی، فشار مضاعفی بر بیماران وارد کرده است.
به این ترتیب، بحران دارو از مرحله کمبود عبور کرده و به مرحله ناتوانی مالی بیماران در خرید همان داروهای موجود رسیده است؛ وضعیتی که فعالان حوزه سلامت آن را یکی از شدیدترین بحرانهای درمانی سالهای اخیر توصیف میکنند.
کارشناسان تاکید میکنند بحران کنونی تنها محصول جنگ ۴۰ روزه اخیر نیست. به گفته آنان، جنگ صرفا بحرانی را تشدید کرد که از سالها پیش و همزمان با جهش نرخ ارز، تشدید تحریمها، دشواری انتقال پول و کاهش قدرت خرید مردم آغاز شده بود.
طی دو سال اخیر، حذف تدریجی برخی حمایتهای ارزی از واردات دارو و افزایش شدید نرخ ارز، بازار داروی ایران را با تکانههای شدید و گسترده مواجه کرد. بسیاری از داروهای وارداتی، که پیشتر تحت پوشش بیمه و با قیمتی پذیرفتنی در اختیار بیماران قرار میگرفت، بهتدریج کمیاب یا از دسترس بخش بزرگی از جامعه خارج شد.
روند صعودی ابتلا به سرطان و هشدار درباره افزایش مرگومیر
بحران دارو در شرایطی تشدید شده که آمار ابتلا به سرطان در ایران طی یک دهه گذشته روندی صعودی داشته است. کارشناسان حوزه سلامت بارها هشدار دادهاند که افزایش سن جمعیت، تغییر سبک زندگی، آلودگی هوا، تغذیه ناسالم و عوامل محیطی، شمار مبتلایان به سرطان را افزایش داده و فشار سنگینی بر نظام درمانی وارد کرده است.
بر اساس آمارهای رسمی منتشرشده در رسانههای داخلی، سالانه بیش از ۱۳۵ هزار مورد جدید سرطان در ایران ثبت میشود و پیشبینی میشود این رقم تا سال ۱۴۲۰ بیش از دو برابر افزایش یابد.
روزنامه ایران در سال ۱۴۰۳، گزارش داده بود که سرطان پس از بیماریهای قلبی و عروقی، دومین علت مرگومیر در کشور است و سالانه حدود ۸۰ هزار نفر بر اثر این بیماری جانشان را از دست میدهند. این در حالی است که آمار مرگومیر ناشی از سرطان در سال ۱۴۰۱ حدود ۵۰ هزار نفر اعلام شده بود؛ آماری که نشاندهنده رشد قابلتوجه مرگهای مرتبط با سرطان در فاصلهای کوتاه است.
کارشناسان هشدار میدهند ادامه بحران دارو نرخ مرگومیر ناشی از سرطان را فراتر از این پیشبینیها خواهد برد، زیرا بسیاری از بیماران برای ادامه حیات به داروهای تخصصی وابستهاند و هرگونه اختلال در روند درمان بیماری را وارد مراحل پیشرفتهتر میکند.
برخی متخصصان سرطان در ماههای اخیر درمورد کاهش دسترسی بیماران به داروهای جدید و موثر هشدار دادهاند. به گفته آنان، شکاف درمانی در ایران در حال عمیقتر شدن است، بهگونهای که تنها شماری از بیماران که شرایط اقتصادی مناسبی دارند امکان دسترسی به درمان موثر را خواهند داشت و گروهی دیگر عملا از چرخه درمان حذف میشوند.
فعالان حوزه سلامت میگویند اگر برای بحران دارو، تامین ارز، بازسازی زنجیره تولید و توزیع و حمایت از بیماران خاص راهکاری فوری اندیشیده نشود، ایران در سالهای آینده با موج افزایش مرگومیر مبتلایان به بیماریهای خاص و گسترش نابرابری درمانی روبهرو خواهد شد؛ وضعیتی که تبعات آن محدود به حوزه سلامت نخواهد ماند و به بحرانی اجتماعی و انسانی بدل خواهد شد.
سخن پایانی
سرطان یک بیماری خطرناک است که باعث میشود سلولها بدون توقف شروع به تقسیمشدن کنند. در نهایت این سلولها باعث ایجاد تومورهایی میشوند که ممکن است بدخیم یا خوشخیم باشند. امروزه روشهای مختلف برای درمان این بیماری ایجاد شده است که باتوجه به شرایط بیمار یک روش مناسب را انتخاب میکنند.
در حالی که سالها شیمیدرمانی، پرتودرمانی و جراحی سه ابزار اصلی مقابله با سرطان به شمار میرفتند، همانطور که در بالا اشاره کردیم تازهترین یافتههای علمی از تحولاتی خبر میدهند که میتواند مسیر درمان برخی بیماران را تغییر دهد.
با توجه به اینکه امروزه تامین سلامت و آموزش از جمله مهمترین بایدهای اقتصادی برای تضمین نیروی انسانی سالم و کارا به شمار میرود، کشورهای مختلف تامین حداقلهای بهداشتی و آموزشی را در زمره مهمترین برنامههای توسعه خود قرار دادهاند. توجه به برنامههای توسعه اقتصادی که در کشورهای مختلف به صورت ملی و بینالمللی به اجرا درآمده است، نشان میدهد بهداشت و پرورش نیروی انسانی نقطه تمرکز برنامههای مذکور برای ریشهکن کردن فقر و توسعه انسانی به شمار میرود. کشورهای در حال توسعه در طول سالیان متمادی از پایین بودن شرایط زندگی آسیب دیدهاند. پایین بودن بسیاری از شاخصهای مربوط به توسعه بهداشتی و هزینههای مرتبط با آن در کشورهای در حال توسعه باعث شده فرآیند رشد و توسعه اقتصادی این کشورها تحت تاثیر قرار گیرد. مخارج بهداشتی از طریق بهبود شاخصهای بهداشتی، افزایش موجودی سرمایه انسانی و درنتیجه رشد اقتصادی کشورها را در پی داشته است. روند مخارج بهداشتی ایران طی دهههای مختلف، نشاندهنده این است که مخارج با نوساناتی روبهرو بوده است که عمدتا ناشی از دورههای رونق و رکود در اقتصاد ایران و بیتوجهی کل حاکمیت به ایران عرصه مهم انسانی است.
پزشکی در نگاه نخست دانشی خنثی و علمی برای درمان بیماریها بهنظر میآید. اما واقعیتها نشان میدهند که این دانش همواره در بستر نظام اقتصادی و اجتماعی معنا پیدا میکند. در نظام سرمایهداری، پزشکی از رسالت انسانی خود فاصله میگیرد و به بخشی از بازار بدل میشود.
وقتی خدمات درمانی به «کالا» تبدیل میشود، دسترسی به پزشک و دارو دیگر تابع نیاز واقعی نیست، بلکه به توان مالی افراد بستگی دارد. در نتیجه، سلامت که باید یک حق عمومی باشد، به امتیازی طبقاتی تغییر شکل میدهد.
در این ساختار، پزشک نیز در موقعیت دوگانه قرار میگیرد: از یکسو باید خدمتگزار جامعه باشد و از سوی دیگر، ناچار است تابع منطق سود و بازار عمل کند. همین دوگانگی تضاد میان اخلاق پزشکی و سودآوری اقتصادی را تشدید میکند.
پیامد مستقیم این روند، نابرابری در سلامت است. طبقات فرودست بیشتر بیمار میشوند و کمتر امکان درمان مناسب دارند، در حالیکه طبقات مرفه بهترین خدمات را دریافت میکنند. افزون بر آن، صنعت داروسازی و بیمارستانهای خصوصی سرمایه را به سمت حوزههای سودآور(مانند جراحیهای زیبایی) هدایت میکنند، نه به سمت بهداشت عمومی یا مناطق محروم.
سلامت نمیتواند در منطق بازار حل شود؛ زیرا حق انسانهاست، نه کالایی برای مبادله!
پنجشنبه چهاردهم خرداد 1405-چهارم یونی 2026
