مبارزان کمونیست
بهرام رحمانی
دوشنبه ٢٥ اسفند ١٤٠٤- 16 مارس 2026، هفدهمین روز جنگ، حملات به مراکز نظامی و حکومتی در تهران از جمله فرودگاه مهرآباد، شهرک غرب و اکباتان، پایگاه امام علی چابهار حمله حملات پهپادی به نزدیکی فرودگاه دوبی ادامه دارد.
بامداد هفدهمین روز جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران هم با حملات سنگین هوایی به تهران آغاز شد. ساعتی بعد از حمله هوایی سنگین به فرودگاه مهرآباد تهران، حمله پهپادی به یک مخزن سوخت باعث اتشسوزی و توقف فعالیت فرودگاه دوبی شد اما این اتش مهار شده و فرودگاه کارش را از سر گرفته است. حمله راکتی به فرودگاه بینالمللی بغداد هم پنج زخمی بر جای گذاشته است. در همین حال دونالد ترامپ میگوید در حال گفتوگو با کشورهای دیگر از جمله چین است تا ائتلافی برای اسکورت نفتکشها در عبور از تنگه هرمز تشکیل دهد.
در حالیکه انفجارهای متعدد امروز تهران را لرزانده است، سپاه پاسداران میگوید که موج دیگری از حملات پهپادی و موشکی را به اسرائیل و پایگاههای آمریکا در امارات و بحرین انجام داده است. دیشب فرودگاه مهرآباد تهران هدف حملات سنگین قرار گرفت و ارتش اسرائیل میگوید که هواپیمای اختصاصی علی خامنهای را که در این فرودگاه بود، از بین برده است. قیمت نفت بالای بشکهای ۱۰۰ دلار مانده در حالیکه دونالد ترامپ میگوید که از کشورهای دیگر از جمله چین خواسته است که در تشکیل یک اسکورت بینالمللی برای عبور نفتکشها از تنگه هرمز مشارکت کنند. در همین حال، ایران میگوید که ناوگروه جرالد فورد در دریای سرخ را هدف محسوب میکند.
جمهوری اسلامی، جشن و سرور چهارشنبه سوری را ممنوع کرده است. امسال چهارشنبه سوری و عید نوروز، زیر بمب و موشکها و غرش هواپیماهای جنگی است، به همین دلیل، شاید بسیاری از مردم حال و دماغ جشن گرفتن و ترقهبازی ندارند. برخی چهارشنبه سوری را آغاز مجدد اعتراضات خیابانن ارزیابی میکنند. صدای انفجارها آنقدر زیاد است که زمین میلرزد. در هیچ لحظه و هیچ جایی احساس امنیت ندارند و از هر صدایی ناخودآگاه میپرند، بعد جمهوری اسلامی «به منظور حفظ آرامش و ایمنی عمومی» چهارشنبهسوری را ممنوع کرده است!»
در هفدهمین روز جنگ در خاورمیانه، پایتخت ایران بار دیگر در بامداد دوشنبه هدف حمله اسرائیل و آمریکا قرار گرفت. همزمان جمهوری اسلامی در پاسخ به این حملات، به کشورهای منطقه خلیج فارس موشک و پهپاد شلیک کرد. ریاض و ابوظبی از رهگیری پرتابههای شلیک شده خبر دادند.
دونالد ترامپ، رییس جمهوری آمریکا در آخرین اظهارات خود گفت که با ایران در حال گفتوگو است، اما تهران هنوز آماده پایان دادن به جنگ نیست.
مقامهای عراقی در بغداد، از حمله راکتی به فرودگاه بین المللی این شهر خبر دادهاند و گفتهاند ۵ نفر در جریان این حملات زخمی شدهاند و نیروهای امنیتی هم یک پرتابگر راکت که در خودرو جاسازی شده بود را شناسایی و متوقف کردهاند.
در ایران، تهران یک شب دیگر را زیر حملات سنگین هوایی میگذراند و از ملارد کرج هم «انفجار با صدای مهیب» گزارش شده است.
در فضای جنگ لفظی، واشنگتن اظهارات وزیر خارجه ایران مبنی اینکه ایالات متحده از نسخه آمریکایی پهپاد شاهد برای حمله به کشورهای منطقه خلیج فارس استفاده کرده است را «دروغ» خواند. عباس عراقچی پیشتر گفته بود که «آمریکاییها پهپادی مشابه پهپاد شاهد ما ساختهاند با نام لوکاس» و «از طریق آن اهدافی در کشورهای عربی مورد حمله قرار میگیرد.»
عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی ایران، گفت: «ما در حال یک مقاومت غرورانگیز هستیم و به این مقاومت خود بدون تردید ادامه میدهیم. مطمئنم در یکی از روزهای آینده پیروزی خود را در این جنگ جشن میگیریم.»؟!
*ابوالفضل ابوترابی، نماینده نجفآباد در مجلس گفت: «مردم در شب چهارشنبهسوری، با حضور در میادین و آتشزدن پرچم آمریکا و اسرائیل میتوانند طرحهای دشمن را خنثی کنند.» او افزود: «احتمالاتی وجود دارد که برخی عناصر دشمن در چهارشنبهسوری دنبال ایجاد آشوب باشند.»
* گزارش رسانهها از حملات شدید در بامداد دوشنبه به مناطق مختلفی از پایتخت ایران حکایت دارد. حملاتی که تا ساعت ۳ بامداد ادامه داشت و باعث شد با وجود بارش باران که از شامگاه گذشته آغاز شده، ستونهای دود تا امروز صبح در تهران دیده شود.
* ارتش اسرائیل اعلام کرد در یک حمله مهم در قلب تهران در روز دوشنبه، یک مجموعه متعلق به جمهوری اسلامی ایران را که برای توسعه توانمندیهای حمله به ماهوارهها در فضا استفاده میشد، منهدم کرده است. به گزارش ارتش اسرائیل، این مجموعه برای توسعه برنامههای نظامی فضایی از جمله ساخت ماهواره «چمران-۱» استفاده میشد که توسط صنایع الکترونیک وزارت دفاع ایران ساخته و در سپتامبر ۲۰۲۴ توسط سپاه پاسداران به فضا پرتاب شده بود.
*ارتش اسرائیل ظهر دوشنبه اعلام کرد موج گسترده حملات علیه زیرساختهای جمهوری اسلامی در تهران، شیراز و تبریز آغاز شده است. بر همین اساس و بر اساس گزارشها، انفجارهای مهیبی در مناطق غرب، شرق و شمال تهران رخ داده است.
* مقامات اماراتی اعلام کردند که یک غیرنظامی فلسطینی روز دوشنبه در حومه ابوظبی، پس از اصابت یک موشک به خودروی او کشته شد. این درحالی است که ایران در واکنش به حملات آمریکا و اسرائیل به خاک خود، به حملاتش به کشورهای منطقه خلیج فارس ادامه میدهد. در پی این حملات، ترافیک هوایی در فرودگاه بینالمللی دبی که پس از یک حمله پهپادی متوقف شده بود، روز دوشنبه بهطور جزئی از سر گرفته شد.
*ارتش اسرائیل اعلام کرد که حملات جدیدی را در ایران انجام و شهرهای تهران، شیراز و تبریز را هدف قرار داده است. در بیانیه ارتش اسرائیل، اهداف این حملات «زیرساختهای رژیم تروریستی ایران» عنوان شده است.
*بر اساس آماری که وزارت دفاع عربستان سعودی منتشر کرده است، این کشور از یکشنبه شب بیش از ۶۰ پهپاد را بر فراز خاک خود رهگیری کرده است.
*وزارت دفاع امارات متحده عربی، روز دوشنبه اعلام کرد که سامانههای پدافند هوایی این کشور در حال رهگیری موشکها و پهپادهایی هستند که از ایران شلیک شدهاند.
* بر اساس آماری که وزارت دفاع عربستان سعودی منتشر کرده است، این کشور از یکشنبه شب بیش از ۶۰ پهپاد را بر فراز خاک خود رهگیری کرده است.
*بوریس پیستوریوس، وزیر دفاع آلمان گفت که متحدان در هدفِ «پایان دادن به کار رژیم آخوندی ایران» مشترک هستند، اما درباره نحوه دستیابی به آن اختلاف نظر وجود دارد. او درخواست ترامپ برای اعزام کشتیهای جنگی را رد کرد.
چهارشنبهسوری
جمهوری اسلامی شدیدتر از سالهای گذشته و با استفاده از موقعیت جنگ به دنبال آن است که مراسم چهارشنبهسوری برگزار نشود. اگرچه برخی از طرفداران این نظام دلایل اخلاقی مانند درگیربودن آتشنشانها و یا افزوده شدن بر کار نیروهای امدادی را بهعنوان مخالفت با این مراسم ذکر کردهاند اما مسئله از نظر مقامات سیاسی و قضایی از دست رفتن قدرت تسلط بر خیابان است.
افراد نزدیک به جمهوری اسلامی، حتی میگویند اگر چهارشنبهسوری قرار است برگزار شود باید به شیوه آنها مانند آتشزدن تصویر نخست وزیر اسراییل یا رییسجمهور آمریکا باشد. این رویکرد بیشتر نشان میدهد که آنها نمیخواهند حضور خیابانی را از دست بدهند. به همین خاطر برخی از دادستانهای کشور «استفاده از مواد منفجره» در این روز را حتی «اقدامی در جهت اخلال در امنیت ملی» دانستند و گفتهاند «هر نوع سرو صدایی جرم است و به شدت برخورد میشود.» حتی در این راستا برای مردم پیامک ارسال شده و از ممنوعیت ترقه بازی سخن گفته شده است. مجری برنامه همشهری ضمن اشاره به این پیامک و در تهدید مردم میگوید: «هر کسی کاری به نفع دشمن انجام بدهد دشمن است.» او تهدید میکند «ما گفتیم اگر اتفاقی افتاد با خودتان.»
خط ونشان قضات برای چهارشنبهسوری
دادگستری تهران اعلام کرد امسال «ترقهبازی» در چهارشنبهسوری ممنوع است. دادگستری استان تهران، اعلام کرد: «همشهری گرامی، بهمنظور حفظ آرامش و ایمنی عمومی از روشن کردن آتش و ترقهبازی خودداری فرمایید.» این موضوع واکنشهای بسیاری در فضای مجازی به وجود آورد. با این حال رویکرد جمهوری اسلامی عملا تقابل با این مراسم بود و مقامات قضایی بسیاری در این رابطه اظهارنظر کردند.
دادسراهای عمومی و انقلاب در استانهایی نظیر خوزستان، کرمانشاه و کرمان با صدور بیانیههایی مشابه، برگزاری مراسم چهارشنبهسوری را در تقابل با نظم و امنیت ملی قلمداد کردند. مقامات قضایی این استانها با اشاره به شرایط حساس کنونی و تجاوزات اخیر آمریکا و اسرائیل، بر این باورند که دشمنان در تلاشاند تا از این مناسبت برای ایجاد ناامنی و آشوب سوءاستفاده کنند. «حمیدرضا کریمی»، دادستان کرمانشاه میگوید: «تمامی ضابطین قضایی اعم از نیروهای انتظامی، امنیتی و اطلاعاتی موظفند بهصورت آمادهباش کامل، با هرگونه هنجارشکنی، بینظمی، رفتار تحریکآمیز و اقدام مشکوک در سطح شهرها برخورد قانونی و بازدارنده انجام دهند.»
برخی از مقامات قضایی استانها نیز زبان متفاوتی نسبت به وضعیت داشتند و عدم برگزاری مراسم چهارشنبه پایانی سال به خواست مردم نسبت دادند. «سیدکاظم موسوی»، رییس کل دادگستری استان قم بر ترویج فرهنگ «نه به چهارشنبه پایان سال خطرآفرین» تاکید کرد و گفت: «در پاسخ به درخواست بهحق شهروندان محترم، با هرگونه رفتار مخاطرهآمیز که نظم و امنیت عمومی را برهم زند، قاطعانه و بدون اغماض برخورد قانونی خواهد شد.» رویکرد مشابهی که «مهدی بخشی»، دادستان عمومی و انقلاب مرکز استان کرمان نیز داشت.
امنیتیترین رویکرد در میان مقامات قضایی را «مهدی رزاقینژاد»، دادستان گلستان دارد، او میگوید: «مراقب باشید به بهانه چهارشنبه آخر سال، در زمین دشمن بازی نکنید، برخورد با متخلفان سختگیرانه و بدون مماشات خواهد بود.» وی تاکید میکند: «همانطور که مردم هر شب در خیابان ها حضور دارند در چهارشنبه آخر سال نیز مردم با تکبیر و شعارهای مرگ بر آمریکا و مرگ بر اسراییل این شب را سپری و از بازی در زمین دشمن پرهیز کنند.»
دادستان قزوین نیز اعلام کرد: «قرار بر این است که متهمان دستگیرشده به واسطه جرائم مرتبط با چهارشنبه آخر سال براساس شرایط جنگی تحت تعقیب قرار بگیرند و حداقل تا پایان خردادماه سال آینده در بازداشت باشند و آزاد نشوند.»
تقابل «نور و آتش» با «نظم مستقر»
مخالفان جمهوری اسلامی از طیفهای سیاسی مختلف در داخل و خارج ایران روز چهارشنبه سوری و جشنهای عید نوروز را محلی برای رویارویی با نظم سیاسی موجود میبینند. در سالهای گذشته این ایده که چهارشنبه سوری جایی برای مقابله با حاکمیت است، جدی شده بود. جایی که تصاویری از سران جمهوری اسلامی سوزانده میشد و مردم معترض اعتراض خود را به واسطه شادی به نمایش میگذاشتند. در مقابل نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی نیز با حمله به جشنهای مردمی، تلاش میکرد تا این مراسم را برهم بزند. اما امسال همه چیز در سایه جنگ و افزایش مخالفتهای مردمی و در نتیجه آن نگرانی جمهوری اسلامی از خیابان متفاوت است.
موج جدیدی از حملات گسترده اسرائيل به ایران
ارتش اسرائیل بامداد دوشنبه اعلام کرد که در هفدهمین روز جنگ، موجی از حملات گسترده را علیه تهران انجام میدهد. همزمان رسانههای ایرانی نیز از آتش گرفتن یک هواپیما در فرودگاه مهرآباد پس از موجی از حملات شدید اسرائیل خبر دادند.
خبرگزاری «فارس» نیز گزارش داد که در پی حملات موشکی، یک مجتمع مسکونی در اراک تخریب شده است.
ارتش اسرائیل در تلگرام نوشت که این ارتش «موجی گسترده از حملات را که زیرساختهای نظام ایران در تهران را هدف قرار داده است» آغاز کرده است.
شبکه 12 اسرائیل نیز فاش کرد که اسرائیل و ایالات متحده پیشتر با طرحهای عملیاتی سه هفته آینده مربوط به جنگ با ایران موافقت کردهاند.
این شبکه به نقل از منابع امنیتی اعلام کرد، اسرائیل «به حمله به ایران و نابودی تواناییهای این نظام ادامه خواهد داد.»
این شبکه افزود که برآوردهای اطلاعات نظامی اسرائیل نشان میدهد 100 سامانه پدافند هوایی و 120 رادار منهدم شده و 70 درصد از سکوهای پرتاب موشک ایران از کار افتادهاند.
ارتش اسرائیل شامگاه یکشنبه تأکید کرد که «در 24 ساعت گذشته بیش از 200 هدف در غرب و مرکز ایران» را هدف قرار داده است.
یک مقام امنیتی اسرائیلی نیز شامگاه یکشنبه گفت ارتش اسرائیل از آغاز جنگ تاکنون حدود 70 درصد از سکوهای پرتاب موشک ایران را نابود کرده است؛ موضوعی که حجم شلیک موشکها به سوی اسرائیل را بهطور قابل توجهی کاهش داده است.
این مقام در گفتوگو با روزنامه اسرائیلی «یدیعوت آحارونوت» افزود که عملیات نظامی که وارد شانزدهمین روز خود شده، در حال پیشرفت است و تعداد موشکهای شلیکشده بهسوی اسرائیل،نسبت به روزهای اول جنگ، کاهش یافته است.
ارتش اسرائیل افزود: «هزاران هدف» دیگر برای بمباران در ایران هنوز باقی مانده است. این در حالی که حملات اسرائیل و آمریکا علیه تهران وارد سومین هفته خود شده است.
ایفی دفرین، سخنگوی ارتش اسرائیل، در یک کنفرانس خبری تلویزیونی گفت: «ما یک طرح دقیق و از پیش آمادهشده داریم و هنوز هزاران هدف در ایران باقی مانده است و هر روز اهداف جدیدی را مشخص میکنیم.»
او افزود که «این نظام ضعیف شده و ما آن را ضعیفتر خواهیم کرد.»
ارتش اسرائیل، روز یکشنبه اعلام کرد، که دامنه حملات خود به اهدافی در غرب و مرکز ایران را گسترش داده است. در همین حال رسانههای ایرانی از حملات اسرائیل به مراکز موشکی سپاه پاسداران در بندرعباس خبر دادند.
دفتر مطبوعاتی ارتش اسرائیل، در بیانیهای اعلام کرد: «ارتش اسرائیل دامنه حملات خود را به اهداف وابسته به نظام ایران در مناطق بیشتری از غرب و مرکز ایران گسترش میدهد تا تواناییهای فرماندهی و کنترل آن را تضعیف کند.»
در بیانیهای روز یکشنبه ارتش اسرائیل، آمده است: «دقایقی پیش، ارتش دفاعی اسرائیل موج جدیدی از حملات گسترده را که زیرساختهای «نظام تروریستی» در غرب ایران را هدف قرار میدهد، آغاز کرد.»
طبق منابع رسمی اسرائیل، دستکم هشت نفر در اسرائیل در پی شلیک چندین موج موشکی از سوی ایران که برخی از آنها دارای کلاهکهای خوشهای بودند، زخمی شدند.
تا ظهر روز یکشنبه، تهران هفت موج موشکی به سوی اسرائیل شلیک کرد که به گفته اسرائیل برخی از آنها رهگیری شده است. این حملات در شانزدهمین روز جنگ مشترک اسرائیل و آمریکا علیه ایران صورت میگیرد.
پلیس اسرائیل ویدئویی از دوربین مداربسته در منطقه تلآویو منتشر کرد که لحظه برخورد ترکش ناشی از مهمات خوشهای به جادهای را نشان میدهد. این نوع سلاح «خوشهای» در چندین نقطه خسارتهایی را ایجاد کرده است.
خدمات امدادی اسرائیل نیز اعلام کرد که ترکشهای ناشی از این سلاح خوشهای باعث زخمیشدن چند نفر در مناطق مختلف تلآویو شدهاند.
روزنامه «هاآرتص» به نقل از مقامات امنیتی گزارش داد که ایران از زمان آغاز جنگ در 28 فوریه تا 13 مارس حدود 250 موشک به سوی اسرائیل شلیک کرده است. بر اساس آمار خبرگزاری فرانسه، از آغاز جنگ تاکنون 12 نفر در اسرائیل در اثر موشکها یا سقوط آوار جان خود را از دست دادهاند.
در همین حال، ایفی دفرین، سخنگوی ارتش اسرائیل، روز یکشنبه به شبکه آمریکایی «سیانان» گفت که ارتش اسرائیل قصد دارد عملیات خود علیه ایران را دستکم سه هفته دیگر ادامه دهد و همچنان «هزاران هدف» در فهرست حملات خود قرار داده است.
دفرین گفت: «ما هزاران هدف پیشِ رو داریم. ما با هماهنگی متحدان آمریکایی خود آمادهایم و برنامههایی داریم که دستکم تا عید پسح یهودیان ادامه دارد؛ یعنی حدود سه هفته دیگر. همچنین برنامههای عمیقتری داریم که تا سه هفته دیگر پس از آن نیز ادامه خواهد داشت.» عید پسح یهودیان امسال از شامگاه اول آوریل آغاز میشود.
ارتش اسرائیل میگوید که نیروی هوایی این کشور از زمان ازسرگیری درگیریها در 28 فوریه، بیش از 400 موج حمله انجام داده است که بهویژه زیرساختهای ایران را هدف قرار دادهاند.
دفرین، همچنین به شبکه «سیانان» گفت که ارتش اسرائیل «بر اساس ساعت یا جدول زمانی عمل نمیکند، بلکه برای تحقق اهداف خود اقدام میکند»، و توضیح داد که هدف، تضعیف قابلتوجه نظام ایران است.
اسرائیل تاسیسات هستهای بوشهر را هدف قرار داد؛ روسیه درباره پیامدها هشدار داد
در پی حمله هوایی اسرائیل به اطراف رآکتور هستهای بوشهر در جنوب ایران، روسیه درباره خطر نزدیک شدن به این رآکتور هشدار داد. صدها متخصص روسی در این تاسیسات مشغول به کار هستند که حساسیت آن را برای مسکو و نقش آن در همکاری هستهای بین دو کشور برجسته میکند.
این هشدار در پیامی تند از سوی روسیه به اسرائیل منتشر شد که در آن به حمله هوایی اسرائیل به منطقهای نزدیک به محل سکونت متخصصان روسی در اطراف تاسیسات هستهای بوشهر اعتراض شده بود. گفتنی است که این کارشناسان روس در بهرهبرداری از نیروگاه هستهای غیرنظامی بوشهر برای تولید برق فعالیت دارند.
نشریه اسرائیلی «معاریو»، به نقل از منابع سیاسی در تلآویو گزارش داد که این هشدار به صورت یک نامه اعتراض رسمی توسط سفارت روسیه در تلآویو ارسال شده است.
روسیه به حملات اسرائیل به مکانهایی در نزدیکی محل سکونت کارشناسان روسی اعتراض کرد، بدون اینکه مشخص کند که آیا حمله اسرائیل مستقیما محل سکونت آنها را هدف قرار داده یا به داراییهای آنها آسیب رسانده است. در این پیام اعتراضی روسیه تاکید شد که بمباران اسرائیل در نزدیکی محل سکونت کارشناسانی رخ داده است که هویت و محل سکونت آنها برای اسرائیل مشخص است.
نیروگاه هستهای بوشهر تنها نیروگاه از این نوع در ایران است و در 17 کیلومتری جنوب شرقی شهر بوشهر واقع شده است. این نیروگاه در سال 2011 در مراسمی رسمی با حضور علی اکبر صالحی، وزیر خارجه سابق ایران، و سرگئی شماتکو، وزیر انرژی روسیه، افتتاح شد.
این نیروگاه ظرفیت تولید تقریبا هزار مگاوات برق را دارد. این روزنامه اسرائیلی افزود که روسیه هرگونه اقدام نظامی در نزدیکی بوشهر را تهدیدی برای یک دارایی کلیدی روسیه، نه فقط یک دارایی ایرانی، میداند.
نشریه «معاریو» افزود که از زمان جنگ با ایران، علاوه بر خطرات ناشی از انفجار در یک تأسیسات هستهای، ایمنی کارشناسان روسی بسیار حساس شده است. به گزارش این روزنامه، که روسها نسبت به خطر نشت تشعشعات هستهای که میتواند فاجعه بزرگی در منطقه ایجاد کند، هشدار دادهاند.
روسیه اعلام کرده بود که برخی از کارگران و خانوادههایشان را از ایران خارج کرده است، در عین حال اما تاکید کرد که صدها نفر از کارشناسان آن همچنان در بوشهر هستند. روسیه عملیات در نیروگاه را کند کرده و بخشی از تولید آن را به حالت تعلیق درآورده است، اما کارشناسان روسی هنوز در محل حضور دارند.
روسیه، با اطلاع مقامات ایرانی، اسرائیل را از کار متخصصان خود مطلع کرد تا از هدف قرار گرفتن آنها توسط تل آویو در طول جنگ جلوگیری کند. با این حال، اسرائیل اگرچه این سایت یک نیروگاه غیرنظامی است و شبیه سایر تأسیسات هستهای ایران نیست آخر هفته گذشته آن را نیز بمباران کرد.
مسکو گفته این نیروگاه با سوخت روسی و تحت نظارت بینالمللی فعالیت میکند و هدف قرار دادن مستقیم آن پیامدهای زیستمحیطی و منطقهای قابل توجهی خواهد داشت. لذا، روسیه و همچنین جامعه بینالمللی آن را یک تأسیسات بسیار حساس میدانند.
ارتش اسرائیل از آغاز عملیات زمینی «محدود» علیه حزبالله در جنوب لبنان خبر داد
ارتش اسرائیل دوشنبه 25 اسفند-16 مارس، اعلام کرد در روزهای اخیر «فعالیت زمینی محدود» علیه حزبالله در جنوب لبنان را آغاز کرده است.
ارتش اسرائیل در بیانیهای اعلام کرد: «نیروهای لشکر 91 طی روزهای گذشته عملیات زمینی محدود را آغاز کردند که مواضع اصلی در جنوب لبنان را هدف قرار میدهد و هدف آن، گسترش محدوده منطقه دفاعی در خط مقدم است.»
در همین حال، سازمان پخش اسرائیل یکشنبه گزارش داد دولت اسرائیل در حال آمادهسازی درخواست برای تصویب فراخوان تا 450 هزار نیروی ذخیره، در پی تشدید تنشها و گزارشها درباره احتمال آغاز عملیات نظامی زمینی در جنوب لبنان است.
بر اساس این گزارش، این درخواست به توصیه ارتش اسرائیل و نهادهای امنیتی مطرح شده تا حداکثر آمادگی برای مقابله با تحولات میدانی در جبهه شمالی تضمین شود.این رسانه افزود انتظار میرود دولت اسرائیل و کمیسیون امور خارجی و امنیت کنست در نشستهایی در آینده نزدیک، درباره تصویب دستورهای گسترده فراخوان نیروهای ذخیره گفتوگو کنند.
در همین راستا، طبق گزارش همین سازمان، اسرائیل در حال رایزنی با دولت آمریکا درباره طرحی برای گسترش «منطقه حائل» در جنوب لبنان است.
هیئت پخش اسرائیل گزارش داد بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، از فرماندهی ارتش خواسته فهرستی از اهداف غیرنظامی احتمالی در لبنان ارائه کند.
به گفته این رسانه، هدف از این اقدام، افزایش فشار بر دولت لبنان برای واداشتن آن به اقدام علیه حزبالله است.
آمار کشتهها
از سویی وزارت بهداشت لبنان اعلام کرد در پی حمله هوایی اسرائیل به شهر صور 3 نفر کشته و 3 نفر دیگر زخمی شدند. همچنین در حملهای دیگر در منطقه مرجعیون 2 نفر کشته و 4 نفر زخمی شدند.
بنا بر آمار این وزارتخانه، در پی حملات هوایی اسرائیل از زمان ازسرگیری درگیریها میان حزبالله و اسرائیل در 2 مارس، دستکم 859 نفر از جمله 107 کودک و 66 زن در لبنان کشته شدند.
این وزارتخانه افزود که این حملات همچنین به زخمی شدن 2026 نفر منجر شده است.
حمله تازه به ضاحیه جنوبی بیروت
اسرائیل شامگاه یکشنبه 15 مارس، حمله هوایی جدیدی را به حومه جنوبی بیروت انجام داد. ارتش اسرائیل اعلام کرد که در این حمله زیرساختهای متعلق به حزبالله را در بیروت هدف قرار داده است؛ در حالی که حملات پیشین بیشتر، مناطق جنوب لبنان را هدف قرار داد.
از سوی دیگر حزبالله، اعلام کرد که موشکهایی را به سمت یک پایگاه نظامی در جنوب تلآویو شلیک کرده و تاکید دارد که نیروهایش درگیر نبرد مستقیم با سربازان اسرائیلی هستند.
در پی این درگیریها، بیشتر ساکنان ضاحیه جنوبی بیروت آواره شدهاند. بسیاری از آنها در خیابانهای ساحلی بیروت یا در داخل شهر سرپناه گرفتهاند و برخی در فضای باز یا در چادرهایی که بارانهای شدید روز یکشنبه آنها را دچار آبگرفتگی کرده، شب را سپری میکنند.
مخالفت اسرائیل با مذاکرات
در تحولی دیگر، ایلی کوهن، وزیر انرژی اسرائیل، خواستار لغو توافق ترسیم مرزهای دریایی سال 2022 میان لبنان و اسرائیل شد؛ توافقی که به اختلاف دو کشور بر سر منطقهای غنی از گاز طبیعی در دریای مدیترانه پایان داده بود.
از سوی دیگر، گدعون ساعر، وزیر امور خارجه اسرائیل، وجود هرگونه برنامه برای مذاکره مستقیم با لبنان جهت پایان دادن به جنگ را رد کرد. او در پاسخ به پرسشی درباره احتمال برگزاری مذاکرات میان دو طرف در آینده نزدیک گفت: «پاسخ، خیر است.»
ایران: از ماهها قبل به کشورهای منطقه هشدار داده بودیم
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه ایران، ادعا کرده است که تهران از «ماهها قبل» به کشورهای منطقه هشدار داده بود که برای حمله به ایران «قلمروشان مورد سوءاستفاده» قرار نگیرد.
بقایی در کنفرانس خبری هفتگی خود افزود که جمهوری اسلامی در هفده روز گذشته از آغاز حمله اسرائیل و آمریکا به ایران، «شاهد استفاده مستمر آمریکا از پایگاههای نظامی، امکانات و تاسیسات و مجموعه ظرفیتهای خود در کشورهای منطقه» علیه ایران بوده است.
او با «غیرقابل کتمان» دانستن این موضوع، تاکید کرد که جمهوری اسلامی پایگاههای نظامی و داراییهای متعلق به این کشور را هدف قرار میدهد و هیچ خصومتی با کشورهای همسایه ندارد.
سقوط یک موشک روی خودرو در ابوظبی یک کشته بر جای گذاشت
مقامات اماراتی اعلام کردند که یک غیرنظامی فلسطینی روز دوشنبه در حومه ابوظبی، پس از اصابت یک موشک به خودروی او کشته شد. این درحالی است که ایران در واکنش به حملات آمریکا و اسرائیل به خاک خود، به حملاتش به کشورهای منطقه خلیج فارس ادامه میدهد.
در پی این حملات، ترافیک هوایی در فرودگاه بینالمللی دبی که پس از یک حمله پهپادی متوقف شده بود، روز دوشنبه بهطور جزئی از سر گرفته شد.
وزارت دفاع امارات متحده عربی، امروز دوشنبه اعلام کرد که سامانههای پدافند هوایی این کشور در حال رهگیری موشکها و پهپادهایی هستند که از ایران شلیک شدهاند.
اکسیوس: ترامپ در حال بررسی کنترل نفت ایران در جزیره خارک است
به گزارش پایگاه خبری «اکسیوس» به نقل از مقامهای آمریکایی، دولت دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، در حال بررسی طرحی برای کنترل نفت ایران در جزیره خارک است؛ اقدامی که در صورت باز نشدن تنگه هرمز به روی کشتیرانی میتواند اجرا شود.
مقامهای آمریکایی گفتهاند اجرای چنین طرحی مستلزم حضور میدانی نیروهای آمریکایی خواهد بود. در همین حال، یک مقام کاخ سفید تاکید کرد که ترامپ هنوز تصمیم نهایی درباره این اقدام اتخاذ نکرده است.
بر اساس گزارش اکسیوس، برخی مقامها معتقدند کنترل نفت جزیره خارک میتواند ضربه اقتصادی سنگینی به ایران وارد کند، زیرا این جزیره یکی از مراکز اصلی صادرات نفت ایران به شمار میرود.
در همین حال، سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا «یوکیامتیاو» اعلام کرد که با وجود عدم گزارش حادثهای در سه روز گذشته، خطر در تنگه هرمز همچنان پابرجاست.
این سازمان وابسته به نیروی دریایی بریتانیا اعلام کرد حملات اخیر، اختلال در سامانههای ناوبری و بیثباتی عملیاتی باعث شده تهدیدها همچنان ادامه داشته باشد.
طبق اعلام این سازمان، از آغاز جنگ در سه هفته پیش تاکنون دستکم 20 کشتی در محدوده خلیج، تنگه هرمز و خلیج عمان هدف حمله قرار گرفتهاند.
اهمیت راهبردی تنگه هرمز
تنگه هرمز حدود 212 کیلومتر طول دارد و عرض آن تقریبا بین 33 تا 55 کیلومتر متغیر است، در حالی که عمق آن بین 60 تا 100 متر برآورد میشود که باعث میشود مسیر امن عبور کشتیهای بزرگ در این تنگه بسیار محدود باشد.
این آبراه راهبردی، خلیج را به اقیانوس هند متصل میکند. ایران در شمال خلیج قرار دارد و از جنوب نیز شبهجزیره مسندم عمان و امارات متحده عربی بر آن اشراف دارند. تقسیم آبهای این تنگه بر اساس خط میانی میان کشورها انجام شده است.
از نظر حجم عبور انرژی، روزانه حدود 20 میلیون بشکه نفت از این تنگه عبور میکند. علاوه بر آن، بخش قابل توجهی از صادرات گاز طبیعی مایع، اوره، هلیوم و آلومینیوم نیز از این مسیر انجام میشود.
به استثنای سعودی، امارات متحده عربی، عمان و خود ایران که دارای بنادر خارج از تنگه هستند، بسیاری کشورها از جمله قطر، کویت، عراق و بحرین برای تجارت خارجی خود ناگزیر به عبور از این مسیر هستند.
با ورود جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران به سومین هفته خود که باعث آشفتگی در خاورمیانه و بازارهای جهانی انرژی شده، ترامپ یکشنبه تاکید کرد کشورهایی که به نفت خلیج وابستهاند باید مسئولیت حفاظت از تنگه هرمز را بر عهده بگیرند. که حدود 20 درصد انرژی جهان از آن عبور میکند.
ترامپ در گفتوگو با خبرنگاران در هواپیمای ریاستجمهوری در مسیر بازگشت به واشینگتن از فلوریدا گفت: «از این کشورها میخواهم وارد عمل شوند و از سرزمینهای خود محافظت کنند، زیرا این سرزمین متعلق به آنهاست… این همان جایی است که انرژی خود را از آن دریافت میکنند.»
او افزود دولتش با هفت کشور در این باره تماس گرفته است، اما نام این کشورها را اعلام نکرد. ترامپ همچنین در پیامی در شبکههای اجتماعی ابراز امیدواری کرد کشورهایی مانند چین، فرانسه، ژاپن، کره جنوبی، بریتانیا و سایر کشورها در این موضوع مشارکت کنند.
ترامپ گزینه اشغال جزیره خارگ را برای بازگشایی تنگه هرمز بررسی میکند
گزارشهایی از واشنگتن حاکی است که دولت دونالد ترامپ در صورت تداوم انسداد تنگه هرمز توسط حکومت ایران، احتمال تصرف پایانه اصلی صادرات نفت این کشور در جزیرۀ خارگ را بررسی میکند. همزمان ایالات متحد آمریکا در حال رایزنی با چندین کشور برای تشکیل ائتلافی بینالمللی به منظور تامین امنیت این گذرگاه راهبردی انرژی است.
گزارشهایی از واشنگتن حاکی از آن است که دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحد آمریکا، در حال بررسی گزینههای تازهای برای بازگشایی تنگه هرمز است، از جمله احتمال تصرف پایانه اصلی صادرات نفت ایران در جزیرۀ خارگ در صورت تداوم انسداد این آبراه راهبردی توسط حکومت اسلامی.
پایگاه خبری «آکسیوس» به نقل از مقامهای آمریکایی که نامشان فاش نشده گزارش داده است که در صورت ادامه اختلال در عبور نفتکشها از تنگۀ هرمز، کاخ سفید سناریوی کنترل نظامی پایانه نفتی خارگ را بررسی میکند. این عملیات در صورت اجرا مستلزم اشغال جزیره و استقرار نیروهای زمینی آمریکا در آن خواهد بود.
به گزارش همین منابع، دولت آمریکا همزمان در حال تلاش برای تشکیل ائتلافی از کشورها به منظور تأمین امنیت این گذرگاه حیاتی انرژی است. روزنامه «والاستریت ژورنال» نیز گزارش داده است که دونالد ترامپ امیدوار است تشکیل چنین ائتلافی را در روزهای آینده رسما اعلام کند.
ترامپ، همچنین اعلام کرده است که اسرائیل در تلاشهای واشنگتن برای تقویت امنیت تنگه هرمز همکاری میکند. ترامپ در گفتوگو با خبرنگاران در هواپیمای ریاستجمهوری «ایرفورس وان» گفت ایالات متحد آمریکا با چندین کشور درباره مشارکت در عملیات تامین امنیت این مسیر دریایی گفتگو کرده است.
از آغاز آخر هفته گذشته، دونالد ترامپ به طور مکرر از کشورهایی که اقتصادشان به عبور نفت از تنگه هرمز وابسته است خواسته است برای تضمین امنیت این آبراه با ایالات متحد آمریکا همکاری کنند. خود ترامپ در گفتوگویی با روزنامه «فایننشال تایمز» تاکید کرد که کشورهایی که از این مسیر انرژی سود میبرند باید در حفاظت از آن مشارکت کنند. او بهطور مشخص از اروپا و چین نام برد و گفت: این کشورها بسیار بیشتر از ایالات متحد آمریکا به نفت خلیج فارس وابستهاند. ترامپ سپس هشدار داد که انفعال در قبال درخواست واشنگتن برای کمک به تامین امنیت تنگه هرمز، «پیامدهای بسیار بدی برای آینده ناتو» خواهد داشت.
ترامپ، همچنین از چین خواست در این عملیات مشارکت کند و یادآور شد که حدود ۹۰ درصد نفت وارداتی چین از مسیر تنگه هرمز عبور میکند. رییسجمهوری آمریکا، تاکید کرد که مایل است پیش از سفر رسمی خود به پکن -که قرار است از ۳۱ مارس تا ۲ آوریل انجام شود- پاسخ روشنی از سوی چین دریافت کند. او حتی احتمال داد که در صورت عدم همکاری پکن، این سفر به تعویق بیفتد.
تنگه هرمز یکی از مهمترین گذرگاههای انتقال انرژی در جهان به شمار میرود و حدود یک پنجم نفت مصرفی جهان از این مسیر عبور میکند. به همین دلیل، هرگونه اختلال در عبور کشتیها از این آبراه بلافاصله بر بازارهای جهانی انرژی تاثیر میگذارد. با وجود برتری نظامی آمریکا و اسرائیل، تهران با ایجاد اختلال در تردد کشتیها در تنگه هرمز توانسته است تا حدی توازن قوا را در این بحران تغییر دهد.
ترامپ پیشتر تهدید کرده بود که در صورت ادامه این وضعیت از نیروی نظامی برای بازگشایی این گذرگاه استفاده خواهد کرد. او روز جمعه اعلام کرد که نیروهای آمریکایی جزیرۀ خارگ را- که حدود ۹۰ درصد صادرات نفت ایران از آنجا انجام میشود -هدف حمله قرار دادهاند و «تمام اهداف نظامی» در این جزیره را نابود کردهاند. به گفته او، تاسیسات نفتی این جزیره تنها «به دلایل ملاحظات انسانی» از حمله مستقیم در امان ماندهاند.
در همین حال پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، از اعزام ناو تهاجمی «یواساس تریپولی» به منطقه خلیج فارس خبر داده است. این ناو حامل واحدی از تفنگداران دریایی آمریکا شامل حدود ۲۵۰۰ نیرو است و میتواند توان عملیات زمینی را به ناوگان دریایی و هوایی آمریکا در منطقه بیفزاید.
به گفته تحلیلگران نظامی، در صورت گسترش درگیریها و ادامه انسداد تنگه هرمز ممکن است برخی جزایر استراتژیک ایران در این تنگه، از جمله جزیره بوموسی و جزایر تنب بزرگ و تنب کوچک که امارات متحده عربی نیز ادعای مالکیت بر آنها دارد – به اهداف بالقوه عملیاتهای نظامی تبدیل شوند. با این حال برخی کشورها نسبت به مشارکت در عملیات نظامی احتمالی محتاطانه برخورد کردهاند. ژاپن و استرالیا اعلام کردهاند که در حال حاضر قصدی برای پیوستن به عملیات امنیتی در تنگه هرمز ندارند.
هشدار ترامپ به ناتو بر سر موضوع بازگشایی تنگه هرمز
دونالد ترامپ، رییسجمهور آمریکا، روز یکشنبه اظهار داشت که اگر همپیمانان ایالات متحده در بازگشایی تنگۀ هرمز همکاری نکنند، ناتو با آینده «بسیار بدی» روبهرو خواهد شد.
ترامپ در گفتوگویی کوتاه با روزنامه فایننشال تایمز، بیان کرد همانطور که ایالات متحده به اوکراین در جنگ با روسیه کمک کرده است، انتظار دارد اروپا نیز در زمینه تنگه هرمز یاری رساند؛ بستهشدن این تنگه باعث جهش بهای انرژی در سراسر جهان شده است.
ترامپ که طی سالهای گذشته همواره از این پیمان به دلیل «بهرهکشی رایگان از سخاوت ایالات متحده» انتقاد کرده است، گفت: «اگر پاسخی داده نشود یا پاسخ منفی باشد، گمان میکنم برای آینده ناتو بسیار بد خواهد بود.» او همچنین افزود نشست سران پیشِرو در پکن با همتای چینیاش، شی جینپینگ، ممکن است به تعویق بیفتد، چرا که وی برای جلب همکاری چین در بازگشایی این تنگه فشار میآورد.
ترامپ با اشاره به اینکه چین و همچنین بسیاری از کشورهای اروپایی بیش از ایالات متحده به جریان نفت از خلیج فارس وابسته هستند، گفت: «مایلیم پیش از آن نشست تکلیف را بدانیم.» او اظهار داشت: «بسیار بهجاست کسانی که از این تنگه سود میبرند، کمک کنند تا اطمینان یابیم اتفاق بدی در آنجا رخ نمیدهد.»
ترامپ در پاسخ به پرسشی درباره کمکهای مشخصی که به دنبال آنهاست، به فایننشال تایمز گفت که خواهان کشتیهای مینروب و همچنین «افرادی است که برخی عوامل مخرب مستقر در سواحل (ایران) را از میان بردارند.»
نااطمینانی درباره مدت زمان احتمالی جنگ علیه ایران، بازارهای نفت را آشفته کرده و بهای نفت خام طی دو هفتۀ گذشته به دلیل خطرات مربوط به عرضه، با افزایش شدیدی روبهرو بوده است.
نفت برنت به بیش از ۱۰۶ دلار در هر بشکه رسید
با ادامه جنگ در خاورمیانه، قیمت نفت در آغاز معاملات جهانی در روز یکشنبه افزایش یافت. بهای نفت شاخص آمریکا به بیش از ۱۰۰ دلار و نفت برنت به بیش از ۱۰۶ دلار در هر بشکه رسید.
افزایش قیمتها در حالی رخ داده است که کاهش تولید در کشورهای خلیج فارس و متوقف شدن نفتکشها در خلیج فارس عرضه جهانی نفت را مختل کرده است. از زمان آغاز حملات آمریکا و اسرائیل به ایران در ۲۸ فوریه، قیمت نفت ۴۰ تا ۵۰ درصد افزایش یافته است.
تنگه هرمز، که حدود ۲۰ درصد صادرات جهانی نفت و گاز از آن عبور میکند، عملا بسته شده است. در همین حال وزیر انرژی آمریکا گفته است افزایش قیمتها «دردی کوتاهمدت» است و ممکن است جنگ طی چند هفته آینده پایان یابد. آژانس بینالمللی انرژی نیز هشدار داده است که این جنگ بزرگترین اختلال در عرضه نفت در تاریخ بازار جهانی ایجاد کرده است.
ارزیابی اسرائیل از 16 روز جنگ؛ نابودی هفتاد درصد سکوهای موشکی ایران
با گذشت 16 روز از جنگ ایران و ائتلاف اسرائیل و آمریکا، یک مقام امنیتی اسرائیل اعلام کرد ارتش این کشور از آغاز جنگ تاکنون حدود 70 درصد از سکوهای شلیک موشک ایران را نابود کرده است. اقدامی که به گفته او باعث کاهش چشمگیر حجم حملات موشکی ایران شده است.
این مقام امنیتی به روزنامه «یدیعوت اخرونوت» گفت طی روزهای نخست جنگ، دهها موشک در هر موج حمله به سمت اسرائیل شلیک میشد، اما شمار موشکها در هر موج از آن زمان کاهش یافته است.
در همین حال، افی دفرین، سخنگوی ارتش اسرائیل، اعلام کرد ارتش همچنان «هزاران هدف» برای حمله در ایران در اختیار دارد. او در یک نشست خبری گفت ارتش اسرائیل علاوه بر این اهداف، هر روز اهداف جدیدی را شناسایی میکند و عملیات نظامی برای افزایش تضعیف حکومت ایران ادامه خواهد داشت.
ارتش اسرائیل، همچنین اعلام کرد دامنه حملات خود را به اهدافی در غرب و مرکز ایران گسترش داده است.
روزنامه «هارتص» اسرائیل نیز به نقل از مقامهای اسرائیلی گزارش داد ایران از آغاز جنگ تا 13 مارس حدود 250 موشک به سوی اسرائیل شلیک کرده است. بر اساس آمار «خبرگزاری فرانسه»، در نتیجه این حملات 12 نفر در اسرائیل کشته شدهاند.
ارتش اسراییل: هواپیمای رهبری حکومت را منهدم کردیم
حساب رسمی «ارتش دفاعی اسراییل» در شبکه «ایکس» با تایید حملات گسترده بامداد دوشنبه 16 مارس، به فرودگاه «مهرآباد» تهران مدعی شد که «هواپیمای رهبر جمهوری اسلامی» را منهدم کرده است. در پیام ارتش اسراییل، آمده است: «این هواپیما توسط علی خامنهای، رهبر رژیم تروریستی ایران، و دیگر مقامات ارشد این رژیم و همچنین عناصر نیروهای مسلح ایران برای پیشبرد خریدهای نظامی و مدیریت ارتباطات با کشورهای محور، از طریق پروازهای داخلی و خارجی مورد استفاده قرار میگرفت.»
ارتش اسراییل در ادامه این پیام مدعی شده که انهدام این هواپیما «به توانایی هماهنگی رهبری رژیم ایران با کشورهای محور مقاومت» آسیب خواهد زد
در ادامه این پیام، نوشته شده است: «یک دارایی راهبردی دیگر از رژیم ایران سلب شد. ارتش اسراییل به اقدام برای هدف قرار دادن هر وسیلهای که توسط نیروهای نظامی رژیم تروریستی ایران در سراسر ایران مورد استفاده قرار میگیرد ادامه خواهد داد.»
حمله پهپادی به اطراف فرودگاه دوبی
خبرگزاری رویترز، تصاویری از یک حمله پهپادی به اطراف فرودگاه دوبی را منتشر کرده است که در آن آتشسوزی و دود ناشی از این حمله دیده میشود.
این تصاویر که روز دوشنبه ۲۵ اسفند توسط شاهدان عینی گرفته شده است آتشسوزی و دود را در مجاورت فرودگاه دوبی نشان میدهد.
دفتر رسانهای دوبی در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرد که این حمله، یکی از مخازن سوخت را تحت تاثیر قرار داده است.
مقامهای دوبی اعلام کردند که آتشسوزی را تحت کنترل درآوردهاند. این حادثه در یکی از شلوغترین مراکز مسافرتی بینالمللی جهان، باعث تعلیق موقت پروازها شده است.
ا
صابت موشک به یک مجتمع مسکونی در تهران
اسرائیل از برنامهریزی برای دستکم سه هفته ادامه جنگ خبر داد
با ورود جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران به سومین هفته، مقامهای اسرائیلی اعلام کردهاند که برای دستکم سه هفته دیگر برنامه عملیاتی دقیق در اختیار دارند؛ نشانهای آشکار از آنکه تلآویو خود را برای ادامه درگیری در مقیاسی گسترده آماده کرده و چشمانداز پایان سریع جنگ همچنان دور از دسترس است. همزمان حملات هوایی شبانه به شهرها و استانهای مختلف ایران ادامه یافته، پهپادهای ایرانی اهدافی را در امارات و بحرین هدف قرار دادهاند و اختلال در تنگه هرمز و زیرساختهای انرژی منطقه، فشار بیشتری بر بازار جهانی نفت وارد کرده است.
سخنگوی ارتش اسرائیل، نداو شوشانی، روز دوشنبه به خبرنگاران گفت که ارتش برای سه هفته آینده جنگ با ایران طرحهای عملیاتی مفصل آماده کرده و افزون بر آن، سناریوهایی برای دورهای طولانیتر نیز در دست دارد. او گفت هدف عملیات، تضعیف توانایی ایران برای تهدید اسرائیل از طریق هدف قرار دادن زیرساختهای موشکهای بالستیک، تاسیسات هستهای و دستگاه امنیتی جمهوری اسلامی است. به گفته او، ارتش اسرائیل هنوز «هزاران هدف» دیگر در داخل ایران برای حمله در اختیار دارد.
حملات شبانه
در صحنه میدانی، حملات شبانه به چندین نقطه در ایران تلفات تازهای برجای گذاشت. خبرگزاری مهر گزارش داد در استان مرکزی، در پی حملات شبانه به حومه اراک و ساختمانی مسکونی در شهرستان محلات، دستکم پنج نفر کشته و هفت نفر زخمی شدهاند. در شهر خمین نیز یک مدرسه پسرانه هدف قرار گرفت که به اطراف آن آسیب وارد شد، هرچند گزارشی از کشته یا زخمی در آن مورد منتشر نشده است. ارتش اسرائیل نیز تایید کرد که روز دوشنبه تهران، شیراز و تبریز را با هدف آنچه «زیرساختهای رژیم تروریستی ایران» نامید، بمباران کرده است.
در تهران، عملیات امداد و نجات در میان آوار ساختمانهای فروریخته ادامه داشته است. یکی از امدادگران هلالاحمر که در محل حاضر بود گفته این حمله در یک کوچه کاملا مسکونی رخ داده و نیروهای امدادی همچنان در حال بیرون کشیدن مردم از زیر آوار هستند. خبرگزاری فارس نیز از کشته شدن چند غیرنظامی در حملهای نزدیک میدان شهدا خبر داده، هرچند آمار دقیقی ارائه نکرده است.
شهروندان تهرانی در حال آوار برداری از آپارتمان خود که در حمله آمریکا و اسرائیل به یک کلانتری در پایتخت آسیب دیده است، ۱۵ مارس ۲۰۲۶ © AP – Vahid
دیلیمیل: فرار نیروها و اعدامها، نشانهی بحران درونی قدرت در حکومت ملاها
دیوید پاتریکاراکوس خبرنگار ویژه دیلیمیل، از امکان ضعف قدرت مرگبار نظام ملایان پرده برمیدارد. وی گزارش میدهد: پیکری مثله شده در خیابان افتاده است. زخمها بر روى این بدن، وحشیانه، اما در عین حال حساب شده هستند. این دیگر صرفا جلوهای از سادیسم(دیگرآزارى بیرحمانه) نیست، بلکه پیامی است که با خشونت نوشته شده است.
در نگاه نخست، این تنها یکی دیگر از ایرانیانی است که در میان خشونت بیمهار حکومت جان خود را از دست داده است؛ تراژدیای دیگر. همانگونه که مرگ همواره تراژدی است. اما در جمهوری اسلامی، متأسفانه به بخشی از واقعیت روزمرهی زندگی بدل شده است.
اما این بار ماجرا متفاوت است: این پیکر، بدن یک معترض ایرانی نیست که در برابر دیدگان همگان بر خاک افتاده باشد، بلکه متعلق به یکی از افسران همان نهادی است که نخستین و آخرین خط دفاعی حکومت بهشمار میرود: : سپاه پاسداران انقلاب اسلامی.
پاتریک مىنویسد: «از زمانی که حملات مشترک ایالات متحده و اسرائیل به ایران 28 فوریه آغاز شد، من با منبعی در تماس بودهام که در داخل کشور قرار دارد و به اطلاعات و ارزیابیهای سرویسهای اطلاعاتی غربی دسترسی دارد.»
آنچه این منبع برای من فاش کرده، امری شگفتآور است: در میانه آشوب و خشم جنگ در ایران، خشنترین نیروهای امنیتی حکومت نه تنها از سوی سرویسهای اطلاعاتی دشمن نفوذپذیر شده و دچار آشفتگیاند، بلکه اکنون رو در روی یکدیگر نیز قرار گرفتهاند.
منبع من میگوید: «در چهار روز گذشته، گزارشهای تصویری از دستگاه امنیتی جمهوری اسلامی ارائه میدهد که زیر فشار شدید و فزایندهای از تنشهای درونی قرار گرفته است.» او میافزاید: «بیش از ۶۰ مورد حادثه تقریبا در تمامی شاخههای ساختار نظامی و امنیتی حکومت ثبت شده است. رخدادهایی که همزمان در چندین منطقه مختلف کشور گزارش شدهاند.»
او میافزاید: «همین چند روز پیش آن پیکر در خیابان پیدا شد و این به هیچوجه حادثهای منفرد نیست. گزارشهای فراوانی وجود دارد که نشان میدهد سربازان سپاه پاسداران به اتهام فرار از خدمت اعدام میشوند.» وی ادامه داده: «این اتفاق بطور مداوم در حال رخ دادن است. فرماندهان سپاه نیز بهطور مرتب زیردستانی را که از اجرای دستورات سر باز میزنند، اعدام میکنند.» به گفته این منبع، آنچه در جریان است «نه آشفتگیای مقطعی، بلکه وضعیتی فراگیر در سراسر کشور» است.
بر اساس این گزارشها، اعدامها در بخشهای گوناگون نیروهای نظامی و امنیتی جمهورى اسلامى در حال وقوع است و نیروهایی از شاخههای مختلف این ساختارها به مرگ محکوم میشوند. گاه حتی در همان پایگاههای نظامی خود و در محل خدمت. این کشتارها اغلب بر پایهی دستوراتی محرمانه انجام میشود. دستوراتی چنان بشدت طبقه بندى شده که حتی بسیاری از افسران هم ردیف نیز از جزئیات آن بی اطلاع نگاه داشته می شوند.
در همان حال، پیکر شماری از مقامات حکومت نیز که نشانههایی از شکنجه بر آنها دیده میشود، در خیابانها و دیگر اماکن عمومی رها شده و به چشم آمده است. قربانیان از بخشهای گوناگون دستگاه امنیتی جمهوری اسلامیاند. از افسران اطلاعاتی گرفته تا نیروهای دریایی و اعضای ارتش منظم.
گمان میرود که برخی از این قتلها کار گروههای مخالف حکومت باشد. در عین حال، گزارشهای متعدد در طول سالهای گذشته نیز نشان دادهاند که در جمهوری اسلامی، سرکوب سیاسی، بازداشتها، شکنجه و اعدامها بصورت گسترده برای مقابله با مخالفان یا افراد مظنون به مخالفت با حکومت بهکار گرفته شده است.
پیام روشن است: حکومت از هر سو زیر ضربت قرار گرفته است.
حتی یگانهای موشکی ایران نیز از نفوذ در امان نماندهاند. به گونهاى که بنا بر گزارشات، تجهیزات آنان گاه بهشکلی «مرموز» دچار از کار افتادگی میشوند. مقامات حکومتی به خرابکاری مظنوناند و این رخدادها معمولا با تحقیقات، بازداشتها و در پی آن اعدامهای بیشتر، همراه میشود. دامنه نفوذ و رخنه در نیروهای امنیتی، چنان گسترده توصیف میشود که این دستگاهها عملا از درون دگرگون و زیر و رو شدهاند. در نتیجه، فضای بی اعتمادى و سوءظن در میان ساختارهای امنیتی به بالاترین سطح خود رسیده است.
جنگ ایران موجی از خشم و انتقاد را در میان بسیاری از ناظران و منتقدان برانگیخته است. حتی کسانی که نسبت به ضرورت مهار و تضعیف این رژیم خشن همدلی بیشتری نشان میدهند نیز پرسشهایی جدی مطرح کردهاند. از جمله درباره آنچه بهنظر میرسد فقدان اهداف روشن، راهبردی منسجم و برنامهریزى دقیق در پیشبرد این جنگ مىباشد.
در چنین شرایطی، تغییر بنیادین در ساختار قدرت، فراتر از حلقههاى بسته و درونی حاکمیت، دستکم در حال حاضر دور از دسترس بهنظر میرسد. چنان که نشانههای تحولات در رأس قدرت نیز بیش از آنکه بیانگر دگرگونی واقعی باشد، حاکی از جابجایى در همان دایرهی محدود قدرت است. از جمله آنچه بهعنوان انتقال قدرت از علی خامنهای به پسرش مجتبی توصیف میشود.
این تحولات، به باور بسیاری از تحلیلگران، بیش از هر چیز نشان میدهند که ساختار قدرت در جمهوری اسلامی همچنان در چارچوبی بسته و موروثی در میان حلقهای کوچک از نزدیکان و وفاداران حفظ میشود. ساختاری که در آن تغییرات، اغلب نه به معنای دگرگونی واقعی، بلکه صرفا بازآرایی نیروها در همان هرم محدود قدرت است.
با این همه، این هدف همچنان مطرح است.
دونالد ترامپ در پیامی ویدئویی که در ۲۸ فوریه و همزمان با آغاز حملات منتشر شد، از ایرانیان خواست این لحظه را غنیمت بشمارند. او خطاب به مردم ایران گفت: «ساعت آزادی شما فرا رسیده است. هنگامی که ما کار خود را به پایان برسانیم، شما حکومت خود را در دست بگیرید. اکنون زمان آن است که سرنوشت خویش را بهدست خود بسپارید.»
با این حال، تاکنون نشانه چندانی از چنین تحولی دیده نمیشود. بسیاری از مردم عمدتا در خانههای خود ماندهاند، در حالی که حملات هوایی ایالات متحده و اسرائیل همچنان ایران را هدف قرار میدهد.
رفتوآمد به خیابانها و فروشگاهها اندک است و بیشتر به تهیه نیازهای اولیه محدود میشود و برای کسانی که از خطوط تعیین شده حکومت پا فراتر بگذارند، مجازات بهسرعت و بیدرنگ اعمال میشود.
احمد رضا رادان، فرمانده کل نیروی انتظامی، در سخنانی که از تلویزیون دولتی ایران پخش شد هشدار داد: «اگر کسی در راستای خواست دشمن قدم بردارد، دیگر او را صرفا یک معترض نخواهیم دانست. او را دشمن خواهیم دید و با او همان خواهیم کرد که با دشمن میکنیم… همه نیروهای ما نیز آمادهاند و انگشتانشان بر ماشه است.»
منبع من نیز این وضعیت را تایید میکند. او میگوید: «فضای خیابانها همچنان تیره و سنگین است. در سراسر کشور سرکوب بسیار شدید جریان دارد. ایستهاى بازرسى در همه جاى تهران برپا شده است. مردم مورد ضرب و شتم و بازجویی قرار مىگیرند و بازداشت میشوند.» با این حال، با گذشت روزها، بهتدریج نشانههایی از شکلگیرى یک طرح مشخص دستکم در سطح تاکتیکی آشکار میشود.
نخستین موج حملات، على خامنهاى، رهبر پیشین جمهورى اسلامى و تا حد امکان بخش بزرگی از حلقهی رهبری حکومت را هدف قرار داد. پس از آن، دامنه حملات گسترش یافت و تاسیسات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و توانمندی موشکهای بالستیک ایران در کانون ضربات قرار گرفت.
در روزهای اخیر، این حملات بهسوی بسیج، نیروهایی که بهعنوان بازوی خیابانی سپاه شناخته میشوند و همچنین ایستهای بازرسی کشیده شده است.
آنچه اکنون آشکار شده این است که یکی از ارکان اصلی طرح ایالات متحده و اسرائیل، فراهم کردن شرایطی است تا مردم ایران پس از پایان بمبارانها بتوانند برخیزند و دست به اقدام بزنند.
با این همه، حتی اکنون نیز در میانه این بمبارانهای بیوقفه، نشانههایی از مخالفت و نارضایتی دیده میشود. منبع امنیتی من میگوید: «هفته گذشته تلاشی برای سازمان دهى یک تجمع بزرگ در تهران صورت گرفت، ولى بهدلیل حضور گسترده نیروهای امنیتی در سراسر شهر، این تلاش ناکام ماند. با این حال، حکومت هنوز کنترل کامل اوضاع را در دست ندارد.»
حملات پراکنده از سوی گروههای محدودی از مخالفان که هنوز قادر به فعالیت هستند، باعث شده است مقامات امنیتی همواره در حال آمادهباش باشند. این منبع میافزاید: «به همین دلیل نیروهای رژیم بیش از حملات هوایی، از احتمال بسیج شدن مردم وحشت دارند.»
در حال حاضر، بمبارانها همچنان بیوقفه ادامه دارد. بخشهای گستردهای از ایران در آتش جنگ میسوزد و مردم در هراس بسر میبرند. دوستی که او را «محمود» مینامم و در تهران زندگی میکند، بیپرده از وضعیت سخن میگوید:«بسیار وحشتناک است. صدای انفجارها بسیار بلند است و ما تمام شب آنها را میشنویم. من خانوادهام را دور خود جمع و سعی میکنم به آنها بگویم که همه چیز خوب خواهد شد. ما بسیار میترسیم. این جنگی هولناک است. اما امیدواریم آمریکاییها موفق شوند.» …
از جمله عواملی که به آشفتگیهای فزاینده دامن زده، ناتوانی حکومت در پرداخت حقوق و مزایای نیروهای سرکوبگر خود است. در سراسر ایران گزارش شده است که سربازان و نیروهای امنیتی از شاخههای گوناگون، پس از ماهها دریافت نکردن حقوق و مستمری، دست بهاعتراض زدهاند، تهدید کردهاند که پُستهاى خود را ترک خواهند کرد و در برخی موارد حتی از خدمت گریختهاند.
نکته مهم آن است که این خشم تنها به ردههای پایین محدود نمیشود، بلکه از سربازان عادی تا افسران ارشد را در بر گرفته است. با این حال، بهجای رسیدگی به بحران مالی رو به گسترش، مسئولان حکومتی همان شیوه همیشگی خود را در پیش گرفتهاند: واکنش با خشونت و سرکوب.
نتیجه این رویکرد نیز چیزی جز تشدید نظارت، افزایش ارعاب و مجازاتهای بیشتر نبوده است. پیامد این وضعیت تنها افزایش نارضایتی در میان همان نیروهایی است که حکومت برای حفظ خود بیش از هر چیز به آنها متکی است.
منبع من گزارش میدهد: «در میان شاخههای مختلف سپاه پاسداران، شمار قابل توجهی از نیروها گریختهاند یا براى گریز تلاش کردهاند. عملیات جستوجو برای یافتن اعضای ناپدید شده، آغاز شده و خانوادهی کسانی که فرار کردهاند در مواردی در حبس خانگی قرار گرفتهاند. درخواستهای استعفا در استانهای مختلف بطور کامل رد شده و در برخی موارد حتی با تهدید صریح همراه بوده است.» او در ادامه میگوید: «تصور این است که مجموعهی این تحولات میتواند در آینده زمینه ساز خیزشهایی گسترده شود.»
این منبع میافزاید: «وقتی غبار این بحران فرو بنشیند، بسیاری از اینکه دستگاه سرکوب حکومت تا چه اندازه فرسوده و تضعیف شده است، شگفتزده خواهند شد. تنها مسئله زمان است تا این سازوکار از درون دچار فروپاشی شو..» و در پایان تاکید میکند: «بهنظر میرسد هنوز بسیاری درک نکردهاند که حکومت تا چه اندازه در تنگنا و بحران قرار گرفته است.»
دود سیاس ناشی از حمله پهپادی امروز دوشنبه به اطراف فرودگاه دوبی در امارات متحده عربی
حمله پهپادی به اطراف فرودگاه دوبی
خبرگزاری رویترز تصاویری از یک حمله پهپادی به اطراف فرودگاه دوبی را منتشر کرده است که در آن آتشسوزی و دود ناشی از این حمله دیده میشود.
این تصاویر که روز دوشنبه ۲۵ اسفند توسط شاهدان عینی گرفته شده است آتشسوزی و دود را در مجاورت فرودگاه دوبی نشان میدهد.
دفتر رسانهای دوبی در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرد که این حمله، یکی از مخازن سوخت را تحت تاثیر قرار داده است.
مقامهای دوبی اعلام کردند که آتشسوزی را تحت کنترل درآوردهاند.
این حادثه در یکی از شلوغترین مراکز مسافرتی بینالمللی جهان، باعث تعلیق موقت پروازها شده است.
اعضای اتحادیه اروپا درباره کمک به کشتیرانی آزاد در تنگه هرمز مذاکره میکنند
مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا میگوید کشورهای عضو این اتحادیه روز دوشنبه ۲۵ اسفند درباره اقداماتی که میتوان انجام داد تا تنگه هرمز باز بماند، گفتوگو خواهند کرد.
کایا کالاس در گفتوگو با خبرنگاران افزود: «باز نگه داشتن تنگه هرمز به نفع ماست و به همین دلیل ما همچنین در حال بررسی اقداماتی هستیم که از طرف اروپا میتوانیم در این زمینه انجام دهیم.»
خانم کالاس، اضافه کرده که بستهماندن تنگه هرمز «به روسیه کمک میکند تا جنگ خود را تامین مالی کند… این وضعیت بر شرکای ما در منطقه تاثیر میگذارد و برای تامین انرژی جهانی خطرناک است.»
دونالد ترامپ، رییسجمهور آمریکا، از اروپا و دیگر کشورها خواسته است تا در باز نگه داشتن این تنگه، که مسیر حیاتی برای تامین نفت جهان است، کمک کنند.
تنگه هرمز که حدود ۲۰ درصد صادرات نفت و گاز جهان از آن عبور میکند، از زمان آغاز حملات آمریکا و اسرائیل به ایران در ۹ اسفند عملاً برای بیشتر نفتکشها بسته شده است؛ موضوعی که بازارهای جهانی انرژی را بهشدت تحت تاثیر قرار داده است.
تخریب گسترده میراث فرهنگی ایران در پی حملات اخیر
در جریان حملات هوایی آمریکا و اسرائیل طی دو هفته اخیر، بیش از ۵۰ بنای تاریخی و موزه در شهرهای مختلف ایران آسیب دیدهاند. مجموعههای ثبتشده در فهرست جهانی یونسکو مانند کاخ گلستان و میدان نقش جهان نیز از این خسارات بینصیب نماندهاند.
گزارشها نشان میدهد که از تاریخ ۹ تا ۲۳ اسفند، موجی از حملات هوایی به مراکز نظامی و امنیتی ایران، آثار تاریخی و فرهنگی کشور را نیز به شدت تحت تأثیر قرار داده است. بر اساس آمار منتشرشده، دستکم ۵۶ موزه، بنا و محوطه تاریخی در نقاط مختلف ایران تخریب یا دچار آسیب جدی شدهاند.
در تهران، مجموعه جهانی کاخ گلستان، ارگ تاریخی، بازار سنتی، کاخ مرمر، عمارت شهربانی، ساختمان سنای سابق، مسجد سپهسالار و کاخ فرحآباد از جمله بناهایی هستند که خسارت دیدهاند. در استان سنه نیز عمارتهای تاریخی چون سالار سعید، خسروآباد و آصف وزیری آسیبهای قابل توجهی را تجربه کردهاند.
اصفهان، بهعنوان یکی از مهمترین مراکز میراث فرهنگی ایران، در این حملات بیشترین خسارت را متحمل شده است. میدان نقش جهان، مسجد جامع عباسی، کاخ چهلستون، تالار اشرف و بخشهایی از بافت تاریخی شهر در فهرست بناهای آسیبدیده قرار دارند.
علاوه بر این، قلعه فلکالافلاک در لرستان، تکیه بیگلربیگی و دبیرستان تاریخی کزازی در کرماشان، عمارت سبزآباد و خانه تاریخی «وایت هاوس» در بند سیراف بوشهر، و همچنین موزه باستانشناسی درهشهر در ایلام از دیگر بناهایی هستند که خسارت دیدهاند.
این حجم از تخریب، نگرانیهای جدی درباره آینده میراث فرهنگی ایران ایجاد کرده و کارشناسان هشدار دادهاند که بازسازی و مرمت این آثار نیازمند زمان و منابع گسترده خواهد بود.
توضیح تصویر: اختلال در جیپیاس باعث می شود اینطور بهنظر برسد که کشتیها در نزدیکی سواحل ایران، روی خشکی قرار دارند
اختلال در جیپیاس؛ نبرد نامرئی در خاورمیانه
صدها و صدها کشتی. اما همه آنها در جای اشتباه قرار دارند. میشل ویزه بوکمن، تحلیلگر ارشد اطلاعات دریایی در ویندوارد، یک شرکت هوش مصنوعی دریایی، هنگام بررسی موقعیتهای زندهای که کشتیهای تجاری در آبهای اطراف ایران، امارات متحده عربی و قطر مخابره میکنند، میگوید: «وای خدایا.»
او در حالی که به نقشه تنگه هرمز و مناطق اطراف نگاه میکند، میگوید: «تا به حال ۳۵ خوشه مختلف از کشتیها را دیدهام.»
خوشههایی که او از آنها حرف میزند، دایرههای عجیب و غریبی از آیکونها هستند که روی نقشه روی هم افتادهاند و هر آیکون نماینده یک کشتی واقعی است.
اما کشتیها بهطور طبیعی در دایرههای فشرده و کاملا منظم کنار هم جمع نمیشوند. همچنین روی خشکی شناور نمیمانند. این در حالی است که برخی از این خوشهها دقیقا در چنین مکانهایی، یعنی در خشکی دیده میشوند. اما در واقع آنها در خشکی نیستند، و مختصات جیپیاس آنها دچار اختلال شده و موقعیت واقعیشان پنهان شده است.
جنگها فقط با گلوله و بمب انجام نمیشوند. امواج الکترومغناطیسی نیز در حال نبرد هستند. اختلال در جیپیاس که با چشم غیرمسلح دیده نمیشود، میتواند باعث اختلال جدی، مختل شدن ارتباطات و حتی حوادث مرگبار شود.
در سالهای اخیر، اختلال در جیپیاس هواپیماها را در اروپا تحت تاثیر قرار داده است، از جمله هواپیمایی که رییس کمیسیون اروپا از آن استفاده میکرد. همچنین این مسئله یکی از ویژگیهای روزانه جنگ در اوکراین نیز هست. اکنون که درگیری در خاورمیانه شعلهور شده، جنگ الکترونیکی به مناطق بیشتری گسترش یافته است.
هم اکنون کشتیها در تنگه هرمز و اطراف آن تحت تاثیر اختلالاتی از این دست قرار گرفتهاند. اما برای خانم بوکمن، این نخستین بار نیست که او مشاهده میکند اختلال در جیپیاس بر سامانههای شناسایی خودکار کشتیها تاثیر گذاشته است.
سال گذشته نیز در جریان جنگ ۱۲ روزه میان اسرائیل و ایران همین اتفاق در این منطقه رخ داد و همچنین اختلال الکترونیکی برای ناوبران کشتیها در دریای بالتیک مشکل ایجاد کرد. اما او میگوید: «این یک سطح کاملا جدید است.»
خانم بوکمن میافزاید: «نمیتوان خطر عظیمی را که این وضعیت برای ناوبری دریایی و ایمنی ایجاد میکند، دستکم گرفت.»
پاکستان نیز درباره اختلالاتی که کشتیرانی در منطقه را تحت تاثیر قرار میدهد هشدار داده است.
کشتیها تا حدی از سامانه شناسایی خودکار کشتیها برای جلوگیری از برخورد با یکدیگر استفاده میکنند. تغییر مسیر یا توقف یک نفتکش ۳۰۰ متری که صدها هزار تن نفت حمل میکند، زمان زیادی میبرد. و کشتیها ممکن است پیش از آن که کاملا مسیر خود را تغییر دهند چندین کیلومتر حرکت کنند.
اگر نتوانید مطمئن باشید که کشتیهای اطراف دقیقا کجا هستند، خطر برخورد افزایش مییابد، بهویژه در شب یا در شرایط دید ضعیف.
آلن وودوارد از دانشگاه ساری در بریتانیا، میگوید: «مشکل همین است. مسئله این نیست که شما بدانید به کجا میروید. مسئله این است که ندانید بقیه به کجا میروند.»
هیچ تایید رسمی درباره این که چه کسی پشت این اختلالهاست وجود ندارد، اما تحلیلگران نظامی بسیاری گمان میکنند که ایران عامل ایجاد اختلال برای کشتیها است. ایران همچنین تهدید کرده است که به هر کشتی که تلاش کند از تنگه هرمز عبور کند حمله خواهد کرد.
به گفته توماس ویتینگتون، پژوهشگر اندیکشده موسسه خدمات متحد سلطنتی، ابزارهای اختلال در سامانههای ناوبری ماهوارهای جهانی یا جیپیاس که ایران استفاده میکند احتمالا در داخل ایران تولید شدهاند یا با تجهیزاتی ساخته شدهاند که از روسیه یا چین تامین شده است.
او همچنین میگوید نیروهای آمریکایی در منطقه احتمالا از سامانههای اختلال برای محافظت از پایگاهها، نیروها و کشتیهای خود در برابر پهپادها و سلاحهای هدایتشونده با سامانههای ناوبری ماهوارهای جهانی استفاده میکنند.
وزارت دفاع آمریکا در پاسخ به پرسش بیبیسی گفت: «به دلیل ملاحظات امنیت عملیاتی درباره وضعیت قابلیتهای مشخص در منطقه اظهار نظر نمیکنیم.»
شان گورمن یکی از بنیانگذاران شرکت فناوری «زفر دات ایکس وای زد» است که گستره اختلال در کشورهایی از جمله اوکراین را تحلیل کرده است. دادههای هواپیماها میتواند نشان دهد چه زمانی اختلال در جیپیاس رخ میدهد، اما با بسته شدن حریم هوایی ایران، آقای گورمن مجبور شده منابع دیگری پیدا کند.
او در روزهای اخیر از دادههای راداری یک ماهواره برای شناسایی اختلال در ایران استفاده کرده است. اگرچه بیبیسی این دادهها را به طور مستقل تایید نکرده است، اما آقای گورمن میگوید دستگاههای ایجاد اختلال، ردپایی از تداخل ایجادشده در سیگنالهای رادار بر جای میگذارند که به او اجازه میدهد موارد اختلال در جیپیاس در سراسر کشور را آشکار کند.
او و همکارانش در سال ۲۰۲۴، از تلفنهای هوشمندی که به پهپادها متصل شده بودند، برای مطالعه اختلال در جیپیاس در اوکراین استفاده کردند. پهپادها پرواز میکردند در حالی که تلفنها اطلاعات جیپیاس را ثبت میکردند و اختلالهایی را که دریافت میشد، ثبت میکردند.
او توضیح میدهد: «ما اندازهگیریهای سامانه ناوبری ماهوارهای جهانی تمام آن گوشیها را بررسی میکردیم. با مقایسه دادههایی که از نقاط مختلف بهدست آمده بود، میشد محل دستگاه ایجادکننده اختلال را مشخص کرد.»
گورمن میگوید: «از میزان اختلال و اینکه چهقدر قدرتمند است، واقعا شگفتزده شده بودم.»
فناوریهای مختلفی برای محافظت در برابر اختلال در جیپیاس ارائه شده است. کاهش اثر این مشکل میتواند شامل شناسایی خودکار اختلال یا تداخل و تغییر به فرکانسهایی باشد که تحت تاثیر قرار نگرفتهاند.
شرکت دفاعی رِیتیان بریتانیا، دستگاهی به نام «لندشیلد» تولید میکند که در کوچکترین حالت تقریبا به اندازه یک توپ هاکی روی یخ است. این شرکت میگوید این «سامانه آنتن ضد اختلال» میتواند روی انواع مختلف وسایل نقلیه، از خودرو گرفته تا هواپیما، نصب شود و از چندین کانال برای غلبه بر اختلال استفاده میکند.
الکس رز پارفت، مدیر مهندسی رِیتیان بریتانیا، میگوید: «در حال حاضر شاهد افزایش قابل توجه تقاضا و ظرفیت برای محصولات ضد اختلال خود هستیم.»
شرکتهای دیگر نیز ابزارهای ناوبری توسعه دادهاند که ضعفهای جیپیاس را دور میزنند. شرکت استرالیایی «ادونسد نویگیشن» سامانهای طراحی کرده که میتواند با استفاده از دادههای ژیروسکوپها و شتابسنجها، همان حسگرهایی که گوشی تلفن برای تشخیص افقی یا عمودی شدنش به کار میبرد موقعیت یک وسیله نقلیه را تعیین کند.»
اما وقتی نوبت به تعیین موقعیت جغرافیایی میرسد، کریس شا، همبنیانگذار و مدیرعامل ادونسد نویگیشن میگوید فناوری شرکت او میتواند وقتی جی پی اس در دسترس نیست یا قابل اعتماد نیست، از گزینههای جایگزین استفاده کند.
این گزینهها شامل تطبیق تصاویر نوری از موقعیت فرد با تصاویر ماهوارهای، یا حتی تحلیل رایانهای موقعیت ستارگان در آسمان است.
شاو میگوید: «پردازش تصویر بسیار پیشرفته است. انجام کاری مانند نقشهبرداری ستارگان بسیار ارزان است.» با این حال او اضافه میکند: «فقط چندان دقیق نیست.» به همین دلیل ممکن است استفاده از چندین روش مختلف تحلیل موقعیت، ضروری باشد.
اگر حفاظت بهتری فراهم نشود، جیپیاس در شکل کنونی خود همچنان آسیبپذیر خواهد ماند. نکته مهم این است که سیگنالهایی که سامانههای مبتنی بر جیپیاس استفاده میکنند بسیار ضعیف هستند و بنابراین به راحتی دچار اختلال میشوند.
البته باید توجه داشت که ارتشها به نوعی از جیپیاس به نام «ام کد» دسترسی دارند؛ شکلی از این فناوری که به دقت، احراز هویت و رمزگذاری شده و در برابر اختلال بسیار مقاومتر است.
رمزی فارگر، مدیر موسسه سلطنتی ناوبری در بریتانیا میگوید اختلال در جیپیاس در آبهای اطراف ایران، خطر وقوع یک حادثه دریایی را افزایش میدهد. او پیشبینی میکند که گسترش روزافزون اختلال میتواند به معرفی گزینههای امنتر منجر شود.
مشابه گذار تدریجی از شبکههای وایفای که زمانی کاملا باز و عمومی بودند، به شبکههای امروزی که با رمز عبور محافظت میشوند.
او میگوید: «بهزودی به این دوره نگاه خواهیم کرد که از سیگنالهای باز سامانههای ناوبری ماهوارهای جهانی استفاده میکنیم و خواهیم گفت: خدایا، ما دیوانه بودیم، این واقعا تصمیم هوشمندانهای نبود.»
سازمان عفو بینالملل: مسئولان حمله به مدرسه میناب باید پاسخگو باشند
* تحقیق جامع نشان میدهد ایالات متحده با عدم اتخاذ همه اقدامات احتیاطی ممکن برای جلوگیری از آسیب به غیرنظامیان، حقوق بینالملل بشردوستانه را نقض کرده است.
* آمریکا مسئول حمله مرگبار به مدرسهای مملو از کودکان است که در آن ۱۶۸ نفر کشته شدند.
* مقامات ایالات متحده باید اطمینان حاصل کنند که تحقیقات درباره این حمله شفاف، جامع بوده و نتایج آن بهصورت عمومی منتشر شود.
سازمان عفو بینالملل امروز دوشنبه 16 مارس، اعلام کرد افرادی که در برنامهریزی و اجرای یک حمله غیرقانونی ایالات متحده به مدرسهای در میناب، استان هرمزگان در ایران که به کشتهشدن ۱۶۸ نفر، از جمله بیش از ۱۰۰ کودک انجامید، نقش داشتهاند باید پاسخگو شوند.
شواهد گردآوریشده توسط این سازمان، نشان میدهد که ساختمان مدرسه بهطور مستقیم هدف قرار گرفته و همراه با ۱۲ سازه دیگر در یک مجتمع مجاور متعلق به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی(IRGC) با سلاحهای هدایتشونده مورد اصابت قرار گرفته است. این امر نشاندهنده آن است که نیروهای آمریکایی در اجرای این حمله اقدامات احتیاطی لازم و ممکن برای جلوگیری از آسیب به غیرنظامیان را رعایت نکردهاند؛ امری که نقض جدی حقوق بینالملل بشردوستانه محسوب میشود.
این واقعیت که ساختمان مدرسه مستقیما هدف قرار گرفته و پیشتر بخشی از مجموعه سپاه پاسداران بوده، نگرانیهایی را ایجاد میکند مبنی بر اینکه نیروهای آمریکایی احتمالا بر اطلاعات اطلاعاتی قدیمی تکیه کرده و در انجام تعهد خود برای بررسی کامل و اطمینان از اینکه هدف مورد نظر یک هدف نظامی بوده است، کوتاهی کردهاند.
اریکا گوئهوارا-روساس، مدیر ارشد بخش تحقیقات، حمایت، سیاستگذاری و کارزارهای سازمان عفو بینالملل گفت:
«این حمله هولناک به مدرسهای که کلاسهای آن پر از کودکان بود، نمونهای تکاندهنده از بهای فاجعهبار و کاملاً قابل پیشبینی است که غیرنظامیان در جریان این درگیری مسلحانه میپردازند. مدارس باید مکانهایی امن برای یادگیری کودکان باشند. اما این مدرسه در میناب به صحنه یک کشتار جمعی تبدیل شد. مقامات ایالات متحده میتوانستند و باید میدانستند که این ساختمان یک مدرسه است. هدف قرار دادن یک شیئی غیرنظامی محافظتشده مانند مدرسه طبق حقوق بینالملل بشردوستانه بهطور کامل ممنوع است.»
مقامات ایالات متحده باید اطمینان دهند که تحقیقاتی که اعلام کردهاند بیطرفانه، مستقل و شفاف باشد. بررسی این حمله باید شامل فرآیند جمعآوری و ارزیابی اطلاعات، تصمیمگیریهای مربوط به تعیین هدف و اقدامات احتیاطی اتخاذشده باشد و همچنین بررسی کند که آیا و چگونه از هوش مصنوعی در هر یک از این مراحل استفاده شده است تا مشخص شود تصمیمات مربوط به هدفگیری چگونه اتخاذ شدهاند. نتایج این تحقیقات باید بهصورت عمومی منتشر شود.
در مواردی که شواهد کافی وجود دارد، مقامات صالح باید هر فردی را که مظنون به مسئولیت کیفری است تحت پیگرد قرار دهند. قربانیان و خانوادههای آنان حق دارند از حقیقت آگاه شوند و عدالت را ببینند و باید جبران کامل خسارت دریافت کنند؛ از جمله اعاده حقوق، توانبخشی و پرداخت غرامت بابت آسیبهای واردشده به غیرنظامیان.
اریکا گوئهوارا-روساس افزود: «اگر مهاجمان نتوانسته باشند ساختمان را بهعنوان یک مدرسه شناسایی کنند و با این حال حمله را انجام داده باشند، این امر نشاندهنده سهلانگاری فاحش در برنامهریزی حمله و شکست شرمآور اطلاعاتی در ارتش آمریکا و نقض جدی حقوق بینالملل بشردوستانه خواهد بود. از سوی دیگر، اگر ایالات متحده میدانسته که مدرسه در مجاورت مجتمع سپاه پاسداران قرار دارد و با این حال بدون اتخاذ تمام اقدامات احتیاطی ممکن -مانند انجام حمله در شب زمانی که مدرسه خالی بوده یا ارائه هشدار مؤثر قبلی به غیرنظامیانی که احتمالا تحت تأثیر قرار میگرفتند-اقدام به حمله کرده باشد، این اقدام بهمعنای انجام یک حمله بیتمایز و بیملاحظه است که منجر به کشته و زخمی شدن غیرنظامیان شده و باید بهعنوان جنایت جنگی مورد تحقیق قرار گیرد.»
وی همچنین گفت: «از سوی دیگر، مقامات ایرانی نیز باید فورا و تا حد امکان غیرنظامیان را از نزدیکی اهداف نظامی دور کنند و اجازه دهند ناظران مستقل وارد کشور شوند. همچنین باید دسترسی به اینترنت را دوباره برقرار کنند تا ۹۲ میلیون نفر در ایران بتوانند به اطلاعات حیاتی دسترسی داشته باشند و با عزیزان خود تماس بگیرند.»
تصاویر ویدئویی، تصاویر ماهوارهای و مصاحبه با سه منبع مستقل که اطلاعات مستقیمی درباره وضعیت میناب داشتهاند نشان میدهد که یک حمله هوایی در صبح ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ به مدرسه ابتدایی شجره طیبه اصابت کرده و موجب کشته و زخمی شدن غیرنظامیان، از جمله کودکان، والدین و معلمان شده و خسارات و ویرانی گستردهای به بار آورده است. در این مدرسه هم دختران و هم پسران تحصیل میکردند و در طبقات جداگانه آموزش میدیدند.
تحلیل سازمان عفو بینالملل، از شواهد صوتیـتصویری مربوط به اصابت موشکها به مجتمع مجاور سپاه پاسداران و همچنین بقایای موشکهایی که توسط رسانههای دولتی ایران منتشر شده است نشان میدهد که احتمالاً در این حمله از موشک تاماهاوک ساخت آمریکا استفاده شده است. موشکهای تاماهاوک در این درگیری منحصرا توسط نیروهای ایالات متحده استفاده میشوند و موشکهایی با هدایت دقیق هستند.
این مدرسه بهطور جداگانه هدف قرار گرفته و در چارچوب حملهای به ۱۲ سازه دیگر در مجتمع مجاور سپاه پاسداران مورد اصابت قرار گرفته است؛ موضوعی که نگرانیهای جدی ایجاد میکند مبنی بر اینکه هدفگیری آن احتمالا بر اساس اطلاعات قدیمی انجام شده است. روزنامه نیویورک تایمز در تاریخ ۱۱ مارس ۲۰۲۶ گزارش داد که یک بررسی اولیه توسط ارتش ایالات متحده نشان داده است حمله به مدرسه نتیجه اتکا به دادههای قدیمی بوده است.
هرگونه استفاده کنونی یا آینده از هوش مصنوعی میتواند خطر چنین خطاهایی را افزایش دهد. همچنین در تاریخ ۱۱ مارس ۲۰۲۶، برد کوپر، فرمانده فرماندهی مرکزی ایالات متحده(CENTCOM) تایید کرد که آمریکا از ابزارهای پیشرفته هوش مصنوعی برای پردازش حجم عظیمی از دادههای مرتبط با عملیات استفاده میکند.
اتکای ظاهری ایالات متحده به اطلاعات قدیمی که وضعیت دیرینه مدرسه ابتدایی شجره طیبه بهعنوان یک شیئی غیرنظامی را منعکس نمیکرد، نقض جدی اصل احتیاط محسوب میشود؛ بهویژه تعهد به انجام همه اقدامات ممکن برای اطمینان از اینکه هدف مورد نظر یک هدف نظامی است.
در پی این حمله، رسانهها و سایر سازمانها توانستند بهسرعت تأیید کنند که ساختمانی که مدرسه در آن قرار داشت دستکم از سال ۲۰۱۶ از سایر بخشهای این مجموعه جدا شده بود. این امر نشان میدهد که طرفهای درگیر در این جنگ -که به قابلیتها و فناوریهای بسیار پیشرفتهتری برای جمعآوری اطلاعات دسترسی دارند- بدون تردید قادر بودهاند همین اطلاعات را گردآوری و تایید کنند؛ اطلاعاتی که باید به تصمیم برای عدم حمله به مدرسه منجر میشد.
پس از وقوع این حمله، مقامات ایرانی از رنج خانوادههای قربانیان و کودکان بازمانده برای اهداف تبلیغاتی سوءاستفاده کردهاند.
سازمان ملل: حمله هوایی اسرائیل به زندان اوین جنایت جنگی است
خبرگزاری رویترز / ۱۶ مارس ۲۰۲۶
رییس یک هیات تحقیق سازمان ملل، روز دوشنبه اعلام کرد که حمله هوایی سال گذشته اسرائیل به یک زندان، «جنایت جنگی» محسوب میشود. وی همچنین نسبت به مخاطرات سرکوب بیشتر در پی بمبارانهای جاری توسط آمریکا و اسرائیل هشدار داد.
مقامات ایران اعلام کردهاند که در جریان نبرد هوایی با اسرائیل در ژوئن گذشته، بیش از ۷۰ نفر در پی حمله اسرائیل به زندان اوین تهران کشته شدند. این بازداشتگاه که به نگهداری زندانیان سیاسی شهرت دارد، در جریان آخرین حملات هوایی مشترک آمریکا و اسرائیل نیز آسیب دیده است؛ امری که موجب افزایش نگرانیها درباره وضعیت بازداشتیها، از جمله یک زوج بریتانیایی، شده است.
سارا حسین، رییس «هیات مستقل بینالمللی حقیقتیاب درباره ایران»، در شورای حقوق بشر سازمان ملل اظهار داشت: «ما به دلایل موجهی دست یافتهایم که باور کنیم اسرائیل با انجام حملات هوایی به زندان اوین، مرتکب جنایت جنگی «هدایت عامدانه حملات علیه یک هدف غیرنظامی» شده است.» وی افزود که در این حادثه ۸۰ نفر، شامل یک کودک و هشت زن، کشته شدهاند.
جدیدترین گزارش او که بر پایه مصاحبه با قربانیان و شاهدان، تصاویر ماهوارهای و سایر اسناد تنظیم شده است، روز دوشنبه به شورا ارائه شد.
اسرائیل همکاری خود با این شورا را که وظیفه مستندسازی موارد نقض حقوق بشر و انجام تحقیقات را بر عهده دارد، قطع کرده و صندلیاش در این نشست خالی بود. دفتر نخستوزیر، وزارت امور خارجه و ارتش اسرائیل نیز به درخواستها برای اظهار نظر، پاسخ فوری ندادند.
خانم حسین ضمن محکوم کردن افزایش تلفات غیرنظامیان در ایران، ابراز نگرانی کرد که کارزار بمباران فعلی ممکن است منجر به برخورد شدیدتر ایران با مخالفان شود؛ وی در این زمینه به افزایش آمار اعدامها پس از حملات سال گذشته اشاره کرد.
او گفت: «درس اصلی حاصل از تحقیقات ما در این زمینه روشن است: اقدام نظامی خارجی، پاسخگویی ایجاد نمیکند و تغییر معناداری به همراه نمیآورد؛ بلکه برعکس، خطر تشدید سرکوبهای داخلی را در پی دارد.»
مای ساتو، گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور حقوق بشر ایران نیز نسبت به وضعیت بازداشتشدگان، از جمله کسانی که در جریان اعتراضات گسترده ژانویه بازداشت شدهاند، ابراز نگرانی کرد. به گفته وی، خانوادهها موفق به برقراری تماس با بستگان خود نشدهاند و کمبود مواد غذایی و دارو در زندانها به شدت رو به افزایش است.
علی بحرینی، سفیر ایران، خواستار محکومیت حملات آمریکا و اسرائیل شد و اعلام کرد که این حملات تاکنون منجر به کشتهشدن بیش از ۱۳۰۰ نفر در ایران شده است.
سازمان جهانی بهداشت: شش بیمارستان در ایران تخلیه شدهاند
خبرگزاری رویترز / ۱۶ مارس ۲۰۲۶
یکی از مقامات سازمان جهانی بهداشت، روز دوشنبه 16 مارس، اعلام کرد که جنگ ایالات متحده و اسرائیل علیه ایران باعث تخلیه شش بیمارستان در کشور شده است، اما تا این لحظه نظام درمانی ایران توانسته است پایداری خود را حفظ کند و مقامات ایرانی تاکنون درخواستی برای دریافت کمک اضطراری از این نهاد جهانی ارائه نکردهاند.
حَنان بلخی، مدیر منطقهای سازمان جهانی بهداشت، در گفتوگو با رویترز گفت:
«زیرساختهای بهداشتی و خدمات مراقبتهای اولیه در ایران از کیفیت و استحکام بالایی برخوردار است و در حال حاضر این نظام قادر است مجروحان و مصدومان را پذیرش و درمان کند.»
نماینده دائم ایران در سازمان ملل متحد در ژنو، علی بحرینی، نیز روز دوشنبه اعلام کرد از زمان آغاز درگیریها در ۲۸ فوریه بیش از ۱۳۰۰ نفر کشته و بیش از ۷۰۰۰ نفر مجروح شدهاند.
سازمان جهانی بهداشت که دفتر آن در تهران مستقر است و در زمینه کنترل و مدیریت بیماریها با مقامات ایرانی همکاری دارد، تاکنون ۱۸ حمله به مراکز درمانی و کشته شدن هشت نفر از کارکنان پزشکی را تایید کرده است.
بلخی افزود که این سازمان برنامههای اضطراری آمادهای برای ارسال تجهیزات و تدارکات در صورت وخامت اوضاع دارد.
وی هشدار داد یکی از خطرات احتمالی، بروز «باران سیاه» ناشی از نشت ترکیبات سمی از تاسیسات نفتی آسیبدیده است که میتواند با افزایش عفونتهای دستگاه تنفسی، فشار بیشتری بر نظام درمانی ایران وارد کند.
درخواست مای ساتو برای کاهش حملات نظامی و رسیدگی به سرکوب اعتراضات
مای ساتو، گزارشگر ویژه حقوقبشر سازمان ملل در امور ایران، در نشست شورای حقوقبشر سازمان ملل درباره این کشور، خواستار توقف حملات نظامی و رسیدگی به سرکوب خشونتبار اعتراضهای دیماه ۱۴۰۴ شد.
خانم ساتو روز دوشنبه ۲۵ اسفند-16 مارس، گفت: «مردم ایران سطح زیادی از خشونت و فقدان را تحمل کردهاند. اول یک تشدید تنش نظامی همراه با محدودیت و بعد یک اعتراضات سراسری که با سرکوب مرگبار و بازداشت گسترده همراه بود. و قبل از اینکه آنها بتوانند نفس بکشند یک حمله نظامی دیگر.»
او افزوده که مردم ایران «کشته شدند، بازداشت شدند، بیجا شدند و ارتباطشان با دنیا قطع شده است. آنها بین تحریم و خفقان بیامان گرفتار شدند. خشونت و مرگ زیادی وجود داشته است.»
گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل، خواستار توجه به مردم ایران بهعنوان محور هر راهحلی شد و ضمن درخواست برای توقف جنگ، گفت: «همه طرفها باید فورا گفتوگوی دیپلماتیک را از سر بگیرند. هر مسیری باید حقوق بشر، خواسته مردم ایران و پاسخگویی کامل درباره نقض قوانین بینالمللی از سوی همه طرفها را در نظر بگیرد.»
مای ساتو در عین حال تاکید کرد که پس از پایان جنگ، «جامعه بینالمللی نباید نگاهش را از آنچه در اعتراضهای دی ماه و سرکوب مرگبار آن رخ داد، برگرداند». او گفت: «مردم ایران در رسیدن به آیندهای دیگر و ایجاد تغییر بنیادین متحد هستند. آنها تلاش خود در تعیین سرنوشتشان را نمایش دادهاند. این باید محور هر راهحلی باشد.»
در این نشست سارا حسین، رییس کمیته حقیقتیاب سازمان ملل نیز با ارائه شرحی از شدت سرکوب اعتراضات دیماه ازجمله کشته شدن بیش از هفت هزار نفر بر اساس گزارشهای نهادهای حقوقبشری و بازداشت گسترده معترضان و کادر درمان و هجوم به بیمارستانها، گفت: «عدالت را نمیشود از طریق جنگ ایجاد کرد.»
به گفته او «مردم ایران بین یک کارزار نظامی گسترده از یک سو و دولت خودشان با سابقه طولانی سرکوب از سوی دیگر، گرفتار شدهاند.»
هیات بینالمللی حقیقتیاب سازمان ملل متحد درباره ایران در گزارش تازه خود به شورای حقوق بشر، که ۲۰ اسفند منتشر شد، اعلام کرده است که الگوی سرکوب اعتراضات و نقض گسترده حقوق بشر در ایران میتواند مصداق «جنایت علیه بشریت» باشد. این گزارش که در نشست شصتویکم شورای حقوق بشر ارائه شده، به بررسی سرکوب اعتراضات، عملکرد نهادهای امنیتی و قضایی و همچنین الگوی سرکوب فرامرزی مخالفان توسط جمهوری اسلامی میپردازد. شورای حقوق بشر در ژانویه ۲۰۲۶ ماموریت این هیات را برای ادامه تحقیقات و مستندسازی نقضهای حقوق بشر در ایران تا سال ۲۰۲۸ تمدید کرده است.
در این گزارش آمده است که اعتراضات سراسری که از ۲۸ دسامبر ۲۰۲۵ در پی بحران اقتصادی آغاز شد، به سرعت به مطالبات گسترده سیاسی تبدیل شد و به تمام ۳۱ استان ایران گسترش یافت.
هیات با استناد به دادههای سازمانهای حقوق بشری گزارش میدهد که در جریان سرکوب این اعتراضات بیش از ۷۰۰۰ نفر کشته شدهاند که حدود ۶۵۰۰ نفر از آنها معترضان بودهاند. در میان قربانیان بیش از ۲۳۰ کودک نیز دیده میشود و حدود ۲۰۰ نفر از نیروهای امنیتی نیز در جریان درگیریها جان خود را از دست دادهاند.
قوه قضاییه خواستار اجرای سریع احکام علیه متهمان مرتبط با «متجاوز» شد
رییس قوه قضاییه ایران روز دوشنبه خواستار اجرای سریع و بدون «مماشات» احکام صادره علیه افرادی شد که متهم به ارتباط با اسرائیل و ایالات متحده هستند. غلامحسین محسنی اژهای گفت: «در اجرای احکام قطعی صادر شده در قبال آن دسته از عناصری که در شرایط جنگی و اغتشاشات، مرتکب جنایت شدهاند و به دشمن متجاوز وابستگی داشتهاند نیز نباید تعلل» کنیم.
به نوشته خبرگزاری فرانسه، در هفتههای اخیر مقامات جمهوری اسلامی عملیات گستردهای را در سراسر کشور انجام داده و صدها نفر را به ظن همکاری با اسرائیل و ایالات متحده بازداشت کردهاند.
نمایش مشخصات تصویر: یک جفت صندل لاستیکی در داخل یک ساختمان مسکونی آسیبدیده پس از حمله هوایی در تهران، در ۱۲ مارس ۲۰۲۶ دیده میشود. منبع: AFP
نتیجهگیری
تنها چند روز مانده به نوروز، مردم حالوهوای جشن ندارند و در عوض با ترس، مرگ و بیخبری دستوپنجه نرم میکنند.
سایه سنگین جنگ علاوه بر کشتار مردم عادی و ویرانی زیرساختهای اقتصادی و اجتماعی، کودکان نیز قربانی میشوند. 168 کودک دبستانی در کلاس درس در میناب روز اول جنگ در نهم اسفند 1404، با حمله موشکی آمریکا به این مدرسه، جان باختند. تا امروز بیش از ۲۰۰ کودک در ایران قربانی حملات نظامی آمریکا و اسرائیل شدهاند، حملاتی که ادعا میشود «نقطهزنی» هستند. تلویزیونها مورد حمایت دولت اسرائیل و سلطنتطلبان به ویژه انترنشنال، این حملات وحشیانه با توپ و موشک و هواپیما و کشتار مدرم و ویرانی کشور را «کمک به مردم ایران»، تبلیغ و ترویج میکنند. رضا پهلوی، این طوطی نتانیاهو، هرچه او و ترامپ میگوید دست و پا شکسته تکرار میکند و تاکید دارد گفته بودیم کمک در راه است؛ اکنون این کمک به شما آغاز شده است؟!
در ادامه این جنگ خانمانسوز، میلیونها کودک نیز با فشار روانی این جنگ دست بهگریبان هستند. مادران یا داغدیدهاند یا دلنگران. گفته میشود: در حال حاضر صدای انفجار، اضطراب از دست دادن عزیزان و رویای ساده بازگشت به زندگی عادی، بزرگترین آرزوی بسیاری از ایرانیان داخل و خارج کشور است. تاریخ شاید روایت جنگها را از زبان جنگطلبان و قدرتها نوشته شود، اما واقعیت انسانی آن، در زندگی واقعی کودکان و زنان و مردمی ثبت میشود که برای حفظ جان خود و خانواده و همیسایههایشان تلاش میکنند و کودکانی که در میان آوارها، به دنبال آیندهای امنتر میگردند.
گزارشهای سازمانهای بینالمللی، نشان میدهد که پیامدهای جنگ بیش از همه بر گروههای غیرنظامی، بهویژه زنان و کودکان، متمرکز میشود. بر اساس گزارشهای یونیسف، بیش از ۴۷۳ میلیون کودک در جهان، یعنی بیش از یک کودک از هر شش کودک، در مناطق درگیر با جنگ یا خشونت زندگی میکنند. این رقم در مقایسه با دهه ۱۹۹۰ تقریبا دو برابر شده است.
این آمار تنها بخشی از واقعیتی است که در میدانهای جنگ جریان دارد، واقعیتی تلخ که در آن، کودکان نه تصمیمگیرندهاند و نه نقشی در منازعات دارند، اما بیشترین هزینه را میپردازند.
اغلب در معادلات سیاسی و نظامی، معمولا آنچه که در سرخط اخبار قرار میگیرد، تعداد موشکها، قدرت تسلیحات و موازنه نیروها است. با این حال در پس تحلیلهای نظامی، لایهای انسانی و کمتر دیدهشده وجود دارد، آن هم زندگی روزمره میلیونها زن و کودکی است که ناخواسته در میانه جنگها گرفتار میشوند.
بر اساس ارزیابیهای میدانی یونیسف، در برخی مناطق جنگی، بیش از ۷۰ درصد کودکان نشانههایی از اضطراب یا افسردگی ناشی از جنگ نشان میدهند.
در چنین شرایطی، مفهوم امنیت برای کودک تغییر میکند. جایی که باید خانه و خانواده منبع آرامش باشند، اغلب پناهگاهها یا ساختمانهای نیمهویران به تنها مکانهای امن تبدیل میشوند.
طبق گزارشهای سازمانهای وابسته به سازمان ملل، کودکان در مناطق جنگی بسیار بیشتر از دیگر کودکان در معرض ترک تحصیل، سوءتغذیه و محرومیت از خدمات بهداشتی قرار دارند.
از دست دادن خانواده نیز یکی از تلخترین پیامدهای جنگ است. کودکانی که والدین خود را از دست میدهند یا از آنها جدا میشوند، بیشتر در معرض کار اجباری، سوءاستفاده یا قاچاق انسان قرار میگیرند. در بسیاری از بحرانهای انسانی، کودکان بخش بزرگی از جمعیت آواره را تشکیل میدهند.
بر اساس دادههای سازمان ملل، تا پایان سال ۲۰۲۳ بیش از ۴۷ میلیون کودک در جهان به دلیل جنگ و خشونت آواره شدهاند. این جابهجاییهای اجباری نهتنها زندگی روزمره کودکان را مختل میکند، بلکه آینده آموزشی و اجتماعی آنها را نیز به خطر میاندازد.
در جنگها و منازعات، زنان در حالی که خود تحت فشار روانی و شرایط ناامن زندگی میکنند، باید از کودکان، سالمندان و دیگر اعضای خانواده مراقبت کنند.
در شرایط جنگی، بسیاری از زنان ناچار میشوند همزمان نقشهای متعددی را ایفا کنند، از مراقبت از خانواده گرفته تا تأمین معاش. اقتصادهای درگیر جنگ معمولا با رکود، بیکاری و افزایش قیمتها مواجه میشوند و همین امر فشار اقتصادی شدیدی بر خانوادهها وارد میکند.
در کنار همه این مسائل، دسترسی به خدمات درمانی نیز بهشدت محدود میشود. تخریب زیرساختهای پزشکی، کمبود دارو و محدود شدن دسترسی به بیمارستانها، سلامت زنان را در معرض خطر قرار میدهد.
زنان باردار در مناطق جنگی اغلب با خطرات جدی روبهرو هستند، زیرا دسترسی به مراقبتهای پیش از زایمان یا خدمات زایمان ایمن بهشدت کاهش مییابد. در بسیاری از بحرانهای انسانی، زنان همچنین در معرض خطرات دیگری مانند خشونت مبتنی بر جنسیت یا سوءاستفاده قرار میگیرند. سازمانهای بینالمللی بارها هشدار دادهاند که ناامنی و جابهجایی اجباری میتواند این خطرات را افزایش دهد.
علاوه بر این، جنگ اغلب باعث گسترش فقر و نابرابری میشود. در بسیاری از کشورهایی که درگیر جنگ هستند، نرخ فقر بهطور قابل توجهی بالاتر از کشورهای بدون درگیری است.
در چنین شرایطی، کودکان و زنان نخستین گروههایی هستند که با کمبود غذا، خدمات درمانی و آموزش روبهرو میشوند. وقتی نسل جدیدی از کودکان در محیطی سرشار از ناامنی و اضطراب رشد کند، اثرات آن ممکن است برای دههها در ساختار اجتماعی باقی بماند.
بر اساس آمارهای جهانی، کودکان حدود ۴۰ درصد جمعیت پناهندگان جهان را تشکیل میدهند و نزدیک به نیمی از آوارگان داخلی نیز کودک هستند. زندگی در اردوگاههای موقت یا مناطق مرزی معمولا با مشکلات متعددی همراه است: کمبود غذا، دسترسی محدود به خدمات بهداشتی، ازدحام جمعیت و ناامنی. در چنین شرایطی، زنان و کودکان بیشتر در معرض بیماری، سوءتغذیه و آسیبهای اجتماعی قرار میگیرند.
در برخی موارد، این آوارگی سالها ادامه پیدا میکند و نسل جدیدی از کودکان در اردوگاهها متولد میشوند، کودکانی که بخش بزرگی از زندگی خود را خارج از سرزمین اصلیشان سپری میکنند.
به همین دللایل، بسیاری از نهادهای بینالمللی بر ضرورت حمایت از غیرنظامیان، ایجاد مسیرهای امن برای کمکهای انسانی و فراهم کردن خدمات آموزشی و روانی برای کودکان و زنان تاکید میکنند.
از سوی دیگر، گزارشها حاکی از کشتهشدن کارگران شیفت شب در پالایشگاهها(نظیر شهر ری) و شهرکهای صنعتی بر اثر حملات هوایی است که کار در محیط کار را به یک میدان نبرد تبدیل کرده است. در چنین وضعیتی، تعطیلی گسترده و بلاتکلیف کارخانهها و کارگاههای کوچک و متوسط، منبع درآمد میلیونها خانواده کارگری را قطع کرده و بسیاری از کارفرمایان از پرداخت حقوق سر باز زدهاند.
کمبود کالاهای اساسی و سقوط بیشتر ارزش ریال در مقابل ارزهای خارجی، تورمی را رقم زده که حتی پیش از جنگ، دستمزد کارگران کفاف زندگی آنان را نمیکرد.
در ادامه این جنگ، شورای عالی کار در اسفند ۱۴۰۴، حداقل دستمزد کارگران برای سال ۱۴۰۵ را حدود ۱۶ میلیون و ۶۲۵ هزار تومان تعیین کرد. اگرچه این رقم نسبت به سال قبل(حدود ۱۰ میلیون و ۳۰۰ هزار تومان) افزایشی ۶۰ درصدی را نشان میدهد، اما اعتراضت کارگران را برانگیخته است، چرا که این افزایش در شرایطی رخ داده که هزینههای واقعی زندگی(سبد معیشت) به دلیل تورم فزاینده و اختلالات ناشی از جنگ، چیزی بین ۴۵ تا ۶۰ میلیون تومان برآورد میشود. به این ترتیب، این مصوبه از دید کارگران نه تنها کمکی به جبران فاصله عمیق با هزینههای زندگی نمیکند، بلکه در شرایط جنگی که سفرهها خالیتر از همیشه شده، شکاف بین درآمد و نیازهای اساسی را عمیقتر ساخته است.
در حالی که احمد میدری، وزیر کار، افزایش هزینه سبد معیشت را ۱۳ تا ۱۹ میلیون تومان اعلام کرده، در حالی که افزایش دستمزد تنها ۶ میلیون تومان بوده است.
اکنون حداقل دستمزد ۱۰۰ دلاری ایران در مقابل ۶۵۵ دلار ترکیه، ۸۰۰ دلار عربستان و ۲۲۷۰ دلار عراق قرار دارد.
به این ترتیب، جنگ تنها یک رویداد نظامی نیست؛ پدیدهای است که ساختارهای روانی و عاطفی جوامع را دگرگون میکند و مرز میان «میدان نبرد» و «زندگی روزمره» را تا حد زیادی از میان میبرد. حتی کسانی که در فاصله جغرافیایی بسیار دورتر از منطقه درگیری زندگی میکنند، ممکن است از نظر روانی در متن بحران قرار بگیرند.
در شرایط بحران، طبیعی است که افراد احساس ترس، خشم یا غم داشته باشند. فشار آوردن به خودتان برای «خوشحال بودن» یا «مفید ماندن» میتواند باعث شود احساس بدتری داشته باشید.
در چنین وضعیتی، خواست قطع فوری جنگ و مبارزه پیگیر مردمی در جهت سرنگونی جمهوری اسلامی، از شعارهای مهم و تاریخی نیروهای آزادیخواه و برابریطلب و ضدجنگ جهان در این دوره است.
دوشنبه بیست و پنجم اسفند 1404-شانزدهم مارس 2-26
