مبارزان کمونیست
بهرام رحمانی
اکنون جامعه جهانی شاهد یک واقعه تاریخی مهمی است که همه نهادهای حقوقی و قوانین بینالمللی بیارزش میکند و خبر از قوانین بینالمللی جدیدی میدهد که تا دیروز آدمربایی نامیده میشد اما اکنون بسیاری از گرایشات سیاسی نزدیک به حاکمیتها و بسیاری از دولتهای سرمایهداری از این آدمربایی دولت آمریکا به ریاست جمهوری ترامپ استقبال کردهاند و یا مهر سکوت بر لب زدهاند.
رسانهها روز شنبه سوم ژانویه 12026، از وقوع انفجارهای قوی در مناطقی از کارکاس، پایتخت ونزوئلا خبر دادند. بر اساس این گزارش، این حملات هوایی چندین پایگاه از جمله مجتمع نظامی «فورت تونا»، پادگان «لا کارلوتا» و فرودگاه «ایگوئروته» را هدف قرار داد.
روز شنبه 13 دی 1404-3 ژانویه 2026، آمریکا به ونزوئلا حمله کرد. وزیر دفاع ونزوئلا گفته است: بخش عمده تیم امنیتی مادورو در عملیات نیروهای آمریکایی کشته شدند.
بهگفته منابع آمریکایی، نیروهای ویژه آمریکا، از جمله یگان دلتا فورس ارتش، یک نمونه کاملا مشابه از خانه امن نیکلاس مادورو ساخته بودند و بارها نحوه ورود به این اقامتگاه بهشدت محافظتشده را تمرین کرده بودند.
بر اساس گفتههای یکی از منابع مطلع، سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا(سیآیای) از ماه اوت یک تیم کوچک را در محل مستقر کرده بود که توانسته بود الگوی رفتوآمد و زندگی مادورو را بهدقت زیر نظر بگیرد. این اطلاعات نقش کلیدی در موفقیت عملیات داشت.
دو منبع دیگر به رویترز گفتهاند که سیآیای همچنین فردی نزدیک به مادورو را بهعنوان منبع در اختیار داشت که تحرکات او را زیر نظر میگرفت و در جریان عملیات، محل دقیق حضور او را مشخص میکرد.
پس از فراهم شدن همه مقدمات، ترامپ چهار روز پیش از ۱۳ دیماه دستور اجرای عملیات را صادر کرد، اما به توصیه برنامهریزان نظامی و اطلاعاتی، اجرای آن تا بهبود شرایط جوی و کاهش پوشش ابری به تعویق افتاد.
عملیات بامداد شنبه آغاز شد. ترامپ که بههمراه مشاورانش در اقامتگاه مارالاگو در پامبیچ فلوریدا حضور داشت، روند عملیات را بهصورت زنده تماشا میکرد.
پنتاگون طی ماههای اخیر یک آرایش گسترده نظامی در منطقه دریای کارائیب ایجاد کرده بود؛ از جمله اعزام یک ناو هواپیمابر، ۱۱ ناو جنگی و بیش از ۱۰ جنگنده اف-۳۵. در مجموع، بیش از ۱۵ هزار نیروی نظامی آمریکا وارد منطقه شده بودند؛ حضوری که مقامهای آمریکایی پیشتر آن را در قالب «عملیات ضد قاچاق مواد مخدر» توجیه کرده بودند.
بهگفته یکی از منابع، هسته اصلی تیم تصمیمگیرنده شامل استیون میلر، مشاور ارشد ترامپ، مارکو روبیو وزیر خارجه، پیت هگست وزیر دفاع و جان رتکلیف رییس سازمان سیا بوده است. این گروه ماهها با برگزاری نشستها و تماسهای منظم -گاه بهصورت روزانه- روی این پرونده کار میکردند و بهطور مرتب با رییسجمهور در تماس بودند.
ژنرال دن کین، عالیترین مقام نظامی ایالات متحده، روز شنبه به خبرنگاران گفت که در این عملیات بیش از ۱۵۰ هواپیما از ۲۰ پایگاه در سراسر نیمکره غربی به پرواز درآمدهاند؛ از جمله جنگندههای اف-۳۵ و اف-۲۲ و بمبافکنهای بی-۱.
دونالد ترامپ، رییسجمهور آمریکا، میگوید ایالات متحده تا زمان «گذار امن» ونزوئلا را اداره خواهد کرد. پس از «دستگیری» رییسجمهور نیکلاس مادورو و همسرش سیلیا فلورس، ترامپ میگوید ایالات متحده «بسیار قوی «در صنعت نفت ونزوئلا دخالت خواهد کرد. آنها به نیویورک منتقل شدهاند و در آنجا با کیفرخواست روبهرو خواهند شد.
در آستانه حمله آمریکا، رهبر ونزوئلا در گزارشهای رسانههای آمریکایی بهعنوان فردی توصیف شد که بهشدت به مشاوران و محافظان کوبا، یکی از متحدان نزدیک خود، وابسته است.
پیش از این، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه ترامپ، گفته بود که مقامات دولت کوبا باید از حمله آمریکا به ونزوئلا «نگران» باشند، اما ترامپ به نیویورک پست گفت که حملات مشابهی را در کوبا انجام نخواهد داد.
ترامپ به نیویورک پست گفت: «نه، کوبا به خواست خود سقوط خواهد کرد. کوبا بسیار ضعیف عمل میکند.»
ترامپ میگوید اگر معاون رییسجمهور ونزوئلا «هر کاری که ما میخواهیم انجام دهد» هیچ نیروی آمریکایی در ونزوئلا مستقر نخواهد شد
ترامپ گفته است تا زمانی که دلسی رودریگز، معاون رییسجمهور ونزوئلا، با برنامههای ایالات متحده برای این کشور همراه باشد، نیروهای آمریکایی را در ونزوئلا مستقر نخواهد کرد.
ترامپ در پاسخ به سئوال خبرنگار نیویورک پست در مورد اینکه آیا نیروهای آمریکایی برای اداره کشور در محل مستقر خواهند شد، گفت: «اگر معاون رییسجمهور مادورو کاری را که ما میخواهیم انجام دهد، ما مجبور به انجام این کار نخواهیم بود.»
ترامپ به رسانهها گفت: «ما بارها با او(رودریگز) صحبت کردهایم و او درک میکند.»
نکات مهم کنفرانس خبری ترامپ
آمریکا ونزوئلا را با یک گروه اداره خواهد کرد و روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، روی جزئیات کار خواهد کرد.
او در مورد اینکه آیا ماریا کورینا ماچادو، رهبر مخالفان ونزوئلا، میتواند آن کشور را اداره کند، ابراز تردید کرد و گفت که او از حمایت یا احترام مردم برخوردار نیست.
ایالات متحده از اعزام نیرو به ونزوئلا نمیترسد.
ایالات متحده «مقدار عظیمی از ثروت را از زمین بیرون خواهد کشید» که به گفته او «به شکل بازپرداخت خساراتی که آن کشور به ما وارد کرده است» به ونزوئلاییها و ایالات متحده خواهد رسید.
شرکتهای نفتی آمریکایی به ونزوئلا خواهند رفت، «میلیاردها دلار خرج خواهند کرد، زیرساختهای به شدت آسیبدیده، زیرساختهای نفتی را تعمیر خواهند کرد و شروع به کسب درآمد برای کشور خواهند کرد.»
ترامپ گفته است که ایالات متحده «آماده انجام حمله دوم و بسیار بزرگتر» در ونزوئلا است، اما با توجه به «موفقیت» عملیات اول، بعید است که نیازی به این کار باشد.
او گوستاوو پترو، همتای کلمبیایی خود را که در ماههای اخیر با او مشاجره داشته، بهطور ضمنی تهدید کرد.
ترامپ: مادورو در جریان حمله سعی داشت به «مکان امن» برود
وقتی از ترامپ پرسیده شد که آیا نیروهای آمریکایی میتوانستند مادورو را در جریان حمله بکشند، او پاسخ داد: «ممکن بود این اتفاق بیفتد… او سعی داشت به مکانی امن برود».
ترامپ گفت: «شلیک زیادی صورت گرفت… او سعی داشت به مکانی امن برود که امن نبود، زیرا در منفجر میشد. او به در رسید. او نتوانست آن را ببندد.»
ترامپ گفت عملیات آمریکا در ونزوئلا «باید هشداری برای هر کسی باشد که حاکمیت آمریکا را تهدید کند یا جان آمریکاییها را به خطر بیندازد.»
ترامپ گفت: «ناوگان آمریکا همچنان در موقعیت خود باقی میماند و ایالات متحده تمام گزینههای نظامی را تا زمانی که خواستههای آمریکا بهطور کامل برآورده و برآورده شود، حفظ میکند.»
او افزود: «همه چهرههای سیاسی و نظامی در ونزوئلا باید درک کنند که آنچه برای مادورو اتفاق افتاده است، میتواند برای آنها نیز اتفاق بیفتد – و اگر آنها حتی با مردم خود عادل و منصف نباشند، این اتفاق برای آنها نیز خواهد افتاد.»
ترامپ گفته است: «ونزوئلا بهطور فزایندهای میزبان دشمنان خارجی در منطقه ما بود و سلاحهای تهاجمی تهدیدآمیزی به دست میآورد.» او ادعا کرده است که برخی از این سلاحها یک شبه علیه نیروهای آمریکایی استفاده شدهاند.
او گفت: «دولتهای دیگر این تهدیدهای امنیتی رو به رشد در نیمکره غربی را نادیده گرفتهاند یا حتی به آنها کمک کردهاند. تحت دولت ترامپ، ما قدرت آمریکا را به شیوهای بسیار قدرتمند در منطقه خود دوباره تثبیت میکنیم.»
ترامپ گفته است که مداخله ایالات متحده در ونزوئلا درهای جدیدی را برای شرکتهای نفتی آمریکایی باز خواهد کرد که به زودی در پروژههای عظیم انرژی در این کشور شرکت خواهند کرد.
ترامپ ادعا کرد: «همانطور که همه میدانند، تجارت نفت در ونزوئلا مدت زیادی است که دچار رکود بوده است، یک رکود کامل. آنها تقریبا هیچ چیزی در مقایسه با آنچه میتوانستند، استخراج نمیکردند.
او افزود: «ما شرکتهای نفتی بسیار بزرگ ایالات متحده خود -بزرگترین در هر کجای جهان- را وارد خواهیم کرد، میلیاردها دلار هزینه خواهیم کرد، زیرساختهای به شدت آسیبدیده، زیرساختهای نفتی را تعمیر خواهیم کرد و شروع به کسب درآمد برای کشور خواهیم کرد.»
ترامپ ادعا میکند که دادگاههای ایالات متحده «شواهد قاطعی» از جنایات مرتکب شده توسط مادورو دارند.
«این هم وحشتناک و هم نفسگیر است.»
ترامپ ادعا کرد که مادورو «در قدرت باقی مانده و یک کمپین بیوقفه خشونت، ترور و براندازی علیه ایالات متحده آمریکا به راه انداخته است که نه تنها مردم ما، بلکه ثبات کل منطقه را تهدید میکند.»
ترامپ گفته است که آمریکا تا «گذار امن» قدرت، ونزوئلا را اداره خواهد کرد.
«ما کشور را تا زمانی که بتوانیم یک گذار امن، مناسب و عاقلانه انجام دهیم، اداره خواهیم کرد. ما نمیخواهیم درگیر ورود شخص دیگری شویم و همان وضعیتی را داریم که در سالهای طولانی گذشته داشتیم.»
ترامپ میگوید آمریکا در صورت نیاز آماده انجام حمله دوم «بسیار بزرگتر» در ونزوئلا است
ترامپ گفته است که آمریکا «آماده انجام حمله دوم و بسیار بزرگتر» در ونزوئلا است، اما با توجه به «موفقیت» عملیات اول، بعید است که نیازی به آن باشد.
ترامپ گفت: «ما در واقع فرض کردیم که موج دوم ضروری خواهد بود، اما احتمالا اینطور نیست. حمله اول آنقدر موفقیتآمیز بود که احتمالاً نیازی به انجام حمله دوم نداریم.»
ترامپ این عملیات را «نمایشی خیرهکننده، موثر و قدرتمند از قدرت و شایستگی نظامی آمریکا در تاریخ آمریکا» توصیف کرده است.
او ادع کرد: «هیچ ملتی در جهان نمیتواند به آنچه آمریکا دیروز به دست آورد، دست یابد، یا صادقانه بگویم، تنها در مدت کوتاهی، تمام ظرفیتهای نظامی ونزوئلا ناتوان شد.»
او گفت: «حتی یک سرباز آمریکایی کشته نشد و هیچ قطعهای از تجهیزات آمریکایی از بین نرفت. ما هلیکوپترهای زیادی، هواپیماهای زیادی، افراد بسیار زیادی در آن نبرد داشتیم.»
ترامپ از آنچه که آن را «حمله تماشایی» برای دستگیری مادورو در ونزوئلا نامید، تمجید کرد. او گفت این حمله که در «قلعه نظامی بسیار مستحکم در قلب کاراکاس» رخ داد، حملهای بود که «مردم از زمان جنگ جهانی دوم ندیدهاند.»
او در یک کنفرانس خبری مداوم گفت که هدف، محاکمه «دیکتاتور مادورو» بود.
ترامپ عکسی از مادورو را در حال حرکت روی عرشه ناو جنگی آمریکایی منتشر کرد. این تصویر که در حساب کاربری ترامپ در شبکه اجتماعی «حقیقت» منتشر شده، ظاهراً مادورو را در لباس ورزشی خاکستری با نواری سیاه که چشمانش را پوشانده و یک بطری آب در دست نشان میدهد.
افسر ارشد نظامی آمریکا جزئیات عملیات دستگیری مادورو را شرح میدهد
دن کین، رییس ستاد مشترک ارتش آمریکا، جزئیات عملیات نظامی آمریکا برای دستگیری مادورو با نام «عزم راسخ مطلق» را به اشتراک گذاشته است. خلاصهای از گزارش او به شرح زیر است:
ترامپ به ارتش که ماهها برای این عملیات آماده میشد، دستور داد تا این اقدام را در ساعت ۱۰:۴۶ شب دوم ژانویه (۰۳:۴۶ به وقت گرینویچ، ۳ ژانویه) انجام دهد.
ایالات متحده بیش از ۱۵۰ هواپیما را برای پوشش «نیروی بازدارنده» که به سمت مجتمع مادورو در مرکز شهر کاراکاس در حرکت بودند، مستقر کرد.
حملات هوایی ایالات متحده سیستمهای دفاع هوایی ونزوئلا را «از کار انداخت» و پوشش لازم را برای بالگردهایی که به سمت مجتمع میرفتند، فراهم کرد. یک بالگرد مورد اصابت قرار گرفت اما همچنان قابل پرواز بود.
«نیروی ممانعت»، شامل ماموران اجرای قانون و مقامات نظامی ایالات متحده، ساعت ۲:۰۱ بامداد (۰۶:۰۱ به وقت گرینویچ) به مجتمع مسکونی مادورو در کاراکاس حمله کردند.
کین با بیان اینکه نیروهای آمریکایی هدف آتش قرار گرفتند و هنگام خروج مجبور به پاسخگویی به آتش شدند، گفت: «نیروهای آمریکایی که مادورو را بازداشت کرده بودند، ساعت ۴:۲۹ بامداد (۰۸:۲۹ به وقت گرینویچ) از آب بیرون آمدند و رییس جمهور ونزوئلا به کشتی جنگی آمریکایی یو اس اس ایوو جیما منتقل شد.»
معاون مادورو: از استقلال ونزوئلا دفاع میکنیم
دلسی رودریگز، معاون رییس جمهور ربودهشده ونزوئلا در سخنانی تلویزیونی از کاراکاس اعلام کرد که خواستار آزادی نیکلاس مادورو، رئیسجمهور این کشور، و همسرش است.
وی تاکید کرد ونزوئلا هرگز مستعمره هیچ کشوری نخواهد بود.
معاون رییس جمهور ونزوئلا با دعوت مردم به آرامش و وحدت برای دفاع از کشور، گفت دولت در کشور مستقر است و آماده مقابله با هرگونه چالش است.
او افزود: ونزوئلا برای دفاع از خود با تمام توان آماده است و اجازه هیچگونه تجاوز نظامی به کشور داده نخواهد شد.
وی با رد خشونت اعمالشده علیه ونزوئلا در روز جاری، تصریح کرد این کشور از سرزمین خود و آینده فرزندانش دفاع خواهد کرد و از مردم با تمام قدرت حمایت میکند.
معاون مادورو، همچنین اعلام کرد این کشور استقلال خود را در برابر همه قدرتهای استعمارگر حفظ خواهد کرد.
رودریگز با اشاره به مقاومت مردم ونزوئلا در برابر حملات گذشته گفت این مسیر ادامه خواهد داشت و تاکید کرد تنها رییسجمهور کشور نیکلاس مادورو است.
دلسی رودریگز، معاون رییس جمهوری ونزوئلا
ادعای ترامپ
اما ترامپ مدعی شد معاون رییسجمهور ونزوئلا برای جایگزینی مادورو سوگند یاد کرد. ترامپ گفته است که دلسی رودریگز، معاون رییسجمهور ونزوئلا، پس از دستگیری مادورو توسط نیروهای آمریکایی، بهعنوان رییسجمهور «سوگند یاد کرده است.»
هیچ تاییدیهای در رسانههای ونزوئلا در این مورد وجود ندارد.
ترامپ همچنین گفت که رودریگز، که محل دقیق اختفای او مشخص نیست، با مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، صحبت کرده و تمایل خود را «برای انجام هر کاری که فکر میکنیم برای بازگرداندن عظمت به ونزوئلا لازم است» ابراز کرده است.
رودریگز، دختر خورخه آنتونیو رودریگز، چریک چپگرا، مدتهاست که چهرهای کلیدی در مدیریت اقتصاد ونزوئلا بوده است.
رییس مجلس نمایندگان آمریکا از حملات ونزوئلا دفاع کرد
مایک جانسون، رئیس مجلس نمایندگان آمریکا و از متحدان اصلی ترامپ، حملات آمریکا به ونزوئلا را «قاطع و موجه» خوانده است.
جانسون در پستی در X گفت که با روبیو و هگزت صحبت کرده است و کاخ سفید جلساتی را برای توجیه سایر اعضای کنگره در هفته آینده ترتیب خواهد داد.
جانسون گفت: «رییس جمهور ترامپ جان آمریکاییها را در اولویت قرار میدهد، در جایی که دیگران شکست خوردهاند، موفق میشود و تحت رهبری او، ایالات متحده دیگر اجازه نخواهد داد رژیمهای جنایتکار از ایجاد ویرانی و تخریب در کشور ما سود ببرند.»
زهران ممدانی اقدامات ایالات متحده در ونزوئلا را محکوم کرد
زهران ممدانی، که روز پنجشنبه بهعنوان شهردار شهر نیویورک سوگند یاد کرد، علیه این حمله صحبت کرده و آن را «اقدام جنگی» خوانده است.
ممدانی در پستی در X گفت: «حمله یکجانبه به یک ملت مستقل، یک اقدام جنگی و نقض قوانین فدرال و بینالمللی است.» او گفت که این اقدامات به «تلاش آشکار برای تغییر رژیم» منجر میشود که پیامدهای گستردهای از جمله برای دهها هزار ونزوئلایی ساکن نیویورک دارد.
ممدانی گفت: «تمرکز من ایمنی آنها و ایمنی هر نیویورکی است و دولت من به نظارت بر اوضاع و صدور دستورالعملهای مربوطه ادامه خواهد داد.»
دولت آمریکا قول داده بود که «برتری آمریکا» را در نیمکره غربی احیا کند
رویکرد نظامیگرایانه ترامپ به آمریکای لاتین -و اقدام غیرمعمول دولت در برکناری مادورو- تنها چند هفته پس از آن صورت میگیرد که کاخ سفید برنامههایی را برای اعمال نفوذ بیشتر بر منطقه تشریح کرد.
در استراتژی امنیت ملی که ماه گذشته منتشر شد، دولت متعهد شد که «برتری آمریکا را در نیمکره غربی احیا کند و از سرزمین خود و دسترسیمان به جغرافیای کلیدی در سراسر منطقه محافظت کند.»
در این استراتژی آمده است: «ما رقبای غیر نیمکرهای را از توانایی استقرار نیروها یا سایر قابلیتهای تهدیدآمیز یا مالکیت یا کنترل داراییهای حیاتی استراتژیک در نیمکره خود محروم خواهیم کرد.»
این طرح کلی نشاندهنده یک چرخش عمده از استراتژی سالهای اخیر ایالات متحده است که بر خاورمیانه و منطقه آسیا و اقیانوسیه تأکید داشته است.
دولت این طرح را بهعنوان «نتیجه فرعی» دکترین مونرو، یک سیاست خارجی ایالات متحده که در سال ۱۸۲۳ تأسیس شد و هدف آن مقابله با استعمار اروپایی در منطقه و تلاش برای تثبیت سلطه واشنگتن بود، مطرح کرد.
روبیو میگوید دولت کوبا باید «نگران» باشد
وزیر امور خارجه روبیو میگوید دولت کوبا باید پس از حملات نظامی آمریکا به ونزوئلا «نگران» باشد. پیش از این، ترامپ اظهار داشت که کوبا میتواند بهعنوان بخشی از سیاست گستردهتر ایالات متحده در منطقه به موضوع بحث تبدیل شود و این امر پتانسیل واشنگتن را برای گسترش تمرکز خود فراتر از ونزوئلا در بحبوحه افزایش تنشها در آمریکای لاتین برجسته کرد.
عملیات مادورو همزمان با ششمین سالگرد کشتهشدن قاسم سلیمانی
اورشلیمپست نوشت: «چه این تقارن اتفاقی باشد و چه نباشد، عملیات مادورو همزمان با ششمین سالگرد کشتهشدن قاسم سلیمانی، فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران، انجام گرفت.»
ترامپ ۱۳ دی با اشاره به عملیات هدف قرار دادن سلیمانی و همچنین حمله به تاسیسات هستهای جمهوری اسلامی در جنگ ۱۲ روزه، آنها را کارزارهایی همتراز با بازداشت مادورو توصیف کرد.
این روزنامه نوشت: پیامهای آگاهانه یا ناخواسته عملیات مادورو از دید مقامهای اسرائیلی دور نمانده؛ آنها این پیامها را در تصاویر و دودهای برخاسته از کاراکاس معنا کردند و درباره دلالتهای آن سخن گفتند.
یائیر لاپید، رهبر اپوزیسیون ونزوئلا، ۱۳ دی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «رژیم ایران باید با دقت به آنچه در ونزوئلا در حال رخ دادن است، توجه کند.»
امیخای چیکلی، وزیر امور دیاسپورای اسرائیل، نیز گفت عملیات آمریکا در ونزوئلا ضربهای به «محور جهانی شرارت» وارد کرد و «پیامی روشن» به علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، فرستاد.
به نوشته اورشلیمپست، موج اظهارات مقامهای جمهوری اسلامی در پی تحولات اخیر ونزوئلا میتواند حاکی از افزایش نگرانی آنها باشد؛ نگرانی از اینکه ترامپ در برخورد با دشمنانش صرفا به تهدید لفظی اکتفا نمیکند.
وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی در بیانیهای عملیات نظامی آمریکا در ونزوئلا را «نقض آشکار حاکمیت ملی و تمامیت ارضی» این کشور توصیف کرد و از سازمان ملل خواست واشینگتن را محکوم کند.
اورشلیمپست نوشت جمهوری اسلامی، متحد دیرینه ونزوئلا، پس از سقوط شدید ارزش ریال، بحران کمبود آب و آسیب دیدن وجهه حکومت در پی جنگ ۱۲ روزه با آمریکا و اسرائیل، با موجی از اعتراضات سراسری مواجه شده است.
ترامپ ۱۲ دی هشدار داد اگر جمهوری اسلامی «به معترضان مسالمتجو شلیک کند و آنها را بهطور خشونتآمیز بکشد»، ایالات متحده برای نجات مردم اقدام خواهد کرد.
اورشلیمپست افزود حتی اگر ترامپ هیچگاه درباره ایران اظهارنظری نمیکرد و دستگیری مادورو در زمان دیگری رخ میداد، حذف یک متحد باز هم برای جمهوری اسلامی پیامدهای جدی داشت.
به ادعای این روزنامه، حکومت ایران در ونزوئلا روی ایجاد زیرساختهای نظامی سرمایهگذاری کرده بود؛ از جمله تاسیسات تولید پهپاد و یک پایگاه آموزشی وابسته به حزبالله لبنان.
این گروه نیابتی جمهوری اسلامی، همچنین از ونزوئلا بهعنوان یکی از مراکز اصلی شبکه مالی غیرقانونی خود بهره میبرد.
حجم مبادلات ایران و ونزوئلا در سال ۲۰۲۳ به حدود سه میلیارد دلار رسید. تهران با صادرات نفت به کاراکاس میکوشید تحریمهای بینالمللی را دور بزند. با این حال، پس از کنار رفتن مادورو، سرنوشت این سرمایهگذاریها در هالهای از ابهام قرار دارد.
متحدان کلیدی ونزوئلا چه کسانی هستند؟
ونزوئلا به ویژه پس از انتخابات بحثبرانگیز مادورو در سال ۲۰۲۴، بهطور فزایندهای منزوی شده است.
رهبران منطقهای چپگرا، از جمله رهبران برزیل، کلمبیا، شیلی و مکزیک، تا حد زیادی مادورو را در دسترس نگه داشتهاند. او اخیرا پس از انتخابات هندوراس و سنت وینسنت و گرنادینها، متحدان خود را از دست داده است.
از نظر منطقهای، کوبا و نیکاراگوئه همچنان متحدان وفادار ونزوئلا باقی ماندهاند.
چین و روسیه همچنان روابط اقتصادی و استراتژیک قوی خود را با ونزوئلا حفظ کردهاند و روابط آنها با ایران به دلیل مخالفت مشترکشان با سیاست ایالات متحده، افزایش یافته است.
دبیرکل سازمان ملل متحد میگوید حملات آمریکا «پیامدهای نگرانکنندهای» دارد
استفان دوجاریک، سخنگوی دبیرکل سازمان ملل متحد، آنتونیو گوترش، بیانیهای منتشر و در آن «هشدار» عمیقی نسبت به «تشدید» اوضاع در ونزوئلا، از جمله نقض احتمالی قوانین بینالمللی، ابراز کرده است.
دوجاریک گفت: حملات اخیر آمریکا به ونزوئلا «پیامدهای نگرانکنندهای برای منطقه دارد»: «صرفنظر از وضعیت ونزوئلا، این تحولات یک سابقه خطرناک را تشکیل میدهند.»
دوجاریک گفت دبیرکل «همچنان بر اهمیت احترام کامل -از سوی همه- به قوانین بینالمللی، از جمله منشور سازمان ملل، تأکید میکند. او عمیقا نگران است که قوانین بینالمللی رعایت نشدهاند.»
حملات آمریکا به ونزوئلا «هیچ توجیه قانونی» ندارد
مارک چادویک، مدرس حقوق در دانشگاه ناتینگهام ترنت، گفته است که به نظر میرسد «هیچ توجیه قانونی» برای حملات آمریکا به ونزوئلا وجود ندارد.
چادویک به الجزیره گفت: «منشور سازمان ملل متحد کاملاً واضح است که هیچ کشوری مجاز به استفاده از زور علیه کشور دیگری نیست»، به جز چند مورد «استثنائات کاملا تعریف شده.»
او گفت تنها استثنا، دفاع از خود یا مجوز شورای امنیت سازمان ملل متحد است که هیچ یک از آنها در مورد اقدام ایالات متحده صدق نمیکند.
چادویک گفت: «بهنظر میرسد هیچ توجیه قانونی در حقوق بینالملل برای آنچه که بهنظر میرسد … یک اقدام تجاوزکارانه توسط ایالات متحده باشد، وجود ندارد.»
به گفته یک تحلیلگر ارشد آمریکای لاتین، تشدید شش ماهه تنشها توسط ایالات متحده علیه ونزوئلا نتوانسته مخالفت داخلی لازم برای برکناری رییس جمهور نیکولاس مادورو را ایجاد کند.
کریستوفر ساباتینی، پژوهشگر ارشد برنامه آمریکای لاتین، ایالات متحده و آمریکای شمالی در چاتهام هاوس، گفت که روایت پیرامون منطق ایالات متحده برای تشدید تنشها و حملات در سواحل ونزوئلا با گذشت زمان تغییر کرده است.(مبارزه با مواد مخدر، برکناری مادورو، تغییر رژیم). وی گفت که این اقدام تقریبا اجتنابناپذیر بود، زیرا تشدید شش ماهه تنشها نتوانست مخالفت داخلی ایجاد کند که بتواند منجر به برکناری یا تغییر رژیم مادورو شود.
ساباتینی همچنین به محدودیتهای داخلی در ایالات متحده اشاره کرد و به مخالفت عمومی با اقدام نظامی در ونزوئلا و احتمال اینکه حملات مداوم بتواند منجر به رایگیری کنگره تحت قانون اختیارات جنگی شود، اشاره کرد.
او گفت: «اما با فرض اینکه حتی اگر تغییر رژیم رخ دهد -بهنوعی، و حتی اگر هم اتفاق بیفتد به هیچ وجه مشخص نیست که دموکراتیک باشد- اقدام نظامی ایالات متحده احتمالا مستلزم نوعی تعامل پایدار ایالات متحده خواهد بود. آیا کاخ سفید ترامپ جرات این کار را دارد؟»
مادورو(سمت چپ) کمی پیش از مرگ هوگو چاوز(سمت راست) بهعنوان جانشین تعیین شد
نیکولاس مادورو از سال ۲۰۱۳ پس از مرگ هوگو چاوز، رییس جمهور ونزوئلا، بهعنوان رییس جمهور این کشور خدمت کرده است.
مادورو، متحد قدیمی رییس جمهور درگذشته چاوز، پس از کار بهعنوان راننده اتوبوس و سازماندهنده اتحادیه، در صفوف جنبش سیاسی چپ ونزوئلا پیشرفت کرد.
مادورو در دوران چاوز بهعنوان وزیر امور خارجه و بعدها معاون رییس جمهور خدمت کرد. مادورو بهعنوان رییس جمهور، خود را بهعنوان مدافع پروژه شبه سوسیالیستی ونزوئلا و منتقد صریح ایالات متحده معرفی کرده و بارها واشنگتن را به حمایت از تلاشهای کودتا، خرابکاری اقتصادی و تحریم ها با هدف بیثبات کردن دولت خود متهم کرده است.
دولتهای غربی و چهره های مخالف، مادورو را به حکومت استبدادی، تضعیف نهادهای دموکراتیک و دستکاری در انتخابات متهم کردهاند – اتهاماتی که او رد میکند.
پیروزی مادورو در انتخابات ۲۰۲۴ توسط اکثر کشورها، از جمله ایالات متحده، به رسمیت شناخته نشد.
همزمان با بازداشت نیکولاس مادورو، رئیسجمهوری ونزوئلا طی عملیاتی 30 دقیقهای توسط ماموران ویژه ایالات متحده و بازداشت او و همسرش و انتقالشان به آمریکا جهت محاکمه.
به ادعای نشریههای آمریکایی، عملیات اصلی آمریکا از ماه اوت آغاز شد، یعنی زمانی که تیمی پنهان از ماموران سیا با هدف جمعآوری اطلاعات درباره نیکولاس مادورو، رییسجمهور این کشور به ساختارهای ونزوئلا نفوذ کردند. به اعای رسانههای امریکایی این گروه برای ماهها بدون آن که شناسایی شوند، در کاراکاس حضور داشتند و درباره تمامی حرکتها و کنشهای روزانه مادورو و حتی ناوگانها و آشیانههای پهپادی این کشور اطلاعات به دست آورده و فراتر از آن از روزمرگیهای رییسجمهوری ونزوئلا و تمامی مکانهایی که به آنها رفتوآمد داشت، نقشهبرداری کردند.
به نوشته نیویورکتایمز این ماموریت به واسطه بسته بودن سفارت آمریکا در ونزوئلا بسیار خطرناک توصیف شد با این همه آنگونه که ژنرال دن کین، رییس ستاد مشترک نیروهای مسلح ایالات متحده، در کنفرانس خبری گفت: بهواسطه اطلاعات جمعآوریشده توسط این تیم مخفی، ایالات متحده میدانست مادورو کجا میرود، چه میخورد و حتی از تعداد حیوانات خانگیاش نیز اطلاع داشت.
در همین راستا حملهای پیش از سپیدهدم روز شنبه توسط کماندوهای نیروی دلتا، یکی از خطرناکترین عملیاتهای نظامی ایالات متحده از زمان عملیات تیم SEAL 6 در پاکستان در سال ۲۰۱۱ که اسامه بنلادن به واسطهاش هدف قرار گرفت و کشته شد، آغاز گشت. نتیجه عملیات دقیق و سریع بود، مادورو به همراه همسرش بازدشت و بدون هیچ تلفاتی به آمریکا منتقل شد.
اکنون ترامپ، در تلاش است تا ونزوئلا، کشوری با جغرافیایی دو و نیم برابر آلمان با جمعیت حدود 28 میلیون نفر را بهطور موقت در اختیار داشته باشد. از همین رو، ظاهرا قرار است مارک روبیو در کنار پیت هگست با مردم ونزولا برای دوران گذار همکاری کنند. این در حالی است که گروهی با اشاره به تاکید ترامپ بر بازگشت شرکتهای نفتی به ونزوئلا بر این باورند که ترامپ در صدد است تا از این وضعیت به لحاظ اقتصادی فرصتسازی کرده و سرمایههای میلیارد دلاری در حیاط خلوتش به دست آورد.
با این حال، ترامپ به دکترین مونرو که در قرن نوزدهم معرفی شد برای تثبیت تسلط ایالات متحده در نیمکره غربی متوسل شده و تاکید دارد: «دکترین مونرو موضوع با اهمیتی است، اما ما خیلی بیشتر از آن را پشت سر گذاشتهایم.»
کلمبیا خواستار نشست فوقالعاده شورای امنیت سازمان ملل برای بررسی تجاوز غیرقانونی آمریکا به ونزوئلا شد. آفریقای جنوبی هم برگزاری نشست فوقالعاده شورای امنیت را در این زمینه خواستار شد.
نماینده ونزوئلا در سازمان ملل متحد خواستار برگزاری نشست فوقالعاده شورای امنیت بینالمللی و محکومیت حملات نظامی آمریکا شد.
وی تاکید کرد ایالات متحده با استفاده از دروغپردازی و طرح ادعاهای نادرست، بهدنبال بهانهسازی برای آغاز جنگ است.
در میانه تنشهای فزاینده میان آمریکا و دانمارک بر سر گرینلند، دونالد ترامپ با تکرار ادعاهای بحثبرانگیز خود گفت واشنگتن برای «امنیت ملی» به این جزیره نیاز دارد. دونالد ترامپ، بار دیگر مدعی شد که آمریکا برای «امنیت ملی» خود به گرینلند نیاز دارد؛ اظهاراتی که پس از انتصاب یک فرستاده ویژه آمریکا به این جزیره خودمختار وابسته به دانمارک، به تنشهای دیپلماتیک جدیدی میان واشنگتن و کپنهاگ منجر شده است. وزیر خارجه دانمارک لارس لوکه راسموسن، این اقدام آمریکا را «کاملاً غیرقابل قبول» توصیف کرد و گفت بهشدت از این موضوع خشمگین است.
نتیجهگیری
ربودن نیکلاس مادورو، به دستور دونالد ترامپ، تنها یک تحول داخلی در ونزوئلا تلقی نمیشود. این رویداد برای حقوق بینالملل و همچنین کشورهای کوبا و ایران، هشدادهنده است. چرا که ونزوئلا طی سالهای اخیر یکی از متحدان نزدیک تهران بوده و همکاریهای اقتصادی، نفتی و امنیتی گستردهای میان دو کشور شکل گرفته بود. از روابط نزدیک تهران و کاراکاس در دوران ریاست جمهوری محمود احمدینژاد و روابط صمیمانهاش با هوگو چاوز گرفته تا طرحهای کلان دولتهای ایران در حوزههای مختلف اقتصادی و لجستیکی در ونزوئلا.
این همکاریها، که در بسیاری موارد با سرمایهگذاریهای میلیاردی ایران، بهویژه از سوی نهادهای وابسته به سپاه پاسداران همراه بود، عمدتا بر پایه مخالفت مشترک با ایالات متحده بنا شده بودند. اکنون با سقوط دولت مادورو، سرنوشت این سرمایهگذاریها و مطالبات مالی معوق ایران در هالهای از ابهام قرار گرفته است؛ آن هم در شرایطی که خود ایران با بحران شدید اقتصادی و کمبود منابع ارزی مواجه است.
این تحولات در زمانی رخ میدهد که اعتراضات خیابانی در ایران، وارد مرحلهای تازه شده و دامنه آن به بسیاری از شهرهای کشور گسترش یافته است.
پیامها و حمایتهای ریاکارانه ترامپ و نتانیاهو، مردم آگاه و آزادیخواه و سرنگونیطلب ایران را نگران کرده است که آنها با دخالت در مبارزه آنها، جنبش اعتراضی مردم را تضعیف و یا به حاشیه برداند. در این میان، از پیامها نخست وزیر اسرائیل نسلکش و رییس جمهور پوپولیست غیرقابل پیشبینی آمریکا، تنها گرایشات راست و فاشیستی و در راس همه سلطنتطلبان و رضا پهلوی خوشحالند.
در همین فضا، علی خامنهای، رهبر ایران بار دیگر با تفکیک میان «معترضان» و «اغتشاشگران»، هشدار داده که در برابر آنچه تلاش برای براندازی نظام میخواند، کوتاه نخواهد آمد. خامنهای صبح شنبه در نشستی با خانوادههای شهدا این سخنان را به زبان آورد و تصریح کرد که «دشمن را به زانو در خواهد آورد.» پس از این فرمان جنایتکارانه خامنهای سرکوبها شدیدتر شده است.
پس از بازداشت مادورو، حساب کاربری خامنهای در ایکس، چندین پیام را منتشر کرد. در یکی از این پیامها آمده است: «ما در مقابل دشمن کوتاه نمیآییم، ما با اتکا و اتکال به خدای متعال و با اطمینان به همراهی مردم دشمن را به زانو درخواهیم آورد.»
خامنهای ۱۳ دی با تکرار مواضع پیشین خود در قبال اعتراضات سالهای گذشته، شهروندان معترض را «مزدور دشمن» و «اغتشاشگر» خواند و بر سرکوب مردم تاکید کرد.
بیتردید سقوط حکومتهایی که طی سالهای اخیر روابط نزدیک و دوستانهای با جمهوری اسلامی داشتهاند، از بشار اسد در سوریه تا نیکلاس مادورو در ونزوئلا، هشداری به جمهوری اسلامی ایران است.
علی قلهکی، تحلیلگر جمهوری اسلامی ایران، در یک گفتوگوی تلفنی گفت وضعیت وخیم اقتصاد نقشی محوری در سقوط رهبران هر دو کشور ونزوئلا و سوریه ایفا کرده و گردابی از نارضایتی عمومی و تضعیف روحیه نیروهای امنیتی ایجاد کرده است. او افزود: «درس این اتفاق برای ایران این است که باید بسیار مراقب باشیم چنین سناریویی اینجا تکرار نشود. وقتی پلیس ضدشورش، نیروهای امنیتی و ارتش برای تأمین معیشت خود دچار مشکل میشوند، خطوط دفاعی فرو میریزد.»
مهدی رحمتی، تحلیلگر ایرانی که به مقامهای جمهوری اسلامی در زمینه راهبرد منطقهای مشاوره میدهد، در گفتوگویی گفت: «متاسفانه فکر میکنم دولت هیچ درک یا راهبرد مشخصی برای وضعیت داخلی و فشارهای بینالمللیِ در حال تشدید ندارد.»
او افزود: «انکارناپذیر است که خشم عریان وجود دارد. یک نظریه این است که اجازه میدهند معترضان خشم خود را تخلیه کنند، چون ما به نقطه انفجار رسیدهایم.»
اعتراضات اخیر در ایران که جرقه آن بحران عمیق اقتصادی و فروپاشی معیشت روزمره شهروندان است، رخدادی ناگهانی یا غیرقابل پیشبینی محسوب نمیشود و ربطی به واقعه ونزوئلا ندارد. چرا که در طول حاکمیت جمهوری اسلامی، کارگران، زنان، دانشجویان و جوانان، بازنشستگان و غیهر بارها و بارها دست به اعتراض و اعتصاب زدهاند و در راین را قربانیان زیادی هم دادهاند. درو اقع این اعتراضات، نتیجه انباشت طولانیمدت فشارهای اقتصادی، بیثباتی مزمن و فرسایش اعتماد عمومیاند؛ بحرانی که دیر یا زود بروز آن قابل انتظار بود.
در کنار بحران مزمن و سیستماتیک، سقوط مستمر ارزش پول ملی و کاهش شدید قدرت خرید مردم، آنچه بهطور فزاینده به تشدید نارضایتی اجتماعی دامن زده، تعمیق شکاف طبقاتی در جامعه ایران و فساد دولتی و سانسور و سرکوب است. شکافی که تنها به اختلاف درآمدها محدود نمیشود، بلکه در سبک زندگی، دسترسی به فرصتها و حتی در محتوای گفتمان رسمی حاکمیت نسبت به شهروندان بازتاب پیدا میکند؛ گفتمانی زمخت و تهدیدآمیز.
جامعه ایران امروز ایران با حاکمیتی روبهروست که از نگاه اکثریت شهروندان، در پاسخگویی به مطالبات اقتصادی، مبارزه موثر با سوءاستفاده از پست و مقام دولتی، فساد و ترسیم چشماندازی روشن برای آینده بهشدت ناتوان بوده و در بسیاری از موارد هم مجرم است و هم شریکجرم.
در چنین شرایطی، اعتراضات اقتصادی اخیر را نمیتوان صرفا واکنشی آنی به افزایش قیمتها یا نوسانات بازار ارز و یا اعتراض بازاریان دانست. این تحولات بیش از هر چیز نشانه بحرانی ساختاری است که دههها در جریان بوده و اکنون، با هر شوک اقتصادی، سیاسی یا امنیتی، مجددا بروز پیدا میکند و مردم را به خیابان میکشاند.
اکثریت خواست مردم ایران، رفتن جمهوری اسلامی است اما چه نوع رفتن و از چه طریقی مورد بحث و اختلاف است. اگر نارضیان حکومتی و یا گرایشات راست اپوزیسیون خواهان تغییر در سطح رهبری حکومت و تغییرات به نفع خود هستند حتی اگر تغییر با جنگ و دخالت خارجی باشد اما اکثریت مردم تحت ستم و آزادیخواه ایران، جنبشها اجتماعی و اپوزیسیون سرنگونیطلب چپ و آزادیخواه، برای سرنگونی انقلابی جمهوری اسلامی، بدون دخالت خارجی، همواره تلاش میکنند.
در هر صورت عمر مفید نکبت جمهوری اسلامی به پایان خود نزدیک شده و احتمالا در هفتهها و ماههای آینده شاهد تغییراتی در ایران خواهیم بود.
یکشنبه چهاردهم دی 1404 – چهارم ژانویه 2026
